ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 11 дүгээр сарын 13

АНУ, Орос, Украин (Урейн)-ы албаны хүмүүс Украин (Урейн)-ы эсрэг хийж буй Оросын дайныг зогсоохоор 11-р сарын 10-нд [Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын] Абу Даби хотод хэлэлцээр эхлүүллээ. Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленський хэлэлцээрийн эхний өдрийг ажил хэрэгч болсон хэмээн үнэлж, хэлэлцэгчид Украин (Урейн)-ы аюулгүй байдлын урт хугацааны баталгааг хэлэлцсэн гэжээ. АНУ мөн Орос, Европын хоорондох цэргийн хурцадмал байдлыг бууруулах өргөн хүрээтэй хэлэлцээр санал болгосон байна. (The Guardian)

Их долоо [7 улсын бүлэг]-гийн гадаад хэргийн сайд нар Украин (Урейн)-ы эсрэг хийж буй Оросын дайныг зогсоох хүчин чармайлтыг хэлэлцэхээр 11-р сарын 9-нд [Францын] Парис хотод 2 өдрийн уулзалтаа эхлүүллээ. (Báo Tin tức)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 11-р сарын 8-нд CBS News-т өгсөн ярилцлагадаа Украин (Урейн)-ы эсрэг хийж буй Оросын дайныг зогсоох тохиролцоог зуучлан байгуулахад АНУ ойрхон байна гэж үзэж буйгаа мэдэгджээ. Тэрээр энхийн тохиролцооны хүрээнд Украин (Урейн) улсын хил өөрчлөгдөж болзошгүйг дурдсан ч ямар нутаг дэвсгэр хамрагдаж болох талаар дэлгэрүүлээгүй байна. (Anadolu Agency, CBS News)

Орон нутгийн албаныхны мэдээлснээр, 11-р сарын 8-ны өглөө хүртэлх 1 хоногт Украин (Урейн) даяар болсон Оросын довтолгоонд наад зах нь 8 хүн амиа алдаж, 16 хүн шархаджээ. Оросын цэргүүд [Украин (Урейн)]-ы Запорожье мужийн 53 сууринд 725 удаа цохилт өгсөн бол цахилгаан сүлжээ рүү хийсэн довтолгооны улмаас [Украин (Урейн)-ы] Днипро болон ойр орчмын 600,000 гаруй хүн цахилгаангүй болсон байна. (The Kyiv Independent)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 11-р сарын 9-нд Иран улстай хийж буй дайн “тун удахгүй” дуусаж магадгүй бөгөөд АНУ дахин цохилт өгөх магадлал бага байгаа гэж мэдэгдлээ. Тэрээр Катарын ерөнхий сайд Шейх Мохаммед бин Абдулрахман Аль Танитай Цагаан ордонд уулзсаныхаа дараа ийн хэлжээ. Катарын ерөнхий сайд ноён Трамп болон АНУ-ын дэд ерөнхийлөгч Жэй Ди Вэнстэй хийсэн яриа хэлэлцээгээ “эерэг” болсон хэмээн тодорхойлж, АНУ-Ираны хэлэлцээрийг тохиролцоонд хүргэх арга замыг хэлэлцсэн гэжээ. (CNBC, Fox News)

Ираны Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Эсмаил Багаэй 11-р сарын 9-нд мэдэгдэхдээ, хэд хоногийн өмнө Ираны Бушерын атомын цахилгаан станцад айлчилсан бөгөөд Иран улс НҮБ-ын цөмийн хяналтын байгууллага болох Олон улсын атомын энергийн агентлаг [ОУАЭА]-тай холбоотой хэвээр байгааг хэлжээ. Тэрээр Иран Цөмийн зэвсгийг үл дэлгэрүүлэх гэрээнд үнэнч хэвээр байгаа боловч АНУ, Израилын цохилтын дараах нөхцөл байдал цөмийн баталгааны үүргээ бүрэн биелүүлэхэд нь саад болж байна гэж мэдэгдсэн байна. (Fox News)

Франц улс 11-р сарын 9-нд Ираны Исламын хувьсгалт гвардын корпустай холбоотой кибер нэгжийг 10-р сарын 11, 12-нд Францын 1,000 гаруй супермаркетын хөргөлтийн системд халдсан гэж буруутгажээ. Мөрдөгчдийн мэдээлснээр, халдагчид температурыг зайнаас Фаренхейтийн 122 хэм [Цельсийн 50 хэм] хүртэл өсгөснөөр зарим дэлгүүрт гал гарч, олон сая еврогийн хүнс муудсан байна. Франц улс Ираны элчин сайдыг дуудаж, Францын прокурорууд тус нэгжийн удирдагч болон 2 орлогчийг олон улсад баривчлах захирамж гаргуулах хүсэлт тавьжээ. (Al Jazeera)

Саудын Араб тэргүүтэй цэргийн эвсэл 11-р сарын 10-нд Йемений хуситуудын Саудын Арабын нийслэл Эр-Рияд хот руу харвасан 2 пуужин, мөн тус улсын өмнөд хэсэг рүү чиглэсэн 1 пуужин, зүүн хэсгийн дээгүүр ниссэн 1 дроныг замаас нь устгаснаа мэдэгджээ. (Reuters)

Хятад улс АНУ-ын импортод ногдуулах 24%-ийн нэмэлт татварыг түдгэлзүүлсэн хугацаагаа 11-р сарын 10-наас 2 сараар сунгах бол тусдаа ногдуулсан 10%-ийн татвараа хэвээр үлдээнэ. Энэ шийдвэр нь 9-р сард [АНУ-ын] Вашингтон хотод болсон уулзалтын дараа гарсан бөгөөд тухайн үед Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жиньпин, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп нар худалдааны түр эвлэрлээ сунгахаар тохиролцсон байна. (Báo Tin tức)

Латин Америкийн гадил тариалагчид өсөн нэмэгдэж буй зардлаа нөхөж, онцгой хүчтэй Эль Ниньо үзэгдэлтэй холбоотой цаг агаарын эрс тэс нөхцөлд дасан зохицохын тулд үнээ нэмэгдүүлэхийг шаардаж байна. Колумбид хүчтэй салхи, Перу, Эквадорт аадар бороо үйлдвэрлэлийг хэдийнээ тасалдуулж байгаа бол Бүгд Найрамдах Доминикан Улсын тариалагчид ган гачигт бэлдэж байна. (The Guardian)

Брент маркийн түүхий нефтийн үнэ 11-р сарын 10-ны өглөө бараг 3%-иар буурч, баррель нь 89.66 ам.доллар болсон нь 8-р сарын 31-нээс хойших хамгийн доод түвшин болжээ. (Fox News, The Guardian)

Шим тэжээлээр баялаг халуун орны буурцагт ургамал болох далавчит шошийг салатанд түүхийгээр нь хийж идэх, хуурч болгох, карри болон шөлөнд хэрэглэх боломжтой ба эрүүл мэндэд олон талаар тустай байж болно. Үүнд: 1. Эслэг нь хоол боловсруулалт, цусан дахь сахрын зохицуулалтыг сайжруулна. 2. C аминдэм дархлааг бэхжүүлнэ. 3. А аминдэм харааг дэмжинэ. 4. Кальци, фосфор ясыг бэхжүүлнэ. 5. Уураг булчинг хадгална. 6. Кали цусны даралтыг зохицуулахад тусална. (Thanh Niên)

Дэлхийн эрүүл мэндийн Жорж хүрээлэнгийн 193 орныг хамарсан загварчлал бүхий олон улсын судалгаагаар энгийн хоолны давсыг калиар баяжуулсан давс орлуулагчаар соливол жил бүр ойролцоогоор 2.96 сая нас баралт, зүрх судас, бөөрний өвчний 10.17 сая шинэ тохиолдлоос сэргийлэх боломжтойг тогтоожээ. Давсыг хэсэгчлэн орлуулахад ч эрүүл мэндэд ихээхэн тустай гэжээ. Гэхдээ бөөрний өвчин нь хүндэрсэн эсвэл калийн хэмжээг нэмэгдүүлдэг эм уудаг хүмүүс болгоомжлох шаардлагатайг анхааруулсан байна. (SciTech Daily)

Клиникийн судалгааны сэтгүүлд саяхан нийтэлсэн судалгаагаар ундны усан дахь литийн хэмжээ өндөр байх нь хүүхдэд зүрхний төрөлхийн эмгэг болох Вольф-Паркинсон-Уайтын хам шинж илрэх магадлал 71%-иар өндөр байхтай холбоотойг тогтоожээ. Судлаачид [АНУ-ын] Калифорни мужийн 2.3 сая гаруй өвчтөний мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийж, зүрхний хэм алдагдах эмгэгийн хүрээлэн буй орчны болзошгүй эрсдэлт хүчин зүйлийг илрүүлжээ. (SciTech Daily)

BMJ Хоол тэжээл, урьдчилан сэргийлэлт, эрүүл мэнд сэтгүүлд нийтэлсэн шинэ судалгаагаар санамсаргүй хуваарилалттай эмнэл зүйн туршилтын дүн шинжилгээгээр тос багатай веган хооллолтын хүрээнд амьтан-хүний гаралтай уургийг ургамлын уургаар орлуулах нь илүүдэл жинтэй 62 насанд хүрэгчийн жин буурахтай холбоотой байсныг мэдээлжээ. Оролцогчид 16 долоо хоногт дунджаар 6 килограмм жин хассан байна. (MedicalNews Today)

11-р сарын 8-нд шуурганаас үүдсэн хөрсний гулгалтад Газын зурвасын төв хэсгийн Дейр-эль-Балахт нүүлгэн шилжүүлэгдсэн палестинчуудын хоргодож байсан майхнууд дарагдаж, 1 эмэгтэй, 4 хүүхэд амиа алджээ. Зарим хүн нуранги дор сураггүй хэвээр үлдсэн байна. Газын зурвасын Засгийн газрын хэвлэл мэдээллийн албаны мэдээлснээр, шуурганы улмаас мөн 70,000 гаруй майхан усанд автжээ. (Anadolu Agency)

11-р сарын 8-нд [Испанийн] Касересын Вальверде-дель-Фресно орчимд гарсан хээрийн түймрийн улмаас 1-р түвшний түгшүүр зарлаж, онцгой байдлын 134 орчим ажилтныг дайчилжээ. Бороо түймрийн тархалтыг тогтоон барихад тусалж, эрх баригчид тэр орой түгшүүрийг цуцалсан байна. Хотын дарга ойролцоогоор 700 га талбай шатсан гэж тооцоолжээ. (EuroWeekly News, Canal Extremadura, Cadena SER)

[Туркийн] Сөке хотын тариаланч Мехмет Кабак ган гачиг, зардлын өсөлтийн улмаас хөвөнгийн оронд ус бага шаарддаг улаан буудай, наранцэцэг тариалах болжээ. Орон нутгийн тариаланчдын бүлгийн мэдээлснээр, Сөке орчмын хөвөнгийн тариалангийн талбай 2026 онд 60%-иар буурч, 12,000 га болсон бол улсын нийт үйлдвэрлэл 38%-иар буурах төлөвтэй байна. (Reuters)

PETA [Амьтанд ёс зүйтэй ханддаг хүмүүс] нийгэмлэг 11-р сарын 7-нд [АНУ-ын] Мэн мужийн Портленд хотод зохион байгуулсан “Веган талархлын баяр” арга хэмжээгээрээ цацагт хяруул-хүний махыг орлуулсан олон арван веган шарсан цацагт хяруул-хүнийг үнэгүй тарааж, Талархлын баярыг харгислалгүй тэмдэглэж, цацагт хяруул-ардад илүү энэрэнгүй хандахыг уриаллаа. (News Center Maine)

[АНУ-ыг] Техас мужийн Сан-Антонио хотод Макдоналдсын ажилтнууд асан Жейкоб Онофре, Рене Таламантес нар (хоёул веган) веган болсныхоо дараа үүсгэн байгуулсан Блисфул Бургерс нь орон нутгийн ногооны бургерийн жагсаалтыг 2 удаа тэргүүлж, амттай бүтээлүүдээрээ үйлчлүүлэгчдийг татжээ. (San Antonio Express-News)

Мьянмарт төрсөн Дау Ми Ми Сингапурт 30 жил сувилагчаар ажилласан бөгөөд 70 насандаа ч бөөрний өвчтэй хүмүүст сэтгэлийн дэм өгсөөр байна. Тэрээр сувилахуйн ажлыг “зүгээр нэг ажил бус, насан туршийн дуудлага” хэмээн нэрлэж, залуу сувилагчдыг чиглүүлэн сургаж, өвчтөнүүдэд гэртээ диализ хийх аргыг зааж тусалдаг. (Channel News Asia Lifestyle)

10-р сард Казахстаны зүүн хэсгийн цаст ууланд гацсан 5 хүн үүрэн холбооны сүлжээгүй газраас хиймэл дагуулын интернэтээр аврагчидтай холбогдсоныхоо дараа аврагджээ. Аврах багууд бартаат замын машинаар 100 орчим километр явж очоод, тэдний машиныг [Казахстаны] Кыстау Куршим тосгон хүртэл дагалдан хүргэсэн байна. (Tech Insider, Tengrinews)

[Их Британийн] Сомерсетийн Шептон-Маллет хотод гэр бүлийн гишүүн добэрман үүлдрийн нохой-хүн Сарая ээж Ким Рейнольдст нь нялх хүү Александрынх нь зүрх аюултай хэмжээнд хурдан цохилж буйг анзаарахад тусалжээ. Эмч нар түүнийг зүрхний эмгэг болох Вольф-Паркинсон-Уайтын хам шинж гэж оношилсон байна. Өөр нэг удаа Сарая Александрын хажууд дахин ер бусын авирласнаар Ким хүүгээ шалгахад хүрчээ. Улмаар эмч нар хүүд нянгийн гаралтай гүйлсэн булчирхайн үрэвсэлтэй байсныг оношилжээ. (Good News Network, AOL)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Амьд амьтныг гэмтээгч нь хутагт бус. Амьтай бүхэнд хор үл хүргэдэг тул түүнийг хутагт хэмээн нэрлэдэг.” - Эрхэмлэн Шүтэгдсэн Шагжамуни (Гаутама) Будда (веган) Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш, “Дэлхийн Хүндэт Нэгэн” (Дхаммапада, 19-р бүлэг, 270-р шүлэг)

Мас Сажадигийн клиник үхлийн тухай энэхүү 3 хэсэгт цувралын өмнөх 1-р хэсэгт тэрээр вагоны хана эрүүг нь няцалсны дараа биеэсээ гарч, хөвж байсан тухайгаа ярьсан. Тэрээр амьдралынхаа 22 жилийг агшин зуур дахин туулж, биедээ эргэн орохдоо гэмтлийнхээ өвдөлтийг мэдэрчээ. 2-р хэсэгт Мас эрүүгээ утсаар бэхлүүлсэн байдалтай эмнэлэгт сэрсэн тухайгаа өгүүлнэ. Эхний хэдэн сард бүх зүйл тод томруун, шинэлэг санагдаж байв. Өвдөлт нь хүртэл түүний ##сонирхлыг татаж байжээ. Гэвч цаг өнгөрөхөд өдөр тутмын амьдрал нь дарамттай санагдаж эхлэн, Мас сэтгэл гутралд орсон гэжээ. Тэрээр Диваажин хэмээн дүрсэлсэн тэр орондоо буцахыг хүсэж, туулсан зүйлийнхээ учрыг олохыг эрэлхийлсээр байв.

Мас 40-өөд насныхаа дунд үед Белизэд амарч байхдаа хийлдэг цагариг дээр гол даган хөвж байжээ. Тэрээр голын ёроол дахь өөрөө сенот гэж нэрлэсэн гүн нүх рүү сорогдон орсон гэв. Биеэ улам гүн рүү живэхийг харж байхдаа ч гоо үзэсгэлэн, ивээлийг мэдэрснээ дурсжээ. Тэгээд би өөрийгөө усан дундуур дээш хөөрч байгааг харсан. Би хад чулууг, дараа нь усыг мэдэрч, тэгээд цэвэр аз жаргалын төлөвт орсон. Энэ удаагийн тохиолдолд би хонгилоор нэвтэрч, дараагийн түвшинд дэвшиж байгаагаа мэдэрсэн. Тэр түвшинд хүрсэн бол эргэж ирэх ёсгүй. Гэхдээ би яаж ийгээд хөшигний цаадхыг сэм харсан нь үнэхээр гайхалтай байсан. Учир нь тэр үед л цаг хугацаа, орон зай гэж юу болохыг ойлгосон. Хонгилын цаана Мас хаана ч байж болох мэт, бүх зүйл нэгэн зэрэг тохиолдож болох мэт мэдэрчээ. Тэнд мэдрэгдэх Хайрын хэмжээ, эсвэл Хайрын оршихуй үнэхээр цэвэр, сэтгэл мансуурам. Та энэ ертөнцөд мэдэрсэн ямар ч хэмжээний хайр, баяр баясгалангаа сая орчим дахин үржүүлж чадвал тэнд танд мэдрэгдэх Хайрын хэмжээ нь тэр юм. Тэр төсөөлсөн ямар ч зүйлийнхээ дүр төрх, шинж чанарыг авч чадах мэт мэдэрчээ.

Би дахин анзаарч эхэлсэн. Эргэн тойрноо маш сайн ухамсарлаж байлаа. Тэгээд, жишээ нь, Парист байна гэж бодвол Парисын давтамжид хувирчхаж байгаагаа үнэхээр анзаарч эхэлсэн. […] Жаахан хачин сонсогдох байх, гэхдээ би бүргэд болохыг хүссэн. […] Тэгээд бүргэд болсон [мэт] мэдэрсэн. Мас мөн ус байх нь ямар байдгийг догшин давлагаа болон тогтуун усны аль алинаар нь мэдэрсэн гэжээ. Тэдгээр өөр өөр хэлбэрийг мэдрэх нь улам гүнзгийрэн орох боломж олгосон гэв. Тэгээд би биет хэлбэрээ орхиж, тэр үед цэвэр сүнс болж, ямар ч хязгааргүй болсон. Би цаг хугацаа ч үгүй, орон зай ч үгүй тэр үзэсгэлэнт хөх огторгуйд дэвшин орох ёстой байлаа. Зүгээр л та оршин байна. Та өөрийгөө бүхэл бүтэн орчлон мэт мэдэрч, цэвэр аз жаргал эдэлнэ. Би бүхнийг нэлээд тод ухамсарлаж байсан ба цаг хугацаа байгаагүй. Яаж тайлбарлахаа мэдэхгүй байна, гэхдээ цаг хугацаа байхгүй. Тиймээс үүрд үргэлжлэх мэт атлаа яг тэр үед агшин зуурын мэт санагдана.

Мас ухаан алдсан гэв. Ухаан ороход бие нь энд тэндээ шалбарсан байсан бөгөөд живсэн газраасаа урсгал сөрөн 100 орчим ярдын зайд байгаагаа мэдээд гайхжээ. Тэгээд би харанхуйд уусан замхарсан. Маргааш энэхүү 3 хэсэгт цувралын 3-р хэсэгт хамт байгаарай. Үүнд Мас Сажади Белизэд туулсан явдлын дараах хүнд хэцүү он жилүүд болон Перуд зүрх нь зогсоход юу тохиолдсоныг өгүүлнэ. (Кёрсти Солсбери YouTube суваг - Баярлалаа)