ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны есдүгээр сарын 1

Ираны Гадаад хэргийн сайд Сейед Аббас Арагчи 8-р сарын 28-нд АНУ дарамт шахалтаа зогсоож, итгэлцлийг сэргээвэл дипломат харилцааг дахин тогтоох боломжтой хэвээр гэж мэдэгджээ. Тэрээр АНУ, Ираны хооронд зуучилж буй Катарын ерөнхий сайдтай ярилцсаныхаа дараа тус мэдэгдлийг хийжээ. (Фокс Ньюс)

Ираны дайн эхэлснээс зургаан сарын дараа ч НҮБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага]-ын Олон улсын далайн байгууллагын мэдээлснээр Персийн булан дахь олон зуун хөлөг онгоцон дээр дор хаяж 6,000 далайчин гацсан хэвээр байна. Тус агентлагийн мэдэгдсэнээр мөргөлдөөн эхэлснээс хойш 19 далайчин амиа алдаж, олон улсын усан тээвэрт халдсан дор хаяж 70 тохиолдол бүртгэгджээ. (Фокс Ньюс)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 8-р сарын 29-нд 65 тэрбум гаруй баррелийн батлагдсан нөөцтэй Венесуэлийн 17 газрын тосны ордыг хөгжүүлэх хамтарсан компанийн 55%-ийг АНУ-ын Засгийн газар эзэмших хэлэлцээр байгуулснаа мэдэгджээ. Венесуэл улсын мэдээлснээр 100 жилийн хугацаатай уг гэрээ 100 тэрбум гаруй ам.долларын хөрөнгө оруулалт татаж, газрын тосны салбарыг сэргээх боломжтой. Гэвч гэрээний бүх нөхцөлийг нийтлээгүй бөгөөд Венесуэлд хууль эрх зүй, Үндсэн хуулийн маргаан үүсэж болзошгүй байна. (BBC Ньюс)

Украин (Урейн)-ы Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга Кирило Буданов 8-р сарын 27-нд Орос улстай хийх энхийн хэлэлцээрийг 9-р сард, магадгүй АНУ-ын оролцоотойгоор сэргээж болно гэж мэдэгджээ. Украин (Урейн) улс гал зогсоох, эдийн засгийн чөлөөт бүс байгуулах, аюулгүй байдлын баталгаа гаргахад төвлөрсөн шинэ саналаа хүргүүлсэн гэж мэдэгдсэн ч Орос улс буулт хийхээс татгалзаж, газар нутгийн өргөн хүрээтэй шаардлагаа хадгалсан хэвээр байна. (Киев Пост)

Орос улс Украин (Урейн) улс руу нисгэгчгүй онгоцны давтан довтолгоо хийсний улмаас 8-р сарын 27-28-ны хооронд 33 цагийн дотор [Украин (Урейн)-ы] Киев хотод агаарын довтолгооны түгшүүрийг 17 удаа зарлажээ. Түгшүүрийн улмаас нийслэл даяар нийтийн тээвэр, аж ахуйн нэгжүүд болон өдөр тутмын амьдрал доголдсон бөгөөд 8-р сарын 27-нд Киевт Оросын бүрэн хэмжээний довтолгоо эхэлснээс хойших нэг өдрийн хамгийн олон агаарын түгшүүр бүртгэгджээ. (Киев Пост)

Тайвань (Формоса)-ийн эрх баригчид 70 гаруй жил үйл ажиллагаа явуулсан [Тайвань (Формоса)-ийн] Чиайи хотын гүнждийн тос үйлдвэрлэгчийн бүтээгдэхүүнээс хорт хавдар үүсгэгч бензоaпирен 1 килограммд 3.2 микрограмм илэрч, хуулийн дээд хязгаар болох 2 микрограммаас давсан тул үйлдвэрлэлийг нь зогсоохыг үүрэг болгожээ. Бохирдолд өртсөн 255 миллилитрийн савлагаатай хар гүнждийн тосыг улс даяар эргүүлэн татахаар болсон бөгөөд энэ нь шар буурцаг болон камелийн тос бохирдсон сүүлийн үеийн араас гарсан тохиолдол болж байна. (Тайбей Таймс)

Их Британи 8-р сарын 27-нд сонгосон орон нутагт агаарын бохирдол ихэссэн, эсвэл ихсэх төлөвтэй үед иргэдэд мессеж, цахим шуудангаар анхааруулдаг шинэ үйлчилгээг нэвтрүүлжээ. Уг үйлчилгээ агаар бохирдуулагч үндсэн таван бодисыг хянаж, ялангуяа багтраа, зүрхний өвчтэй болон эрүүл мэндийн бусад эмзэг бүлгийн асуудалтай хүмүүст бохирдолд өртсөн нөлөөллөө бууруулахад нь туслах зорилготой юм. (Gov.uk)

Камбож улс 2025 оны 7- долоодугаар сараас хойш сэжигтэй олон зуун газарт ажиллагаа явуулж, бараг 30,000 хүнийг саатуулснаар цахим залилангийн бүх томоохон төвийг устгасан гэж мэдэгджээ. Гэвч албаны хүмүүс залилангийн бүлгүүд зочид буудал, орон сууц, тээврийн хэрэгсэл, кофе шоп зэрэгт жижиг хүрээгээр үйл ажиллагаа явуулах болсныг хүлээн зөвшөөрчээ. (Ройтерс)

Сингапурын Мал амьтны эмнэлгийн алба (AVS) 8-р сарын 28-нд амьтан-ардын асрамжийн газруудад зориулсан улсын анхны нэгдсэн удирдамжийг гаргажээ. Үүнд байрны багтаамж, санхүү, байршуулалт, эрүүл мэндийн үйлчилгээ, асрамжийн газар хаагдвал амьтдыг хэрхэх төлөвлөгөө зэрэг багтжээ. Тус удирдамжийг хуулийн хувьд заавал мөрдөх албатай биш ч үйл ажиллагааны уялдаа холбоог сайжруулах зорилгоор наад захын стандарт, зөвлөмжийг тогтоожээ. (Чаннель Ньюс Азия)

Япон улс болон НҮБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын]-ын Дэлхийн хүнсний хөтөлбөр 8-р сарын 26-нд Өмнөд Суданд хүнс, шим тэжээлийн тусламж үзүүлэх 2.2 сая ам.долларын гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Тус улсын 7.8 сая гаруй хүн хүнсний ноцтой хомсдолд ороод буй энэ үед уг санхүүжилт эмзэг бүлгийн бараг 40,000 эмэгтэй хүн, хүүхдэд тусална гэж тооцоолсон байна. (Суданс Пост)

АНУ-д төвтэй Хүний эрхийн ажиглагч байгууллагын мэдэгдсэнээр, 2021 оноос хойш Колумбын хууль бус зэвсэгт бүлэглэлүүд 1,500 гаруй хүүхдийг элсүүлсэн бөгөөд олон хүүхдэд олон нийтийн сүлжээгээр дамжуулан хүрчээ. Тэд тулаанчийн амьдралыг хэт дөвийлгөсөн дүрс бичлэг, хуурамч ажлын санал ашиглан, 10-14 настай хүүхдүүдийг урхиддаг бөгөөд платформууд зэвсэг бүлэглэлд элсүүлэх хортой агуулгыг устгахыг хичээж байгаа ч энэ нь түгсээр байна. (VTV)

Эцэг эхчүүд гэр дотор нярай хүүхдийн ойролцоо хүж асаахаас зайлсхийх хэрэгтэй гэж эх барих, эмэгтэйчүүдийн эмч Су И-нин анхааруулжээ. Хүжний утаа, ялангуяа агааржуулалт муутай орчинд нарийн ширхэгт тоосонцор болон бусад бохирдуулагчийг нэмэгдүүлдэг. Тайвань (Формоса), Хонконгийн судалгаагаар хүүхэд насандаа хүжний утаанд өртөх нь уушгины үйл ажиллагааг муутгаж, амьсгал шуугих, багтраа тусах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Мөн нэг судалгаанд хөдөлгөөний хөгжлийн үе шат ялимгүй хоцордог гэж дурдсан ч шалтгаант холбоог нотлоогүй байна. (Тайпей Таймс)

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад Эболагийн дэгдэлт эрүүл мэндийн бараг 60 бүсэд тархаж, 5,794 тохиолдол батлагдан, 2,786 хүн нас бараад байна. Аюулгүй байдал, хүн амын шилжилт, эрүүл мэндийн ажилтнуудын ажил хаялт, иргэдийн хөдөлгөөн халдварыг тогтоон барихад саад болж байна. “Хил хязгааргүй эмч нар” буяны байгууллага хариу арга хэмжээг хурдасгах зорилгоор Бени хотод эмчилгээний төв нээжээ. (AP)

Цусны даралт ихтэй зорчигчид өвчнөө хяналтад байлгаж, нислэгийн үеийн үндсэн урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг дагавал аюулгүй нисэх боломжтой. Судалгаагаар арилжааны нислэг цусны даралтыг нэмэгдүүлж, удаан суух нь цусны бүлэн үүсэх эрсдэлийг ихэсгэдэг. Шингэн алдалт, бүхээгийн дарамт, давс ихтэй хоол, хамар битүүрэл арилгах эм зэрэг нь цусны даралтыг улам огцом нэмэгдүүлдэг. Эрүүл мэндийн мэргэжилтнүүд өдөр тутмын эмээ авч явах, хангалттай шингэн уух, согтууруулах ундаа, кофейноос зайлсхийх, цусны эргэлтээ сайжруулахын тулд 2 цаг тутамд хөдөлж байхыг зөвлөж байна. Ямар нэг хэвийн бус шинж тэмдэг илэрвэл нислэгийн багт нэн даруй мэдэгдэх нь яаралтай тусламжийг шуурхай авах боломж бүрдүүлнэ. (Тань Ньень)

Алжирын хойд нутгийн Жижель, Бежая, Тизи-Узу мужуудад гарсан ой хээрийн түймрийн улмаас 12 хүн амиа алдаж, 54 хүн гэмтсэний 6-ийнх нь биеийн байдал хүнд байна. Иргэний хамгаалалтын алба [улсын онцгой байдал, аврах алба] 8-р сарын 26-нд 154 түймрийн голомтыг, үүний 36-г Бежаяд бүртгэжээ. 8-р сарын 27-ны байдлаар 16 мужид ургамал, хөдөө аж ахуйн талбайн 67 түймэр ассаар байгаа юм. Мөрдөн шалгагчид түймрийн шалтгааныг тогтоохоор ажиллаж байна. (Уотчерс)

8-р сарын 28-нд Индонезийн зургаан байршилд агаарын бохирдол аюултай түвшинд хүрчээ. Пеканбаруд Агаарын бохирдлын стандарт индекс [ISPU] 835-д хүрчээ. Уг хэмжүүрээр 301 болон түүнээс дээш үзүүлэлтийг аюултайд тооцдог. Түүний араас Төв Калимантаны таван байршил оржээ. Албан ёсны газрын зургаас харахад утаа Малайзын зүг тархаж байна. (Стар)

8-р сарын 27-нд Японы Тояма, Ишикава мужуудад их хэмжээний бороо оржээ. Тояма мужийн Хими хотод 24 цагийн дотор 361.5 миллиметр хур тунадас орж, үер болон хөрсний гулгалт үүссэн байна. Аадар бороо суурин газруудад аюул учруулж, олон зуун мянган хүнийг нүүлгэн шилжүүлэхэд хүргэсэн тул эрх баригчид борооны хамгийн дээд түвшний сэрэмжлүүлэг гаргажээ. (Гардиан)

Испанийн эрх баригчид [Испанийн] Мадрид хотын ойролцоох нохой-хүн байрлуулах, сургах төвөөс ноцтой турж эцсэн, гэмтсэн, шингэн алдсан, шимэгч хорхойд баригдсан 46 нохой-хүнийг хураан авчээ. Нэг нохой-хүн үхсэн байдалтай олдож, 9 нохой-хүнийг эмнэлэгт эмчлэх шаардлагатай болсон байна. Тус төвийг ажиллуулж байсан хоёр эрэгтэйг амьтан-хүмүүстэй зүй бусаар харьцсан байж болзошгүй хэргээр шалгаж байгаа бөгөөд амьд үлдсэн нохой-ардыг Мадридын бүсийн асрамжийн болон аврах байгууллагуудад шилжүүлжээ. (ЕвроУикли Ньюс)

Их Британи улс 8-р сарын 27-нд залгуурт холбодог нарны хавтанг хуульчилж, айл өрхүүдэд 800 ватт хүртэлх жижиг системийг цахилгаанчин дуудахгүйгээр гадаах залгуурт шууд холбохыг зөвшөөрчээ. Засгийн газрын мэдээлснээр энгийн өрх жилд 110 хүртэлх фунт. Стерлинг хэмнэх боломжтой бөгөөд уг иж бүрдэл нь дээвэртээ нарны хавтан суурилуулж чаддаггүй түрээслэгчид, орон сууцны оршин суугчдад онцгойлон зориулагджээ. (ЕвроУикли Ньюс)

Данийн тойм судалгаагаар тос багатай веган хооллолт нь үрэвслийг бууруулж, гэдэсний эрүүл мэндийг дэмжин, нитрат зэрэг хадгалалтын бодис ихтэй боловсруулсан хүнс гэх мэт нийтлэг өдөөгчийг хассанаар мигрений давтамж, хүндрэлийг бууруулж болзошгүй байна. (ВежНьюс)

Сүүн бүтээгдэхүүний аюулгүй байдалд санаа зовних нь нэмэгдэж, Махараштра болон бусад мужид хүнсний газруудад шалгалт нэгжлэг явуулж буй нь Энэтхэгийн хэрэглэгчдийг веган хувилбар сонгоход хүргэжээ. Үүнтэй холбоотойгоор “Veganuary India” буяны байгууллага хүртээмжтэй, сүүний орцгүй хоол хийх, хоолны цэс төлөвлөхийг сурталчилж байна. (Бизнес Ньюс Дис Уик)

Германы хүнсний орц найрлага үйлдвэрлэгч Ohly компани веган махны умами амт, шарсан амт, аманд мэдрэгдэх чанарыг сайжруулах бараан өнгийн исгэгчийн ханд бүтээжээ. Энэ нь үйлдвэрлэгчдэд вандуй, шар буурцаг, морин шошийн уурагт байдаг шошийн амтыг багасгаж, уламжлалт махны амт, бүтцийг ойролцоо дуурайхад тусална. (Фүүд Ингредиентс Фөрст)

Коста-Рика улс дэд бүтэц амьдрах орчны холбоосыг тасалдуулж, зэрлэг амьтан-хүмүүст аюул учруулж буй нь шинжлэх ухааны баримтаар нотлогдвол одоо байгаа ба шинэ замуудад зэрлэг амьтан-хүн нэвтрэх гарц заавал байгуулахаар төлөвлөж байна. Хууль тогтоогчид мөргөлдөөнийг бууруулж, тасархай амьдрах орчныг дахин холбох зорилготой гүүр, хонгил, ус зайлуулах хоолой, олсон гарц зэргийг багтаасан арга хэмжээг санал нэгтэй баталжээ. Хуулийн төсөлд одоо ерөнхийлөгч гарын үсэг зуруулахаар шилжүүлнэ. (Монгабай)

Туркт төвтэй Өнчин хүүхдийн сан Бангладеш улс даяарх эмзэг өрх, өнчин хүүхдүүдэд санхүүгийн болон хүмүүнлэгийн тусламж хүргэж байна. Ерөнхий зохицуулагч Жемил Жахит Үнсал саяхан дэмжлэг авч буй гэр бүлүүдтэй уулзаж, хандивлагчдын санхүүжүүлсэн тэтгэмж, тусламжийг тараажээ. Тус сан Бангладеш болон бусад эмзэг бүс нутгийн боломж тааруу иргэдэд туслах хөтөлбөрөө үргэлжлүүлж буйгаа мэдэгдсэн байна. (Илха)

[АНУ-ын] Даллас–Форт-Уэртийн олон улсын нисэх буудлын тэсрэх бодис илрүүлэгч, гурван настай, герман богино үст пойнтер үүлдрийн Болт нохой-хүн АНУ-ын Тээврийн аюулгүй байдлын алба [TSA]-ны 2026 оны “Хамгийн хөөрхөн нохой” цолыг хүртэж, уралдаанд оролцсон тус албаны бусад 84 албаны нохой-хүнийг ялжээ. Болтын тоглож, инээмсэглэж буй бичлэгүүд цахим орчинд өргөн тархжээ. Тэрээр дөрвөн жилийн дотор уг шагналыг хүртсэн гурав дахь богино үст пойнтер үүлдрийн нохой-хүн болжээ. (Нью-Йорк Пост)

Өдрийн мэргэн эшлэл: “Амьтдыг энэрэх нь хүн төрөлхтнийг энэрч буй хэрэг юм!” – Америкийн амьтдад харгис хандахаас урьдчилан сэргийлэх нийгэмлэгийг үндэслэгч Хенри Берг (ASPCA.org)

Санваартан Билл Макдональд (цагаан хоолтон)-ын клиник үхлийн тухай энэхүү цувралын өмнөх хэсэгт тэрээр хүүхэд ахуйдаа өвдөхдөө биеэсээ гарч, амьдралынхаа дараагийн 50 жилийг зөгнөн харснаа дурссан. Олон арван жилийн дараа Энэтхэгт Билл Махаватар Бабажи (цагаан хоолтон)-ийн ариун агуйгаас бууж явахдаа эрүүл мэндийн ноцтой хямралд оржээ. Тэрээр амьсгалахаа больж, 9.1 метр өндөр хадан цохионоос унасан бөгөөд биеэсээ дээш хөөрөхөд нь Тэнгэрлэг кобра гарч ирэн амьдралд эргүүлэн авчирсан гэж ярьсан юм. Билл гурав дахь удаагаа клиник үхэлд орохдоо зүрхний нээлттэй хагалгаанд орж байв. Тэрээр өөрийгөө Энэтхэгт гүрүгийнхээ өмнө эргэн очсоныг мэдэрч, түүнд зовлонгүй жаргал, эрх чөлөөг санал болгосон ч зорилгоо биелүүлэхээр буцахыг уриалсан ажээ.

Түүний ард, тэнгэрт над руу тэр үеэс хойш тасралтгүй дэлгэгдэн давлагаалах нүүр царайнуудын далай, их далай байсан. Тэр: “Эдгээр нь чиний хэлэх үг, бичсэн зүйлийг сонсож, унших хэрэгтэй хүмүүсийн царай” гэж хэлсэн. Магадгүй чи хэн нэгэн рүү зүгээр л инээмсэглэж, тэвэрч, эсвэл мөрөн дээр нь алгадаж өгөх байх. Магадгүй тэдний амьдралд чи байгаагаараа л их, бага ямар нэг хэмжээгээр туслах байх. Гэхдээ би явахыг хүссэн хэвээр байлаа. Тэгтэл гэнэт дотор минь тэмцэл эхэлсэн. Гэнэт бие минь ухасхийн, “үүп, үмф!” гэв.

Тэд зүрхийг минь цахилгаанаар дахин ажиллуулсан. Хагалгааны ширээн дээр тэд зүрхийг минь цахилгаанаар дахин ажиллуулахад би гэнэт Энэтхэгийн тэр уулын оройд байхаа больсон. Би хүйтэн ган ширээн дээр хэвтэж, хагалгааны өрөөнд хүмүүс эрхтнүүдийг минь буцаан байрлуулж, оёж байлаа. Зүрх нь дахин цохилж, эмнэлэгт зүрхний нээлттэй хагалгааны дараа эдгэрч байсан ч сонголт нь эцэслэгдээгүй мэт санагдсаар байсан гэж Билл ярьсан байна. Дараагийн арав хоногт тэрээр нүдээ аних бүрдээ Энэтхэгийн тэр уулын энгэрт очдог байв. Нэг талаас амар амгаланг санал болгох Тэнгэрлэг дуу хоолой, өгөө талаас сэтгэлээр бүү уна хэмээн ятгах гүрүгийнхээ дунд гацжээ.

Тэнд илүү сайхан зүйл байгааг би мэдэж байсан. Харин энэ бие аймшигтай өвдөж, ажиллахаа больсон байв. Намайг дамнуурган дээр тавьж байхад орны дэргэдэх утас дуугарахад би түүнийг зогсоосон. Би: “Утсаа авах ёстой” гэж хэлэв. “Үгүй, үгүй, үгүй, яаралтай байдал үүсээд байна...” “Үгүй ээ, би утсаа авах ёстой.” Тэгээд утсаа авахад, “Байна уу. Би Энэтхэгт байдаг Гүрүнат байна. Сэтгэлээр бүү уна. Зүрх чинь хэдэн цохилт алгасаж болно, гэхдээ сэтгэлээр бүү уна.” гэх дуу сонсогдов. Би: “Хөөх” гэж бодсон. Энэ бүхэн үнэхээр бодит байсан ч юм бил үү. Тэгээд би утсаа таслав. Би эхнэртээ: “Би 36 цагийн дараа эндээс гарна. Би амьдрах ёстой. Ингэж их өвдөж байсан ч би хувиа хичээж болохгүй” гэж хэлсэн. Би 36 цагийн дараа эмнэлгээс гарсан. Клиник үхлийн тохиолдол болон түүнээс хойших үйл явдлаа эргэн дурсахдаа Билл хайр, бусдад үйлчлэх, уучлах, өдөр тутмын амьдрал дахь гайхамшгийг таних нь хамгийн чухал сургамж гэсэн юм.

Хэн чамайг хайрладаг нь чухал биш. Харин чи хэнийг хайрласан, хэнийг нууцхан хайрласан бэ гэдэг нь чухал. Танихгүй ч гэсэн чи хэний төлөө залбирсан бэ? Ямар дайснаа алсаас хайрласан бэ? Биднийг хэн хайрладгаар бус, ##бид хэнийг хайрладгаар мөн чанар маань тодорхойлогдоно. Зарим хүн өдөр тутмын зүйлс дэх гайхамшгийг олж хардаггүй. Өглөө зорилготой сэрээд: “Би бусдад үйлчлэхийг хүсэж байна. Намайг байх ёстой газарт минь аваачаарай” гэж хэлэх нь гайхамшиг. Тэр бол Орчлон ертөнц бүхнийг зохицуулж буй хэрэг. Тэр бол тасралтгүй дэлгэгдэж буй гайхамшиг. Жижиг гайхамшиг илүү том гайхамшигт хөтөлдөг. Инээмсэглэл бол БУРХАНЫ хайрын гарын үсэг. Тиймээс гаднаа инээмсэглэхгүй байсан ч ядаж дотроо инээмсэглээрэй. Зүрх сэтгэлдээ амар амгалан, хайрыг бий болгохоос эхэл. Тэнд хайр, ариун нандин байдлын эцсийн гүн оршихуй бий. Хэрэв та тэр хайрыг тээн гарч, өдөрт таарсан хэн нэгэнд түгээвэл дэлхийг илүү сайхан болгосон хэрэг. (Энтони Чений бүтээл)