ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 11 дүгээр сарын 11

АНУ-ын Төв командлал (CENTCOM) тэнгисийн бүслэлтээ өргөжүүлж, Ираны хуурай газрын хил болон Каспийн тэнгисээр дамжих хангамжийн замыг тасалдуулах зорилгоор Төмөр хаалга тусгай ажиллагааны бүлэг байгуулснаа 11-р сарын 7-нд зарлалаа. Тус бүлэг дэвшилтэт зэвсэг, иргэний болон цэргийн давхар зориулалттай технологи, хоригт хамрагдсан материал, хууль бус орлогын урсгалыг хязгаарлахын тулд АНУ-ын бусад агентлагуудтай хамтран ажиллана. CENTCOM Мөн бүслэлтийн шаардлагыг биелүүлээгүй худалдааны ачааны хөлөг онгоцыг Оманы буланд АНУ-ын хүчин ажиллагаагүй болгосон гэж мэдэгдсэн байна. (Al Jazeera)

[АНУ-ын] Цагаан ордноос онцолсон хөдөлмөр эрхлэлтийн тоо баримтаар, АНУ-ын эдийн засагт 2026 оны 10-р сард 165,000 ажлын байр нэмэгдсэн нь ойролцоогоор 65,000 байна гэсэн таамгаас давж, ажилгүйдлийн түвшин 4.1% болж буурчээ. Мэргэжлийн болон бизнесийн үйлчилгээ, эрүүл мэнд, тээвэр, үйлдвэрлэл зэрэг хэд хэдэн салбарт ажилд авах хүний тоо нэмэгдсэн байна. (The White House)

Европын Комисс богино бичлэг хуваалцах ТикТок платформыг Танд санал болгох алгоритмаа өөрчлөхийг уриалжээ. Энэ нь урьдчилсан дүгнэлтээр, уг алгоритм хэрэглэгчдэд уйтгар гуниг, ганцаардал, биеийн төрхтэй холбоотой хор хөнөөл учруулж болзошгүй агуулгыг давтан үзүүлж, ЕХ [Европын Холбоо]-ны Цахим үйлчилгээний тухай хуулийг зөрчиж байгааг тогтоосны дараа гарчээ. Тус комисс уг мэдээллийн урсгал нь насанд хүрээгүй хүмүүсийг оролцуулан хэрэглэгчдийг сайн сайхан байдалд нь заналхийлэх "агуулгын төөрөгдөм мухарт" оруулж болзошгүй гэж мэдэгджээ. ТикТок сүлжээ уг дүгнэлтийг няцаасан ба эцсийн шийдвэр гарахаас өмнө хариу тайлбар өгөх боломжтой. Асуудлуудыг шийдвэрлэхгүй бол их хэмжээний торгууль ногдуулж болзошгүй байна. (Al Jazeera)

Кока-Кола Европасифик Партнерс компанийн Австрали дахь салбар Памп брэндийн савласан усны таван 5 бүтээгдэхүүний ус уух цагаан хошуу салж, хахах аюул учруулж болзошгүй байгаа тул Австрали даяар тус бүтээгдэхүүнийг эргүүлэн татжээ. Эргүүлэн татан авалтад хэрэглэхэд тохиромжтой хугацаа нь 2028 оны 1-р сарын 22 хүртэл байх 1.25 литрийн Супер Памп, 750 миллилитрийн савлагаатай Памп булгийн ус, мөн 2027 оны 4-р сарын 23-нд хугацаа нь дуусах 750 миллилитрийн савлагаатай Уотермелон Хит, Берри Сторм, Лайм Раш амттай ус хамаарч байна. Хэрэглэгчид хамаарагдах савтай усыг хэрэглэхээ зогсоож, худалдан авсан газартаа буцаан өгч, төлбөрөө бүрэн буцаан авах хэрэгтэй. Энэ асуудал усны чанарт бус, савлагаанд хамаатай юм. (VTV)

Америкийн автомашины холбооны (AAA) мэдээлснээр, АНУ-д ердийн бензиний дундаж үнэ 11-р сарын 7-нд галлон тутамдаа 4.04 ам.доллар болж, өмнөх долоо хоногоос 14 центээр, өмнөх сараас 33 центээр буурчээ. Дизель түлшний үнэ мөн өмнөх долоо хоногийн галлон тутмын 6.31 ам.доллароос 6.21 ам.доллар болж буурсан байна. (Fox News)

Европын Холбоо Мьянмарын мөргөлдөөнд өртсөн иргэд, мөн Бангладеш дахь рохинжа дүрвэгсэд болон тэднийг хүлээн авч буй орон нутгийн иргэдэд хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхэд нэмж 16 сая евро хуваарилжээ. Мьянмарт уг санхүүжилтээр хүнсний тусламж, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ, шим тэжээлийн дэмжлэг үзүүлнэ. Бангладешт хүнсний аюулгүй байдал, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ, хамгааллын үйлчилгээг нэн тэргүүнд дэмжинэ. Мьянмарын дотоодод 4 сая гаруй хүн дүрвэжээ. Бангладеш дахь ойролцоогоор 1.2 сая дүрвэгч хүнд нөхцөлд амьдарч байгаа бөгөөд шинээр ирэгсэд хуарангийн үйлчилгээнд нэмэлт ачаалал үүсгэж байна (European Commission)

Сургуулийн өмнөх боловсролын багш Мириан Салинас 11-р сарын 4-нд 2026 оны Чилийн Дэлхийн шилдэг багшийн шагналыг хүртэж, боловсролын салбарт 35 жил ажилласныхаа дараа улс даяар үнэлэгдлээ. Тэрээр [Чилийн] Пуэнте-Альто дахь Ун Мундо де Амор сургуулийн өмнөх боловсролын төвийн захирлаар ажиллаж, тоглох, судлан таних, гэр бүлийн оролцоогоор суралцахыг дэмждэг. Мөн гэр бүлүүдэд, ялангуяа түшиг дэмжлэггүйгээр хүүхдээ өсгөж буй эхчүүдэд тусалдаг. (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization)

Компаниуд болон төрийн байгууллагууд кибер халдлага, мэдээллийн алдагдалд дараалан өртсөний дараа Япон улс 11-р сарын 6-нд кибер аюулгүй байдлын 10 тэрбум иен [63 сая ам.доллар]-ий яаралтай багц арга хэмжээ авахаа мэдэгдлээ. Арга хэмжээнд хиймэл оюунаар сүлжээний сул талыг илрүүлэх мэргэжилтнүүдийн баг, халдлагад өртсөн компаниудад туслах кибер аврах баг, хамгаалалт сул бизнесүүдэд үзүүлэх дэмжлэг багтсан байна. (Associated Press)

Их Британи ХО [хиймэл оюун]-д тулгуурласан эрүүл мэндийн судалгааны 5 төвд төсвөөс 52 сая гаруй фунт.Стерлинг олгож, түншүүд нь нэмж 37.5 сая фунт.Стерлинг гаргахаар болжээ. Төслүүд нүдний торлогийн зураг, зүүдэг мэдрэгч, ухаалаг утасны апп ашиглан зөнөгрөл, тархины гэмтэл, чихрийн шижин, зүрх судасны өвчин, амьсгалын замын халдварыг эрт илрүүлэх зорилготой юм. (Tech Times)

[АНУ-ын] Аляскийн Анкориж хотод сармагчны цэцэг өвчний вирусээр үүсдэг халдварт өвчин эмпоксын 4 тохиолдол бүртгэгдэж, орон нутагт халдвар дамжсан байж болзошгүй тул нийгмийн эрүүл мэндийн сэрэмжлүүлэг гаргажээ. 10, 11-р сард оношлогдсон 4 өвчтөн бүгд сүүлийн үед Аляскаас гараагүй гэж мэдээлсэн бөгөөд энэ нь тус мужид 2022 оноос хойш нэг жилд бүртгэгдсэн хамгийн олон тохиолдол болжээ. Өвчний шинж тэмдэгт халуурах, ядрах, тунгалгийн булчирхай томрох, арьс гэмтэж туурах зэрэг шинж тэмдэг багтаж байна. (Alaska Beacon)

Японд хийсэн саяхны судалгаагаар, судлаачид ахмад настнуудын дунд нохой андтай болохыг нэмэгдүүлснээр тус улсын эмчилгээ, урт хугацааны асаргааны зардлыг жилд бараг 950 сая ам.доллароор хэмнэх боломжтой гэж тооцоолжээ. Судалгаанд [Японы] Токио хотын 65-84 насны ойролцоогоор 11,200 оршин суугчийг ажигласан судалгааны өгөгдлийг ашигласан бөгөөд одоо нохой асардаг хүмүүсийн урт хугацааны асаргаа шаардах, чадвар алдагдуулах зөнөгрөл өвчнөөр өвчлөх тооцоолсон магадлал нь хэзээ ч нохой тэжээж байгаагүй хүмүүсийнхээс 48%-иар бага байжээ. (The Asahi Shimbun)

11-р сарын 7-нд Иракийн Курдистаны бүс нутагт гэнэтийн үерийн улмаас 2 хүн амиа алдаж, хэд хэдэн газарт автомашин урсаж, орон сууц усанд автан, замын хөдөлгөөн саатжээ. Амиа алдсан хүмүүсийн дунд оршин суугчдыг аврахад тусалж байсан бульдозерын сайн дурын жолооч болон 5 настай хүүхэд байжээ. (Rudaw)

Их Британид Зуны халуун болон ган гачгийн дараах намрын дулаан цаг агаарын улмаас морин хүрэн болон бусад мод 6 сар гаруйн өмнө цэцэглэжээ. Энэ нь тоос хүртээгч шавжтай зохицсон мөчлөгийг алдагдуулж, моддын урт хугацааны тэсвэрлэх чадварт заналхийлж болзошгүй гэж мэргэжилтнүүд анхааруулсан байна. (The Guardian)

11-р сарын 7-нд орсон аадар борооны улмаас Израилын төвийн болон эргийн зарим хэсэг үерт автаж, зарим газарт цахилгаан тасарчээ. Ашдодод өглөөний 10:35 гэхэд 83 миллиметр, харин Биньяминад 1 цагийн дотор 50 миллиметр хур тунадас бүртгэгджээ. Цаг уурчид бүс нутгийн үерийн сэрэмжлүүлэг гаргаж, далайд аюултай нөхцөл үүсэхийг анхааруулсан байна. (VietnamPlus)

[АНУ-ын] Аризона мужийн Кэмп-Вердед адуу-хүний нэг асрагч үерийн давтан сэрэмжлүүлгийг үл тоомсорлож, адуу-ардыг өндөрлөг газар нүүлгэх аврагчид болон хөршүүдийн саналаас татгалзсан гэх үндэслэлээр амьтан-хүмүүст харгис хандсан хэрэгт буруутгагдсан байна. 3 адуу-хүн үхсэн байдалтай олдож, сураггүй байгаа 4-ийг нь үхсэн гэж үзэж байгаа бөгөөд 4-ийг нь аварчээ. (WWNY TV, AZFamily, Gray News)

Финландад төвтэй Эрчим хүч, цэвэр агаарын судалгааны төв (CREA)-ийн мэдээлснээр, Хятадын эрчим хүч, аж үйлдвэрийн салбарын нүүрсхүчлийн хийн ялгарал 2026 оны 3-р улиралд өмнөх оны мөн үеэс 3.1%-иар буурсан бөгөөд энэ нь КОВИД-19 цар тахлаас хойших улирлын хамгийн их бууралт юм. Ормузын хоолойн хямрал тээвэрлэлтийг саатуулж, цахилгаан автомашин, такси хэрэглэх хүн олширсноор газрын тосны хэрэглээ буурчээ. Харин салхи, нарны эрчим хүчийг илүү үр ашигтай ашиглаж, цаг агаар зөөлөн байснаар нүүрсний хэрэглээ багассан байна. (Reuters)

Хэвлэл мэдээллийн хяналтын VegMediaWatch байгууллага Их Британийн Индепендент, Файнэншл Таймс сонинуудын амьтан-хүмүүсийн сайн сайхны талаарх мэдээллийг өрөөсгөл хэмээн шүүмжилжээ. Индепендент сонин веган махны боловсруулалтыг нягтлан шүүмжилсэн атлаа амьтан-хүний мах үйлдвэрлэх уламжлалт арга ажиллагааг үл тоомсорлосон, харин Файнэншл Таймс эрчимжсэн аж ахуйд өсгөсөн яргай-иргэдэд тахиа-хүний мах өгөх тухай мэдээлэхдээ эрчимжсэн аж ахуйд өсгөсөн амьтан-хүмүүсийг бараа мэтээр үзсэн гэж онцолжээ. Тус байгууллага дэмжигчдээ тэнцвэртэй мэдээлэл шаардахыг уриалсан байна. (VegMediaWatch)

Олон шагналт тогооч, бизнес эрхлэгч Омари Маккуин (веган) 11-р сарын 6-нд [Их Британийн] Пекхэмд PETA [Амьтанд ёс зүйтэй ханддаг хүмүүс] нийгэмлэгийн сурталчилгааны самбарын ойролцоо веган шарсан тахианы мах үнэгүй тарааж, амьтан-хүний эрхийг хамгаалах тус байгууллагатай хамтран веган хооллолтыг сурталчилж, тахиа-хүмүүсийн сайн сайхны талаар олон нийтэд ойлголт өгсөн байна. (Southwark News)

АНУ-ын веган хэвлэл мэдээллийн ВежНьюс компани уургаар баялаг 7 төрлийн буурцгийг онцолж, болгосон хагас аяга буюу ойролцоогоор 86 грамм тутмын уургийн хэмжээг харьцуулжээ: 1. Хойд америкийн цагаан шош - 9 грамм 2. Каннеллини шош - 8 грамм 3. Эдамамэ (боловсорч гүйцээгүй шар буурцаг) - 8 граммаас ялимгүй их 4. Хар шош - 7.6 грамм 5. Пинто шош - 7.2 грамм 6. Хүрэн шош - 7.2 грамм 7. Ангаахай шош - 6 граммаас ялимгүй их. (VegNews)

Гэрээсээ явсан Хекс нэртэй тэжээвэр тогос-хүнийг 1 долоо хоног хайсны эцэст [Австралийн] Брисбенд асран хамгаалагчидтай нь эсэн мэнд уулзуулжээ. Тэрээр гадуур явахдаа ойролцоогоор 6 хачигтай болсон тул малын эмчид эмчлүүлээд гэртээ эргэн харьсан байна. (The Guardian)

Хүмүүнлэгийн хөтөлбөрөөр эмзэг бүлгийн иргэдэд тусалдаг Бангладешт төвтэй Бидьянондо сан [Бангладешийн] Сент-Мартины аралд амьтан-хүмүүсийн асрамжийн газар нээжээ. Тус газар арлын ойролцоогоор 4,000 эзэнгүй нохой-хүнийг асрахад туслах юм. Хоёр малын эмч эмчилгээг хариуцаж, үржил хязгаарлах мэс засал хийдэг бөгөөд эрүүл болсон нохой-хүмүүсийг арал дээр буцаан суллан тавьдаг. (Asia News Network)

Кенли Райнигийн дурсгалд зориулан эцэг эхийнх нь үүсгэн байгуулсан Кенли сан 5 жилийн хугацаанд эр зориг, энэрэнгүй сэтгэл, нийгэмд оруулсан хувь нэмрээрээ үнэлэгдсэн оюутнуудад нийт 67,000 ам.долларын 67 тэтгэлэг олгожээ. [АНУ-ын] Техаст шатаж байсан автомашинаас Кенлиг аврахыг оролдсон танихгүй хүмүүсийн үйлдэл тус санг байгуулах урам өгчээ. (Good News Network)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: "Эгэл хийгээд гэгээрсэн хамаг амьтан бүгд нэгэн адил Жинхэнэ Мөн чанартай бөгөөд энэ Жинхэнэ Мөн чанар нь гагцхүү хуурмаг мэдрэхүйн сэтгэгдлээр халхлагдаж, үл мэдрэгдэх болсон гэдэгт гүн бат итгэх учиртай.” - Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш Өвөг Бодьдарма (веган) (Хоёр үүд ба дөрвөн дадлын тухай шастир)

Ричард Гриний клиник үхлийн тухай 2 хэсэгт цувралын өмнөх 1-р хэсэгт Америкийн зохиолч, илтгэгч тэрээр зүрхний ажилбарын дараа зүрх нь хэрхэн зогссоныг ярьсан. Тэрээр Орчлонгийн Нэгдмэл чанар хэмээн нэрлэдэг, амьтай бүхэн холбоотой гэсэн мэдрэмжийг нь бататгасан аз жаргалын төлөвийг мэдэрчээ. 2-р хэсэгт Ричард гэнэт эргэн ирсэн тухайгаа, өдөр тутмын амьдралдаа дасахад тулгарсан бэрхшээл, мөн энэ явдал сайхан сэтгэл, үнэнч шударга байдал, энэрэнгүй сэтгэлийн ач холбогдлыг хэрхэн бататгасныг өгүүлнэ. Ричардын хэлснээр, үхэх амархан байсан, харин эргэн ирж, тэрхүү тохиолдлыг ойлгож ухаарах нь илүү төвөгтэй байв. Тэрээр Орчлонгийн Нэгдмэл чанарыг мэдэрч, дөнгөж тухтай санагдаж эхэлж байтал уг мэдэрсэн зүйл нь гэнэт төгсжээ.

Тэгээд гэнэт л би буцаад ирсэн. Яг л “Тас!” гэх шиг. Би нүдээ нээтэл өрөөнд байсан 2 сувилагчийн оронд 6 орчим хүн байж, тэдэнд AED [автомат гадна дефибриллятор]-ын аппарат байлаа. Тэд аппаратад гель түрхэж байсан бөгөөд нэг хүн том тариур барьсан байв. Миний бодлоор адреналин юм уу, тэдний хэрэглэдэг ямар нэг эм байсан байх. Ричардыг нүдээ нээхэд эмнэлгийн баг цочирдож, нэг хүн түүнийг эргэн ирсэнд баяр хүргэсэн гэж тэр ярьсан юм. Юу болсныг хараахан ойлгоогүй тэрээр сувилагчид өрөөнөөс гарч эхлэхийг ажиглаж байв. Нэг сувилагч үлдээд, “Танд нэг юм үзүүлье.” гэв. Тэгээд тэр зүрхний цахилгаан бичлэгийн олон хуудас авч үзүүлсэн. Бүгдэд нь шулуун зураас байсан. Тэр: “Энэ таны бичлэг.” гэв. Тэр: “Та нас барсан. Та өөрөө эргээд ирсэн. Бид үүнд талархаж байна.” гэв. Тэгэхэд нь би: “Би ч бас талархаж байна” гэсэн. Эргэж ирснийхээ дараах эхний хэдэн минутад Ричардын бие маш сайн байсан тул марафонд гүйж чадна гэж бодсон байна. Дараа нь бие нь дахин тавгүйрхэж эхэлсэн ч ухаан алдахын өмнөх шигээ тийм ч хүнд байсангүй. Түүний зүрх ойролцоогоор 3 минут зогссон байлаа.

Энэ бол бэлэг байсан. Хүн бүр 2-оос 3, 4 минутын турш амьдралаас түр холдох боломжтой байсан бол өнөөгийн дэлхий дээрх асуудлуудын аль нь ч байхгүй байх байсан гэж би үнэхээр боддог. Нэг нь ч байхгүй. Учир нь тэр бүхэн утгагүй гэдгийг та ойлгоно. Бид бүгд нэгэн бүхэл зүйл учраас бусдыг гомдоох нь үнэндээ өөрийгөө гомдоож байгаа хэрэг. Ричард өөрийгөө 1960-аад онд амар амгалан, аз жаргалыг эрхэмлэдэг хиппи хүүхэд байсан гэж тодорхойлдог. Түүний туршлага тэрхүү итгэл үнэмшлийг нь бататгаж, амьдралын зорилгын тухай асуултуудыг нь намжаажээ. Хүмүүст байдаг “Миний зорилго юу вэ? Би яагаад энд байна вэ? Яагаад энэ бүх муу зүйл тохиолдоно вэ?” гэх аливаа асуулт... Тэр бүхэн зүгээр л — тэр бүх дуу чимээ арилсан. Тийм ээ, бидний зорилго бол сайхан сэтгэлтэй байх юм байна гэж санагдсан. Бидний зорилго бол бие биедээ үнэнч шударга байх.

Өдөр тутмын амьдралдаа эргэн дасахад түүнд бэрхшээл тулгарчээ. Ричард ертөнцийн тасралтгүй чимээ шуугианыг тэвчихэд улам хэцүү болж, түүнд хүлээцтэй хандах нь багасав. Түүний яриаг сонссон зарим хүн сүмийнх нь сургаалтай нийцэхгүй байна гэж эсэргүүцэж байлаа. Тэрээр энэ тохиолдлын талаар бичихэд бэлэн болоход 25 орчим жил шаардагдсан ч бичихэд нь ердөө 1 сар орчим зарцуулжээ. “Шуурганы нүдийг олох нь” ном нь түүний туршлагыг өгүүлэхээс илүүтэй уг туршлагаар бататгасан сургамжуудад төвлөрдөг. Тэрээр үнэнч шударга байдлыг бат бөх амьдралын суурь гэж тодорхойлон, энэрэнгүй сэтгэл, сониуч зан, талархал, даруу байдал, сайхан сэтгэл гэсэн таван багана түүнд түшиг болдог хэмээн үздэг. Ричард үхлийн дараах амьдралын тухай бүх асуултад заавал хариулт авах шаардлагатай гэж боддоггүй. Тэр одоо цагтаа төвлөрч, гэр бүл, найз нөхдөө эрхэмлэн, хийж бүтээхийг хүссэн зүйлсийнхээ төлөө зүтгэхийг сонгодог.

Амьдрах тухай эдгээр сургамжийн зэрэгцээ Ричард үхлийн талаар бат итгэлтэй болсон байна. Миний амьдрах хугацаа дуусахад би тэрхүү Орчлонгийн Нэгдмэл чанар, тэр аз жаргал, тэр Хайртай дахин нэгдэнэ гэдгээ өчүүхэн ч эргэлзээгүй мэднэ. Ричард төөрөлдсөн, айсан хэн бүхнийг түр зогсож, амьсгаа аваад, амьдралын олон зүйл бидний хяналтаас гадуур байдгийг ухаарахыг уриалдаг. Тэрээр өөртөө болон бусдад үнэнч шударга байхыг онцолж, бид хүн төрөлхтний нэгэн гэр бүлд харьяалагддагийг сануулдаг. Замын хөдөлгөөнд хэн нэгэн урдуур нь шахаж орох зэрэг өдөр тутмын бухимдалд ч тэр энэхүү холбоотой гэсэн мэдрэмжээрээ ханддаг. Хүн бүр ямар нэг ачаа үүрч яваа. Тиймээс түр азнаж, үүнийг нь хүндэтгэн, бид бүгдийн байж чадах сайхан сэтгэлтэй, хүнлэг хүн байх боломжийг тэдэнд өгцгөөе. (Эргэн ирсэн нь Подкаст YouTube суваг - Баярлалаа)