ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 4-р сарын 14

НҮБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага]-ын агентлагууд Чад улсад буй Суданы 1.3 сая гаруй дүрвэгч 428 сая ам.долларын санхүүжилтийн дутагдлаас үүдэн, хоол хүнс, ус, орон байрны дэмжлэгт ноцтой таналт хийх эрсдэлд орж буйг анхаарууллаа. Үүнээс гадна, хүүхдүүдийн ихэнх анги танхим одоогоор хэт дүүргэлттэй байгаа бөгөөд нэг мужийн дүрвэгсэд өдөрт авах ёстой усны хамгийн доод хэмжээний тал хувьд ч хүрэхгүй усаар амьдарч байна. (Стрэйтс Таймс)

[Испанийн] Лас Пальмас де Гран Канариа хот хотын ариун цэврийн шинэ хатуу журам нэвтрүүлэн, бага зэрэг хог хаясан тохиолдолд 750 еврогоос эхэлж, ноцтой, эсвэл давтан зөрчил гаргавал 3 сая хүртэлх еврогийн торгууль ногдуулахаар болжээ. Эрх баригчид хотын наран шарлагын газар болон нийтийн орон зайг хамгаалахын тулд хяналт шалгалтаа чангатгаж байна. (ЕвроУикли Ньюс)

[Ирландын] Грейстоунс хотод эцэг эхчүүд хүүхдэдээ 13 нас хүрэхээс нь өмнө ухаалаг утас өгөхгүй байхыг зөвшөөрсөн сайн дурын олон нийтийн гэрээг баталж, бага сургуулиуд цар тахлын дараа бага насны сурагчдын дунд түгшүүр, сэтгэцийн эрүүл мэндийн асуудал нэмэгдсэнтэй холбоотой хариу арга хэмжээ болгон уг тохиролцоог дэмжиж байна. (ВнЭкспресс)

Их Британийн нэгэн малын эмч нохой-хүний асран хамгаалагчдад гэрийн тэжээмэл амьтан-ардынхаа усны савыг өдөр бүр савантай халуун усаар 30 секунд үрж угааж, саванд ус удаан байснаас үүсдэг бактерийн био хальсыг арилгахыг зөвлөжээ. Тэрээр савны ариун цэвэр муу байх нь нохой-хүнд хоол боловсруулах замын өвчин, зарим тохиолдолд бөөрний халдвартай холбоотой хорт нян бактерид өртөх эрсдэлтэйг анхааруулж, үнэр болон бактери тогтоох магадлалтай хуванцраас зэвэрдэггүй ган сав илүү аюулгүй гэж тэмдэглэн хэлжээ. (Каунти Ливин)

Аргентинд хувийн санаачилгаар AdoptAR нэртэй үндэсний цахим платформыг эхлүүлжээ. Энэ нь нохой-, муур-хүмүүсийг аврах, түр асрах, үрчлүүлэх ажиллагааг нэгтгэн төвлөрүүлж, амьтан-ардыг гэр бүлтэй нь дахин холбодог зураг тааруулах хэрэгслийг ч багтаасан байна. Уг систем нь олон нийтийн сүлжээн дэх мэдээллийн тархай бутархай байдлыг бууруулж, хариуцлагатай үрчлэлтийг дэмжих, амьтан-хүмүүсийн хэт олшролыг шийдвэрлэхийн зэрэгцээ тэжээвэр амьтан-ардыг худалдаж авахаас илүү үрчилж авах эрүүл мэнд, сэтгэлзүйн ашиг тусыг онцлох зорилготой юм. (Нотишиас Амбьенталес)

Мэргэжилтнүүд нурууны өвдөлтийг намдааж, сээр нурууны зөв байрлалыг хадгалахад туслах унтах тодорхой байрлалуудыг зөвлөж байна. Хажуу талаараа унтдаг хүмүүс өвдөгнийхөө хооронд дэр хавчуулах ёстой бол дээш харж унтдаг хүмүүст өвдөгний доорх тулгуур нь нурууны байгалийн муруй хэлбэрийг хадгалахад тустай. Доош харж унтахыг зөвлөдөггүй ч аарцгийн тулгуур нь ачааллыг багасгаж, хөшихөөс сэргийлэн, булчин шөрмөс, ясны тогтолцооны урт хугацааны эрүүл мэндийг дэмжихэд тустай. (Лао Дон)

Планк барих дасгал нь 55-аас дээш насны хүмүүст хэвлийн гол булчингийн хүчийг үнэлэх чухал дасгал юм. Хэвлийн гол булчингууд биеийн зөв байрлалыг хадгалах, бүсэлхийг хамгаалах, биеийн дээд ба доод хэсгийн хоорондох хөдөлгөөнийг холбох чухал үүрэгтэй. Энэ насны бүлэгт планк барих хугацаа нь биеийн эрүүл мэндийн шалгуур болдог: 20 секундээс бага: Хэвлийн гол булчинг сайжруулах шаардлагатайг илтгэнэ. 20–40 секунд: Дунджаас доогуур тэсвэрийг илэрхийлнэ. 40–60 секунд: Хэвлийн гол булчингийн хүч сайн байгааг харуулна. 60–90 секунд: Тогтвортой байдал, хяналт сайн байгааг илтгэнэ. 90 секундээс дээш: Хэвлийн гол булчингийн бэлтгэл өндөр түвшинд, биеийн ерөнхий байдал маш сайн байгааг илтгэнэ. (Лао Дон)

Science сэтгүүлд нийтлэгдсэн шинэ судалгаагаар зэрлэг амьтан-ардын худалдаа хүний өвчний эрсдэлийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдгийг харуулжээ. Худалдаалагддаг хөхтөн амьтад хүмүүстэй нийтлэг эмгэг төрүүлэгч хуваалцах магадлал 1.5 дахин өндөр бөгөөд тухайн зүйл зах зээлд байх арван жил тутамд эрсдэл нь улам өсдөг байна. (Ньюс Медикал Лайф Сайнсес)

Энэ оны 3-р сард дэлхийн далайн гадаргын температур дунджаар ойролцоогоор 20.97°C хүрч, бараг дээд амжилт тогтоох хэмжээнд хүрчээ. Коперникийн Уур амьсгалын өөрчлөлтийн алба зэрэг уур амьсгалын ажиглагчид энэ хэвийн бус дулаарал нь үүсэж буй Эль Нино үзэгдэлтэй нийцэж байж болзошгүй магадгүй бөгөөд ирэх саруудад цаг агаарын ноцтой үзэгдлийн магадлалыг нэмэгдүүлж болзошгүй гэж мэдэгджээ. (Чаннель Ньюс Азия)

[Германы] Потсдамын хүрээлэнгийн судлаачид Атлантын уртрагийн эргэлтийн урсгал [Атлантын далайн гол урсгал]-ын нуралт нь Өмнөд далайг нүүрстөрөгч шингээгчээс ялгаруулагч болгон өөрчилж, дэлхийн дулаарлыг 0.27°C-аар нэмэгдүүлж болзошгүйг анхаарууллаа. (Phys.org)

3, 4-р сарын улирлын бус халууны давлагаа олон тивийг хамарч, зарим тохиолдолд улирлын олон арван жилийн дээд амжилтыг эвдэж байна. Мэргэжилтнүүд энэ хэт халалтыг хүлэмжийн хийн ялгаруулалт болон дахин бий болохоор хүлээгдэж буй Эль Нино үзэгдэлтэй холбон тайлбарлаж, үүнд нэрвэгдсэн зарим бүс нутгийн эрх баригчид сэрүүцүүлэх төвүүд нээж, үнэгүй ундны ус тараахад хүрч байна. (Тань Ньень)

2026 оны эхэн үеийн өвлийн шуурганууд Португалын эрэг дагуу наран шарлагын газрыг 20 метр хүртэл ухраахад хүргэж, эрх баригчид яаралтай элс нөхөн дүүргэх, элсэн манхан бэхжүүлэх, хадан эрэг тогтворжуулах, эрэг хамгааллын бусад ажилд 111 сая еврогийн төлөвлөгөө хэрэгжүүлж эхлэхэд хүргэжээ. Харин мэргэжилтнүүд урт хугацааны элэгдэл нь далайн түвшин өсөх, цаг агаарын эрс тэс үзэгдэл, хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй олон арван жилийн тунадасны алдагдлаас шалтгаалж байгааг онцолж байна. (евроньюс)

Финланд улс 2004 оноос хойш 20 жилийн турш барьсан, 1 тэрбум еврогийн өртөгтэй, ашигласан цөмийн түлшийг байнгын хадгалах дэлхийн анхны байгууламж болох Онкалог нээхээр бэлтгэж байна. Энд зэсээр битүүмжилсэн цөмийн хаягдлыг газрын гадаргаас 400 гаруй метрийн гүнд булна. (euronews)

Панам улс 2025 онд 340,000 гаруй далайн яст мэлхий-хүнийг байгальд тавьж, хоёр эрэг дагуух үүрлэдэг таван зүйлийг хамгаалахын тулд хяналт, цэвэрлэгээ, үржлийн газрын нөхөн сэргээлт, олон нийтийн сургалт, засаглалын шинэчлэлийг өргөжүүлэх 2026 оны үндэсний төлөвлөгөөг эхлүүлжээ. (Нотишиас Амбьенталес)

Того улс 2026 оны төсөвтөө 100,500 өрхөд нарны эрчим хүчний иж бүрдэл түгээхэд зориулж ойролцоогоор 4.2 сая ам.доллар хуваарилж, алслагдсан болон эмзэг бүлгийг иргэдийг нэн тэргүүнд хамруулахаар болжээ. 2030 он гэхэд бүх нийтийг цахилгаанаар хангах зорилтын хүрээнд бүх бүс нутаг даяар нийлүүлэлт хийхээр төлөвлөж байна. (Того Фөрст)

Шинэ дүн шинжилгээнээс харахад 2025 онд Их Британид хэрэглэсэн цахилгааны 53 хувийг дотооддоо үйлдвэрлэсэн нь сүүлийн 20 гаруй жилийн хамгийн өндөр үзүүлэлт болсон байна. Салхи, нар, усан цахилгааны үйлдвэрлэл өссөнөөр импортын эрчим хүчнээс хамаарах хамаарал буурчээ. (Дэйли Мэйл)

Испанийн хуванцрын технологийн Aimplas төв VEGANCELIO төслийг удирдан, органик хаягдлыг мөөгний мицелид суурилсан веган арьс, гоо сайхны бичил капсул болгон хувиргаж байна. Тус эргэлтэт эдийн засгийн санаачилга нь ялгарлыг бууруулж, Испанид бүс нутгийн тогтвортой нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлэх зорилготой юм. (Ресайклин Магазин)

90 настай залуу веган идэвхтэн Энн Эсселстин (веган) 2 минут 52 секунд турникээс дүүжлэгдэн тогтож, Гиннесийн дэлхийн дээд амжилт тогтоолоо. Тэрээр өмнөх амжилтыг эвдсэн энэ үр дүнгээ хооллолт болон тогтмол бэлтгэлтэйгээ холбон тайлбарласан байна. (ВежНьюс)

Британийн судлаачид боловсруулсан амьтан-хүний махыг веган орлуулагчаар солих нь эслэгийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлж, ханасан тос, давсыг бууруулдгийг тогтоожээ. Мэргэжилтнүүд эдгээр бүтээгдэхүүнийг илүү эрүүл хооллолт руу шилжих чухал алхам гэж үзэж байна. (Плант Бэйсд Ньюс)

Сингапурын биеийн тамирын дасгалжуулагч Самуэль Лим харааны бэрхшээлтэй хоёр тамирчныг Hyrox Singapore 2026 фитнесийн тэмцээний туршид чиглүүлэн удирджээ. Ноён Лим бүх үе шатанд амаар чиглэл өгснөөр аюулгүй байдлыг хангаж, оролцооны тэгш боломжийг дэмжсэн нь дасан зохицсон спортын хөтөлбөрүүд эрчээ авч байгааг харуулж байна. (Чаннель Ньюс Азия)

АНУ-ын тэжээвэр амьтан-ардын PetSmart сүлжээ дэлгүүр нийлүүлэгчдийн харгис хандлагын талаарх PETA [Амьтанд ёс зүйтэй ханддаг хүмүүсийн нийгэмлэг]-гийн мөрдөн шалгалтын дараа яст мэлхий-, хавч-, хамелеон-ард болон бусад зүйлийг борлуулахаа зогсоожээ. Харин PETA бохир орчин, арчилгаа дутмаг байдалтай тэмцсэн энэ шийдвэрийг сайшаасан ч жижиглэн худалдаалагчаас бүх амьд амьтан-хүнийг борлуулахаа бүрэн зогсоохыг уриалжээ. (PETA)

Аргентины шүүх хүчирхийлэлд өртсөн зургаан нохой-хүнийг мэдрэхүйт төрөлтөн гэж хүлээн зөвшөөрч, түүхэн жишиг тогтоолоо. Шүүгч Габриэль Браганьоло амьтан-ардад харгис хандсан хэрэгт түүхэн ач холбогдол бүхий хоёр сар хорих ял оноож, нохой-хүмүүсийг төрийн бус байгууллагын байнгын асрамжид шилжүүлснээр ирээдүйн хэргүүдэд чухал эрх зүйн чиглэл тогтоосон байна. (Нотишиас Амбьенталес)

Өдрийн бодрол төрүүлэх эшлэл: “Аливаа зүйлийг хийхийнхээ өмнө зохион байгуулна гэдэг нь хийж эхлэхэд нь бүх зүйл эмх замбараагүй болохоос сэргийлдэг.” – Британийн нэрт зохиолч А.А. Милн (BrainyQuote)

Ли Папагийн клиник үхэлд орсон тохиолдлын 2 хэсгийн 1-р хэсэгт Америкийн санамсар мэдэмсрийн бясалгалын багш Ли долоо хоног үргэлжилсэн өвчин нь түүнийг үхлийн ирмэг дээр авчирч, тэнд хоёр Гэрлийн оршихуй түүнд хэрэв нас барвал бага хүү нь юу амсахыг үзүүлээд, сонголт хийхийг хүссэн тухай хуваалцсан юм.

2003 онд Ли нөхрийнхөө хамт өндөр настай ээжийгээ асрахаар Лос Анжелес хотоос Лас Вегас руу нүүжээ. Хэдхэн сарын дараа нөхөр нь автомашины ноцтой осолд орон, араасаа мөргүүлж, тахир дутуу болсон бөгөөд энэ нь түүний зан чанарыг өөрчилжээ. Эдгээр бэрхшээлийн дунд Ли жирэмсэн болж, ээж нь хамт амьдрахаар ирсэн бөгөөд хэсэг хугацаанд байдал дээрдэх шинжтэй санагдаж байв. Гэвч 2008 он гэхэд орон сууцны зах зээл нуран унаж, тэд барьцаалагдсан хөрөнгийг хураах давлагаанаас мултарч чадсангүй. Удаан хугацаанд өвчлөмтгий явсан Ли амьсгалын дээд замын өвчин тусжээ. Түүний нөхөр утсаар огт холбогдох боломжгүй 10 хоногийн чимээгүй бясалгалын даяанд явсан байв. 3 насны төрсөн өдөр нь болоход хэдхэн хоног дутуу байсан балчир хүүг нь нэг найз нь авч асарч байжээ. Ихэнхдээ хажууд нь байдаг ээж нь энэ удаа огт харагдсангүй.

Тэр өдөр би нарны гэрэлд хэвтэж байхдаа биеэ орхиж, сүнс минь дээш хөөрсөн. Тэр нь миний амьдралын хамгийн эрх чөлөөтэй, хамгийн сайхан, хамгийн амгалан мэдрэмж байсан. Би Гэрэл рүү, хамгийн сайхан, аянга цахилах мэт, гайхамшигт цагаан Гэрэл рүү орсон бөгөөд үүнийг үгээр дүрслэх аргагүй юм. Би Гэрлийн бөмбөрцөг байсан. Надад бие минь байгаагүй, гэхдээ энэ дэлхийд биетэй байхтай адилхан л хэвийн мэт санагдаж, би чөлөөлөгдсөн, эрх чөлөөтэй, баяртай, жаргалтай, амгалан, тайван байж, тэнд байгаадаа догдолж байсан. Мөн тэнд надад огтхон ч хүлээс байгаагүй, айдас байгаагүй, орхисон бүх зүйлээс минь юу ч байгаагүй. Энэ Гэрэл дотор би Гэрлийн бөмбөрцөг байсан ч Гэрлийн янз бүрийн хэлбэрүүд байсан учраас юу болохыг нь ялгаж таньж болохоор байв. Гэхдээ тэр нь яг оччихоогүй, түр саатах газар мэт, яг л галт тэрэгний тавцан шиг санагдсан ба би нөгөө ертөнц рүү явах галт тэрэгний тавцан дээр байсан.

Тэгээд алсаас над руу чиглэн ирж буй хоёр Гэрлийн оршихуйг анзаарсан, гэхдээ тэр нь бас алсад биш байсан, үүнийг тайлбарлахад нэлээд хэцүү. Тэр хоёр бөмбөрцөг Гэрлийн оршихуй болон хувирч, хүний дүрстэй ч Гэрлээр бүтсэн, гялалзсан цагаан Гэрэл болсон. Зүүн талынх нь арай том, илүү эршүүд, баруун талынх нь илүү эмэгтэйлэг энергитэй байв. Харагдах байдал нь эрэгтэй, эмэгтэй байсан гэсэн үг биш, харин мөн чанар нь тийм байлаа. Тэгээд тэд миний физик хэлбэр гэж нэрлэсэн зүйл болон бөмбөрцөг хэлбэрийн хооронд хувирч байв. Тэд надтай эхлээд нэгэн бүхэл бодлоор, дараа нь тус тусын бодлоор телепатаар харилцаж эхэлсэн. Тэд надтай мэндэлж, би явахад бэлэн байсан. Тэд тайван, эелдэг боловч тодорхой зорилготойгоор надтай мэндчилсэн. Тэдний тайлбарласнаар би нөгөө ертөнц рүү явах, энэ шилжилтийг хийх бүрэн эрх чөлөөтэй байсан ба би ч бэлэн байлаа. Би: “Тийм ээ, явцгаая” гэсэн. Гэхдээ тэдэнд хийх ажил байгааг, өөрөөр хэлбэл намайг энэ шийдвэрийг тодорхой гаргахын тулд хэрэгтэй бүх мэдээлэлтэй болгож өгөхөөр тэнд ирсэн нь илэрхий байлаа.

Дараа нь Гэрлийн оршихуйд Лид түүний амьдралын хамгийн гүн холбооснуудыг урьд өмнө хэзээ ч мэдэрч байгаагүйгээр нь үзүүлжээ. Энэ нь харилцааны тойм байсан. Би дэлгэцэн дээрх дүрс ч юм уу, нүдэнд үзэгдэх юу ч хараагүй энэ нь мэдрэмжийн тухай байсан. Би сүнсний бүх бүлгээрээ дамжиж, харилцаа бүрийн мэдрэмжийг туулснаа мэдэж байна. Гэхдээ миний санаж үлдсэн хоёр нь тухайн үеийн нөхөр, хүү хоёр маань байсан. Тэгэхээр эхнийх нь нөхөр минь байсан: би энэ болзолгүй хайр, энэ туршлагад зориулсан хайрын энэ цэвэр ариун чанар, мөн энэ харилцаанаас авсан мэдлэг, мэргэн ухаанд талархах мэдрэмжийг мэдэрсэн. Энэ үнэхээр сайхан байсан. Ямар ч хүлээс байгаагүй, “ингэх байсан, тэгэх байсан” гэсэн зүйл ч байгаагүй, шүүлт байгаагүй, “би явсны дараа юу болох вэ” гэсэн юу ч байгаагүй, тэдгээрийн аль нь ч байгаагүй. Зөвхөн хайрын цэвэр ариун байдал, энэ туршлагад талархах талархал л байсан. Тэгээд, миний бодлоор санаатайгаар, Гэрлийн оршихуйнууд надад хүүтэй минь холбоотой харилцааг үзүүлсэн. Өө, энэ хайрын цэвэр ариун байдал, зөөлөн чанар нь үнэхээр тэнгэрлэг, үзэсгэлэнтэй байсан. Энэ гайхамшигт оршихуйн ээж байх боломж олдсонд би үнэхээр их талархаж, сэтгэл минь бялхаж байлаа. Би тэр туршлагаас авсан мэдлэг, мэргэн ухаанд хайр, талархлаар дүүрэн байсан. Тэгээд тэр мэдрэмж бусад мэдрэмжийн адил аажмаар арилсны дараа би тайван байсан, маш сайхан мэдрэмж төрж, “За, гайхалтай, явцгаая.” гэж бодсон. Надад хүлээс байхгүй л байсан. Буцаж явах хүсэл ч байгаагүй.

Гэвч Лиг явахаас өмнө Гэрлийн оршихуйнууд түүнд дахин нэг зүйлийг буюу эхийгээ алдах нь түүний жаахан хүүд юу учруулахыг үзүүлсэн байна. Тэгээд тэр үед би ер бусын хүчтэй өвдөлт мэдэрсэн. Би үүнийг сүнсийг чинь тасчин зүсэж байгаа мэт гэж дүрсэлсэн. Маргааш Ли Папагийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 2-р хэсгээр бидэнтэй хамт байгаарай. (Нөгөө ертөнц КҮТ)