ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 1-р сарын 26

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп Украин (Урейн), Орос улсуудын хооронд гал зогсоох хэлэлцээр “боломжийн хэмжээнд ойртсон” гэж мэдэгдэж, Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Зеленськийтэй Швейцарт уулзахаар төлөвлөжээ. (Ройтерс)

Египет, Индонез, Йордан, Кувейт, Пакистан, Катар, Саудын Араб, Турк, Арабын Нэгдсэн Эмират улсууд АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трампын “Энхийн зөвлөл”-д нэгдэхээр тохиролцлоо. (Ройтерс)

Европын Холбоо 2026 онд хүмүүнлэгийн тусламжид 1.9 тэрбум еврогийн төсөв баталж, Африк, Ойрх Дорнод болон Украин (Урейн) улсад голчлон хуваарилахаа мэдэгджээ. (Европын Комисс)

Өмнөд Солонгос улс Солонгос хоорондын хамтын ажиллагааны долоон төслийг хэрэгжүүлэхэд 17.1 тэрбум вон (11.6 сая ам.доллар) хуваариллаа. Үүнд хамтарсан хэлний судалгаа, [Хойд Солонгосын] Кэсон хот дахь Манвольдэ ордны туурийн малтлага, Солонгосын дайнаар салсан гэр бүлүүдэд ДНХ-ийн шинжилгээ хийх зэрэг ажил багтсан бөгөөд 2022 оноос хойших Солонгос хоорондын солилцоо, хамтын ажиллагааг дэмжих хорооны анхны биечлэн уулзалт болжээ. (Кореа Таймс)

Венесуэлийн түр ерөнхийлөгч Делси Родригес ойрын хугацаанд АНУ-д айлчлах төлөвтэй байгаа бөгөөд энэ нь Венесуэлийн удирдагчийн 25 гаруй жилийн дараах анхны хоёр талын айлчлал болох юм. (Түөй Трэ)

АНУ-ын Ерөнхий үйлчилгээний захиргааны мэдэгдсэнээр, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын төрийн бүтцийг цэгцлэх хөтөлбөрийн хүрээнд 2025 оны 1-р сараас хойш холбооны гэрээ хэлцлийн зардлыг 60 тэрбум ам.доллароос дээш хэмжээгээр хэмнэжээ. Үүнд: 90 үл хөдлөх хөрөнгийг худалдан борлуулсан, холбооны ашиглаж буй 278,700 квадрат метрээс дээш талбайг танаж, үр ашиггүй, шаардлагагүй гэрээнүүдийг цуцалжээ. (Фокс Ньюс)

Их Британийн Засгийн газар 2030 он гэхэд 5 сая хүртэлх орон сууцыг дулаалга, нарны хавтан, батарей, дулааны насосоор шинэчлэх 15 тэрбум фунт.Стерлингийн өртөг бүхий “Дулаан гэр” төлөвлөгөөг танилцуулж, эрчим хүчний төлбөрийг бууруулан нэг сая хүртэлх өрхийг түлшний ядуурлаас гаргахыг зорьж байна. Хөтөлбөр нь бага орлоготой өрхүүдэд бүрэн санхүүжүүлсэн шинэчлэл, бүх өмчлөгчдөд хүүгүй болон бага хүүтэй зээл, түрээсийн байрны эзэд түрээслүүлдэг үл хөдлөхөө сайжруулахыг шаардсан шинэ хамгаалалт, мөн бүх нийтэд зориулсан 7,500 фунт.Стерлингийн дулааны насосын татаасыг санал болгож байна. (GOV.UK)

Нэгдсэн Арабын Эмират Улсын сургуулиуд сурагчдын сайн сайхан байдлыг дээшлүүлэх илүү өргөн хүрээтэй бодлогын хүрээнд хичээл эхлэх цагийг хойшлуулж, байгаль орчны боловсролыг өргөжүүлж байна. Сургуулийн захирал удирдлагууд өглөө илүү тайван болж, төвлөрөл сайжирч, суралцах идэвх нэмэгдсэн гэж мэдээлжээ. (Халееж Таймс)

АНУ-ын үүрэн холбооны Verizon операторын гаргасан шинэ мэдэгдэлд, 1-р сарын дундуур Вашингтон, Нью-Йорк зээг томоохон хотуудад үйлчилгээ унасны дараа саатал гарч, олон сая хэрэглэгчийн утсанд “SOS” гэсэн дохио гарсан нь кибер халдлагаас бус, программ хангамжийн асуудлаас үүдсэн болохыг баталжээ. Саатлын улмаас үүрэн холбоо хэдэн цагаар тасалдаж, зарим хэрэглэгч яаралтай тусламжийн дуудлага бүтэлгүйтсэн, эрүүл мэндийн байгууллагатай холбогдож чадаагүй, чиглүүлэх хэрэгсэл ашиглах боломжгүй болсон, мөн энгийн дуудлага, мессеж явуулахад өргөн хүрээнд хүндрэл гарсан гэж мэдээлжээ. (СлашЖийр)

Америкийн Зүрхний Нийгэмлэгийн шинэ тайлангаас харахад, 2023 онд АНУ-д зүрх судасны өвчин нас баралтын тэргүүлэх шалтгаан хэвээр байж, 916,000 хүний нас баралтын шалтгаан болж, бусад бүх ангиллаас хол давсан байжээ. (Нью-Йорк Таймс)

[АНУ-ын] Тулейн Их Сургуулийн судалгаагаар АНУ-д жирэмсний сүүлийн үед ой хээрийн түймрийн утаанд өртөх нь аутизмын эрсдэлийг 23%-иар нэмэгдүүлдгийг тогтоожээ. Түймрийн улирал эрчимжиж буй нь ургийн хөгжилд аюул учруулж буй тул судлаачид жирэмсэн эмэгтэйчүүдийг хамгаалах арга хэмжээ авахыг уриалжээ. (Earth.com)

Туршилтын, гэртээ хуруунаас хатгаж авдаг цусны шинжилгээ нь Альцгеймер өвчний биомаркерыг [энэ төрлийн сэтгэцийн доройтлын үзүүлэлт] 86%-ийн нарийвчлалтай оношилжээ. Судалгааны үр дүн нь цаашид хөдөө орон нутагт шинжилгээнд хамрагдах боломжийг тэлж, эрт илрүүлэг, өргөн хүрээний судалгааг хялбарчлах боломжийг бүрдүүлж магадгүй байна. (Earth.com)

Калийн тэнцвэр алдагдах нь зүрхний аюултай хэм алдагдлыг өдөөж, мэдрэлийн дохиоллыг тасалдуулдаг. Дутмагшил нь ядаргаа, булчингийн сулрал үүсгэдэг бол хэт ихдэх нь зүрхний дутагдлаар дамжин амь насанд хүргэж болзошгүй. Мэргэжилтнүүд бууцай, төмс зэрэг кали ихтэй хүнсээр калийн түвшнээ хэвийн хэмжээнд барихыг зөвлөж байна. (ВнЭкспресс)

Арктикийн хүчтэй хүйтэн агаарын давлагаа АНУ-ын хойд болон төв хэсгээр дайран өнгөрч, салхины нөлөөгөөр мэдрэгдэх хүйтэн −49°C хүрч, насанд аюултай нөхцөл үүсгэжээ. Туйлын эргүүлэг өмнө зүгт шилжихийн хэрээр сүйрлийн хэмжээний мөстөлт, цахилгаан тасралт, замын хөдөлгөөний аюул гарч болзошгүйг албаныхан анхааруулжээ. (Ажиглагчид)

Энэ амралтын өдрүүдэд [1-р сарын 24-25-нд] АНУ даяар асар хүчтэй өвлийн шуурга дэгдэх төлөвтэй байгаа тул 16 муж улс, Вашингтон хотод онц байдал зарлажээ. Цаг уурчид их цас, өргөн хүрээнд хүйтэн бороо орж, хасах хэмийн хүйтрэл удаан үргэлжилнэ гэж анхааруулсан байна. (Гардиан)

Шинэ Зеландын авто аяллын баазуудад түүхэн хэмжээний их хур тунадас орсны улмаас үхлийн аюултай хөрсний нуранги үүсэж, наад зах нь хоёр хүн амиа алджээ. Анхны тусламж үзүүлэгчид сураггүй болсон хүүхдүүдийг эрэн хайж байгаа ба, онцгой байдлын алба орон нутгийн хэмжээнд онц байдал зарлажээ. (Дэйли Мэйл)

Харри шуурга Өмнөд Европт хар салхины хүчээр дайрч, үерт автуулан, наад зах нь хоёр хүний аминд хүрчээ. Сүйдсэн бүс нутаг даяар зарласан улаан сэрэмжлүүлгийн дараа Италид хөрсний нуралт үүсэж, Грект олон хүнийг нүүлгэн шилжүүллээ. (Дэйли Мэйл)

“Ингрид” шуурга туйлын хүйтэн агаартай нийлж, Испанид хүрэх төлөвтэй болж, Галицид асар өндөр давлагааны улаан сэрэмжлүүлэг зарлагдлаа. Их бороо, ширүүн салхи, нам доор газарт цас орох зэрэг нь 14 бүс нутагт 1-р сарын 25-ны ням гараг хүртэл аюул учруулах төлөвтэй байна. (Euroweekly)

[Их Британийн] Баруун Йоркширт нэг гэр бүл ням гарагийн хүргэлтийн үеэр хүргэлтийн жолооч хаалганы хонхны бичлэгт муур тэвэрч аваад явсан нь харагдсаны дараа Нора нэртэй муур андаа эргүүлэн олжээ. Цагдаагийнхан муур-хүнийг эргүүлэн өгч, хулгайн хэргийг шалгаж байна гэж мэдэгджээ. (Дэйли Мэйл)

НҮБ-ын тайланд дэлхий нийтээр дэлхийн усны хэмжээний хомсдолын буюу “усны дампуурал” гэж нэрлэсэн үе шатанд орсныг анхааруулжээ. Үүнд олон гол мөрөн, нуур, газрын доорх усны давхарга байгалиараа нөхөн сэргэх хурднаасаа илүүгээр шавхагдаж, зарим чухал усны систем хэдийн бодитоор сэргээх боломжгүй хэмжээнд хүрч доройтсон гэжээ. (Түөй Трэ)

[Австралийн] Квинсландын алслагдсан газраас 60 жилийн турш устсан гэж тооцогдож байсан ургамлыг дахин илрүүллээ. Олон нийтийн нэг хүн зургийг нь хэрэглэгчид зэрлэг байгалийн ажиглалтаа бүртгэн, тодорхойлолт хийдэг дэлхийн iNaturalist платформд байршуулснаар үүнийг олжээ. (Сайн мэдээний сүлжээ)

Грек улс усны хомсдол улам дордож буйтай тэмцэх зорилгоор 75.56 сая еврогийн өртөгтэй 42 төслийг Байгаль орчин, эрчим хүчний яамны 2025 оны Салбарын хөгжлийн хөтөлбөрийн санхүүжилтээр баталжээ. (To Vima)

Өмнөд Солонгос улс ХОУ [хиймэл оюун ухаан]-ы Суурь хуулийг баталж, хиймэл оюун ухааны засаглалыг бүхэлд нь хамарсан дэлхийн анхны иж бүрэн эрх зүйн тогтолцоог бүрдүүллээ. Энэ нь аюулгүй байдал, ил тод байдал, олон нийтийн итгэлийг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ тус улсыг дэлхийн ХОУ-ы тэргүүлэгч болгох зорилготой юм. (Түөй Трэ)

Энэтхэгийн жүжигчин Ада Шарма (веган) боловсруулаагүй хүнс, иог, агаарт хийх дасгалыг багтаасан веган дэглэмээ сурталчилж байна. Тэрээр тогтсон фитнес заалны хатуу хуваариас татгалзаж, хангалттай ус уух, тогтвортой дадлыг тэргүүнд тавин, урт ажлын өдрүүдэд ч эрүүл чийрэг байдлаа хадгалдаг (Ньюс X)

Califia Farms компани АНУ даяар гурван орцтой органик веган шар буурцгийн сүү гаргаж, уураг ихтэй, цэвэр найрлагатай бүтээгдэхүүнийг илүүд үздэг Z үе [1997-2012 онд төрөгсөд]-ийн эрэлтийг хангахыг зорьжээ. Бүтээгдэхүүний нэр төрлийн өргөтгөлд бүйлсний гаралтай кофены сүү, уухад бэлэн кофены ундаанууд шинээр багтжээ. (Плант Бэйз)

Хоол судлаач Аарти Нат муу төлөвлөн, “веган хэрэггүй хоол” идэх нь шинэ веган хооллолтыг нураадаг гэж анхааруулжээ. Тэрээр эхлэгчдэд уургийг нэн түрүүнд анхаарч, В12 аминдэмийг нэмэлтээр хэрэглэж, илчлэгийн хэрэглээг нэмэгдүүлэхийг зөвлөжээ. Зөв шим тэжээл болон тэвчээр нь веганизмд эрүүл, тогтвортой байдлаар шилжихэд зайлшгүй шаардлагатай гэж тэр хэлжээ. (Индиа ТВ)

Нью-Йорк мужийн Авто замын цагдаа [АНУ-ын] Освего тойрогт хурдны замын голын зурвасаас машинд мөргүүлэн гэмтсэн бэгбаатар шувуу-хүнийг аварчээ. Шувуу анд одоо дархан цаазат газарт эдгэрч байгаа бөгөөд бүрэн эдгэрмэгц байгальд нь буцаан тавина. (Каунтри Херальд)

Ау Лак (Вьетнам)-ын Нгеан аймгийн эрх баригчид гэмтсэн ховор гахай сүүлт макак-хүн, улаан нүдэт сармагчин-хүнийг Пу Мат үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн зэрлэг амьтан хамгааллын газарт шилжүүллээ. Орон нутгийн хүмүүс тариалангийн талбайгаас аварсан эдгээр приматад төлөвлөсөн байдлаар байгальд нь буцаан тавихаас өмнө эмнэлгийн тусламж үзүүлнэ. (Бао Сүк хое& Дой сон)

Молдова улс “Надад 100 өгүүллэг уншиж өгөөч” хөтөлбөрөөр 1,200 гаруй цэцэрлэгийг 83,000 номоор ханган, бага насны хүүхдүүдийн боловсролд анхаарч байна. ЮНИСЕФ болон олон улсын хандивлагчдын дэмжлэгтэй тус санаачилга нь багш нарыг сургаж, улс даяар бичиг үсгийн чухал чадварыг төлөвшүүлэх “унших булан”-гуудыг бий болгож байна. (Молдпрес)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Өөрийн мөн чанар гэдэг нь зүгээр л нэр төдий, нэрийн илрэл нь хоосон. Нэрийн хоосон чанарыг ухаарах нь бодь сэтгэл (гэгээрэл) мөн.” Шүтэн бишрэгдсэн Манзушир Бодисадва (веган) (Манзуширын Билгүүн ухааны Их Төгөлдөржилтийн Судар)

Бусад хүн юу хийх нь огт хамаагүй. Хамгийн чухал нь би юу хийх вэ гэдэг нь юм. Үүнийг ухаарч, өөрийн дотор тэрхүү өөрчлөлтийг хийж чадсан мөчөөс л амьдрал минь сайн тийш эргэж эхэлсэн.

Америкийн мотоциклчин Уиллиум Робино аймшигт ослын улмаас хэрхэн амьдрал, үхлийн заагт очсоноо, мөн болзолгүй хайрын талаар юуг олж мэдсэнээ хуваалцаж байна. 2016 онд Уиллиум ихэд шаналж байв. Гэрлэлт нь хурцадмал болж, уур хилэн түүнийг эзэмдэж, амьдрах ч хүсэлгүй болсон байлаа. Нэг орой мотоциклоороо гэртээ харих замд, зөрж өнгөрсөн тээврийн хэрэгслээс чулуу үсэрч ирээд зовхийг нь урж гэмтээжээ. Тэр өвдсөндөө нүдээ дартал, жолоодлого алджээ. Мотоцикл нь хяналтгүй савлав. Уиллиум үүнийг тавихын оронд түүнийг аварч гэж оролдсон ч жолооны бэхэлгээ хугарч, тэрээр хүчтэй шидэгдэн унажээ.

Тэр мөчид би тэнгэр өөд хартал, бүх зүйл удаашралд орсон байсныг би санаж байна. Би зүгээр л тавьж явуулан, бүх оршихуйгаараа тавьж явуулахад бүрэн амгалан мэдрэмж төрсөн. Юу тохиолдсон бэ гэвэл, мотоцикл намайг ойролцоогоор 50 фут [15 метр] шидэхэд эцэст нь би овоорсон чулуун дээр нүүрээрээ унасан. Би газар хэвтэж байхдаа, тэр өдрийн ихэнх хугацаанд маш их ууртай байсан. Миний дотор уур хилэн дүүрэн хуримтлагдсан байв. Үнэндээ би бүр амьдрахыг ч хүсэхгүй байсан. Тэр явдал надад тохиолдоход, тэр уур хилэн бүхэлдээ алга болсон. Би эхнэртээ дахиж уурлахаа больсон. Амьдралд минь тохиолдож байсан юунд ч дахиж уурлаагүй.

Хажуугаар нь өнгөрч явсан нэг хүн эзгүй зам дээрээс нүүр, толгойгоо барьсан Уиллиумыг олжээ. Би нүүр, толгойныхоо зүүн талыг хамтад нь барьж, өндийх гэж оролдон, түүнд гэр рүүгээ хүргүүлчихвэл л боллоо гэж хэлсэн. Тэр мөчид надад үхэх гэж байгаа мэт санагдсан. Ингээд л дууслаа гэж санагдсан. Энэ бол үүний төгсгөл байсан. Тэр үед надад хамгийн чухал байсан ганц зүйл бол эхнэрийнхээ нүд рүү дахин хараад, түүнд хайртай гэдгээ хэлэх явдал л байлаа. Тэр мөчид мэдэрсэн хамгийн гол зүйл бол бүх уур алга болсон, энэ бүхэн цаашдаа чухал биш болсон байсан.

Уиллиумыг нисдэг тэргээр эмнэлэгт хүргэсэн бөгөөд амьд үлдэх магадлал ердөө 10% байжээ. Дараа нь өрнөсөн үйл явдал амьдрал гэж юу болохыг ойлгох ойлголтыг нь өөрчилжээ. Хачирхалтай нь би мотоциклоос шидэгдэхээсээ өмнө сүнс минь биеэсээ гарчихсан байсан. Хүсвэл нааш цааш шилжиж, бараг л өөрийн хүслээрээ хөдөлж чадаж байсан. Би сүнсэнд бүрэн шилжээгүй, энэ биет ертөнцөд ч бүрэн байгаагүй. Би нааш цааш явж чадаж байсан. Нөгөө ертөнцөд байгаа мэт мөчүүдийг би мэдэрсэн. Хэрэв та бүрэн явчхаагүй ч харин биет бодит байдал, сүнсний хооронд орших завсрын орон зайг төсөөлж чадвал тэнд л байсан. Дараа нь би бие рүүгээ буцаж орох мөчүүдийг мэдэрсэн. Нэг удаа би зургаан хоног комд байсан ч, би бие рүүгээ буцаад орж чадаж байсан. Хүмүүс надад ярьж буйг сонсож, юу хэлж буйг нь яг таг мэдэж, дараа нь дахин сүнсний төлөв рүү шилжиж байв.

Амьдрал, үхлийн зааг дээр байхдаа Уиллиум мартагдашгүй зүйлийг мэдэрчээ. Миний танд хамгийн түрүүнд хэлж чадах зүйл, бас өөртөө авч үлдсэн зүйл гэвэл болзол нөхцөлгүй хайрын мэдрэмж, хэн гэдгээ, хаанаас ирснээ санах мэдрэмж юм. Энэ бол өөр юутай ч зүйрлэшгүй мэдрэмж, туйлын болзолгүй хайр юм. Энэ нь зүүд шиг байсан бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам олон зүйл нь бүдгэрчээ. Аз болоход би нэг амлалт өгснөө санаж үлдсэн. Тэр нь хэн нэгэн, эсвэл ямар нэгэн энергид бус, харин өөртөө өгсөн амлалт байсан. Би энэ амьдралд буцаж ирэхдээ өөрийн мэдэрсэн тэр болзолгүй хайрын мэдрэмжийн газраас чадлынхаа хэрээр сайхан амьдарч, хамгийн чухал зүйл нь энэ гэдгийг санаж байсан.

Уиллиум бид яагаад энд ирдгийг ойлгожээ. Миний ойлгож буйгаар, одоогийн ойлголтоор бол бид энэ биет бодит ертөнцөөр дамжин харж, түүний биет хэсгийг бүх мэдрэхүйгээрээ эдлэх гэж энд ирдэг. Бид харж, сонсож, үнэрлэж, амталж чадна, энэ нь сүнсний хувьд таашаахад үнэхээр гайхамшигтай бэлэг юм. Тиймээс л бид энд ирэх гэж догдолдог гэж би бодож байна.

Уиллиум бие рүүгээ буцаж орсны дараа энэ туршлага нь амьдралыг нь шууд өөрчлөөгүй ч, хариуцлага, сонголтыг хэрхэн ойлгодог байдлыг нь өөрчилсөн гэжээ. Бусад хүн юу хийх нь огт хамаагүй. Хамгийн чухал нь би юу хийх вэ гэдэг нь юм. Үүнийг ухаарч, өөрийн дотор тэрхүү өөрчлөлтийг хийж чадсан мөчөөс л амьдрал минь сайн тийш эргэж эхэлсэн. Тийм төрлийн туршлагатай болж, өөртөө тийм гүн өөрчлөлт хийчхээд, биет бодит ертөнцөд буцаж ирэхэд амьдрал илүү хялбар болно гэсэн үг биш. Бүх зүйл нарны гэрэл, сарнай шиг, бүх зүйл гайхалтай болно гэсэн үг биш.

Уиллиум бэрхшээлүүд нь үргэлжилсэн ч аажмаар түүний хандлага өөрчлөгдөж эхэлсэн гэжээ. Та хайраас ирсэн, хайранд эргэн очно, мөн үргэлж холбоотой гэдгээ мэдэх нь маш чухал. Энд байх үедээ үүнд хэр нээлттэй байхыг хүсэж буйд л энэ оршдог. Үүнийг хүн бүр мэдэх нь үнэхээр чухал гэж би боддог. Та даах ёстойгоосоо илүүг өөртөө үүрэх хэрэггүй. Дэлхий дээр хүсээгүй зүйлс үргэлж л тохиолдоно. Гэхдээ та анхаарлаа зөв явж байгаа зүйлст, амьдралынхаа зөв явагдаж байгаа гэж бодож буй зүйлс дээрээ төвлөрүүлбэл энэ нь зөвхөн өөрт тань төдийгүй, бүх дэлхийд хамгийн үр дүнтэй. (КҮТ-ын өдрийн тэмдэглэл)