ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны долоодугаар сарын 14

Иран, АНУ, Катар, Пакистан улсууд Персийн булангийн хурцадмал байдлыг намжаахын тулд ойрын үед утсаар дөрвөн талт яриа хийх төлөвтэй байна гэж Саудын Арабын эзэмшлийн “Аль Хадат” агентлаг баасан гарагт мэдээлэлтэй эх сурвалжаас эш татан мэдээлжээ. (Аль Хадат, Фокс Ньюс)

Иран улсаас НҮБ-д суугаа элчин сайд Амир Саид Иравани АНУ АНУ-Ираны харилцан ойлголцлын санамж бичгийг үргэлжлүүлэн зөрчвөл Иран улс үүнээс гарч магадгүй гэж мэдэгджээ. Элчин сайд баасан гарагт АНУ үүргээ бүрэн биелүүлсэн тохиолдолд л Иран улс уг хэлэлцээрийг дагаж мөрдөнө гэж мэдэгдсэн байна. Тэрээр мөн АНУ-Ираны харилцан ойлголцлын санамж бичгийн дагуу Ормузын хоолой дахь усан замын хөдөлгөөн болон мина цэвэрлэгээг зөвхөн Иран улс хариуцна гэж бататгажээ. (Фокс Ньюс)

Ираны шинэ Дээд удирдагч Можтаба Хаменеи өөрийн эцэг Дээд удирдагч асан Аятолла Али Хаменеиг хөнөөсний өшөөг авна X олон нийтийн сүлжээнд сүлжээнд цуврал нийтлэлээр амлажээ. (Фокс Ньюс)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп баасан гарагт Иран улс Өөрийнх нь амь насанд халдахыг оролдвол АНУ тус улсыг “бут ниргэж, устгана” гэж анхааруулжээ. Ерөнхийлөгч Трамп Truth олон нийтийн сүлжээнд Иран улсыг онилсон 1,000 пуужин харвахад бэлэн байгаа бөгөөд Ираны засгийн газар Өөрийг нь хөнөөх заналхийллээ хэрэгжүүлбэл араас нь олон мянган пуужин харвахад бэлэн гэж мэдэгджээ. Тэрээр мөн АНУ-ын зэвсэгт хүчинд хариу цохилтод бэлтгэхийг хэдийн үүрэг болгосон хэмээн нэмж хэлсэн байна. (Фокс Ньюс)

Ираны Гадаад хэргийн сайд Аббас Арагчи бямба гарагт [Оманы] Маскат хотод Оманы Гадаад хэргийн сайд Сайид Бадр Альбусаидитай уулзахдаа хоёр талын харилцаа, болон Ормузын хоолойгоор аюулгүй зорчих асуудлыг хэлэлцсэнээ мэдэгджээ. Хоёр сайд АНУ-Ираны харилцан ойлголцлын санамж бичгийн Сайд Арагчи 5 дугаар зүйлд нийцүүлэн хөлөг онгоц нэвтрүүлэх механизмын талаар санал солилцсон гэжээ. Оманы Гадаад хэргийн сайд Хурцадмал байдлаас сэргийлэхэд дипломат ажиллагаа чухал болохыг онцолж, Иран-АНУ-ын зөвшилцлийг бүрэн хэрэгжүүлснээр бүс нутгийн аюулгүй байдал сайжирна гэж найдаж буйгаа илэрхийлсэн байна. (Фокс Ньюс)

Хятад улс бүх талд Ойрх Дорнодын гал зогсоох хэлэлцээрийг сахиж, Ираны цөмийн хөтөлбөрийн хэлэлцээрийг яриа хэлэлцээр, дипломат арга замаар урагшлуулахыг уриаллаа. (CGTN)

Ираны Исламын хувьсгалт гвардын корпус [IRGC]-ын тэнгисийн цэргийн хүчин Ормузын хоолойг дараагийн мэдэгдэл хүртэл хаасан гэж төрийн хэвлэлд мэдээлжээ. IRGC тэнгисийн цэргийн хүчин зөвшөөрөөгүй чиглэлээр нэвтрэхийг оролдсон хөлөг онгоц руу ням гарагийн үүрээр анхааруулах буудлага хийсний дараа стратегийн ач холбогдолтой уг усан замыг хааснаа мэдэгджээ. (Ройтерс)

Исламын хувьсгалт гвардын корпус [IRGC] Ормузын хоолойд худалдааны чингэлэг тээвэрлэгч хөлөгт халдлага үйлдсэний дараа АНУ-ын цэргийн хүчин бямба гарагийн орой Иранд гурав дахь удаагийн цохилтоо өгсөн гэж АНУ-ын Төв командлал [CENTCOM] мэдэгджээ. IRGC Киприйн далбаатай M/V GFS Galaxy хөлөг онгоцыг онилсны улмаас багийн нэг гишүүн сураггүй болж, гал гарч, хөдөлгүүр нь ноцтой гэмтэн, хөлөг онгоц ажиллагаагүй болжээ. CENTCOM Иран улс АНУ-Ираны харилцан ойлголцлын санамж бичгийг дахин зөрчсөн бөгөөд уг ажиллагаа нь худалдааны хөлөг онгоцнуудыг онилох Ираны чадавхыг сулруулах зорилготой гэж мэдэгдсэн байна. (Фокс Ньюс)

Суданы армийн дэмжлэгтэй засгийн газар гурван жил үргэлжилсэн иргэний дайныг зогсоох АНУ-ын энхийн шинэ саналыг болзолтойгоор дэмжихээ илэрхийлсэн ч Шуурхай дэмжлэгийн хүчин RSF]-ийг 2023 оны 5-р сараас хойш эзэлсэн бүх хотоосоо бүрэн гарахыг шаарджээ. АНУ-ын санаачилгад 90 хоногийн хүмүүнлэгийн яаралтай эвлэрлийг тогтоож, дараа нь галыг хугацаагүй зогсоох, үндэсний нэгдсэн арми байгуулах, Лалын ахан дүүс болон харгислал үйлдсэн гэж буруутгагдсан бүлгүүдийг оролцуулахгүй, иргэний удирдлагатай улс төрийн шилжилтийн талаар хэлэлцэхээр тусгажээ. (AnewZ)

Оросын цохилтуудын улмаас 6-р сард Украин (Урейн) улсад наад зах нь 265 энгийн иргэн амиа алдаж, 1,816 хүн шархадсан нь 2022 онд Орос улс бүрэн хэмжээний түрэмгийллээ эхлүүлсэн эхний саруудаас хойших сарын хамгийн өндөр үзүүлэлт боллоо гэж Нэгдсэн Үндэстний Байгууллага [НҮБ] пүрэв гарагт мэдэгджээ. НҮБ-аас энгийн иргэд болон иргэний дэд бүтцэд халдах нь олон улсын хүмүүнлэгийн хуулийг зөрчиж буй тул үүнийг нэн даруй зогсоох ёстой гэж анхааруулсан байна. НҮБ дайн эхэлснээс хойш Украин (Урейн) улсад 802 хүүхдийг оруулан, багадаа 16,402 энгийн иргэн амиа алдаж, 2,948 хүүхэд бүхий 48,428 хүн шархадсаныг баталгаажуулсан ч бодит тоо нь үүнээс өндөр байгаа гэж үзэж байна. (Ройтерс)

Израилын арми бямба гарагт Ливаны өмнөд хэсэгт агаарын цохилт өгсөн бөгөөд танк эсэргүүцэх пуужин болон бусад зэвсгийг барилга руу зөөж байсан гэгдэж буй Хезболлагийн дайчдыг онилсон гэж Израилын Батлан хамгаалах хүчин мэдэгджээ. (Фокс Ньюс)

Хятад-БНАСАУ [Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс]-ын Найрамдал, хамтын ажиллагаа, харилцан туслалцах гэрээний 65 жилийн ойг тохиолдуулан Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жиньпин, Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Ун нар бямба гарагт баярын цахилгаан солилцжээ. Ерөнхийлөгч Ши Жиньпин илгээлтдээ 1961 оны гэрээ нь хоёр орны найрамдал, бүс нутгийн тогтвортой байдлын бат бэх суурь болсон гэж дурдсан байна. Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Ун уг гэрээ нь хоёр орны мөнхийн найрамдал, нягт хамтын ажиллагааны хууль зүйн бат суурийг тавьсан гэж тодорхойлжээ. (CGTN)

[Хятадын] Ухань хотын оршин суугчид пүрэв гарагийн үдээс хойш тэнгэрийг солонгын гялалзсан өнгөөр чимсэн ховор солонгорсон үүлсийн зургийг авчээ. Энэ нь хэдэн долоо хоног бороо орсны дараа үзэгдсэн тул зарим оршин суугч үүнийг үлгэрийн мэт байсан хэмээн дүрсэлжээ. Зургууд Хятадын нийгмийн сүлжээнд хурдан тархаж, тэнгэр ажиглагчид, гэрэл зурагчдын анхаарлыг ихэд татжээ. (Фү Нү & Фап Луат)

XIV Пап Лео Украин (Урейн)-ы энхийн төлөө, дайны улмаас зовж буй гэр бүлүүдийн төлөө залбирахыг уриалжээ. (Ватикан Ньюс)

Эмч нар шингэний дутагдал нь шээсийг түр зуур булингартуулдаг ч булингар нь удаан үргэлжлэх нь шээсний зам, бөөрний халдвар, бөөрний чулуу, чихрийн шижин, бэлгийн замаар дамжих зарим халдварын шинж тэмдэг байж болзошгүй гэж үзэж байна. Шээхэд өвдөх, ойр ойрхон шээх, шээсэнд цус үзэгдэх, эвгүй үнэр гарах, халуурах, нуруу өвдөх, дотор муухайрах нь анхааруулах шинж тэмдэг юм. Мэргэжилтнүүд хангалттай ус уух, шээсээ барихгүй байх, ариун цэврийг сайтар сахих, шинж тэмдэг арилахгүй, эсвэл дордвол эмчид үзүүлэхийг зөвлөж байна. (Бао Сүк хое ва Дой сон)

Тайландад болсон Ази-Номхон далайн орнуудын Рошийн Халдварт өвчин судлалын олон улсын симпозиум 2026 бага хурлын үеэр мэргэжилтнүүд уур амьсгалын өөрчлөлт нь халдварт өвчин болон антибиотикт тэсвэртэй байдлыг хурдасгаж буйг анхааруулжээ. Энэтхэгийн Клиникийн халдварт өвчний нийгэмлэгийн ерөнхийлөгч, доктор Субраманиан Сваминатан агаарын хэм 1°C-ээр нэмэгдэх бүрд сальмонеллын халдвар 5–10%-иар өсөж, 10°C-ээр нэмэгдэхэд E. coli, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae нянгийн эмд тэсвэртэй байдал ихэсдэг гэж тэмдэглэсэн байна. (ВнЭкспресс)

АНУ-ын 15 муж даяар Баруун Нилийн вирус тархаж, халдварын 56 тохиолдол бүртгэгджээ. Аризона мужид улсын хэмжээн дэх хамгийн олон буюу 35 хүнд халдварлаж, Калифорни мужид вирус тээгч шумуул илэрчээ. АНУ-ын Өвчний хяналт, урьдчилан сэргийлэх төвд 2026 он гарснаас хойш тархины үрэвсэл, менингит, саажилт үүсгэх эрсдэлтэй, мэдрэлийн тогтолцоог гэмтээдэг Баруун Нилийн вирусийн 44 хүнд тохиолдол бүртгэгджээ. Эрүүл мэндийн байгууллагын ажилтнууд хүн бүрд шумуул үргээгч хэрэглэх, урт ханцуйтай хувцас өмсөж, шумуулд хазуулахаас сэргийлэхийг уриалсан байна. (Дэйли Мэйл)

[Испанийн] Альмерия хотод хурдтай тархсан хээрийн түймэрт наад зах нь 12 хүн амиа алдаж, 23 хүн сураггүй байна. Хэт халалт, хуурайшилт, хүчтэй салхины улмаас түймэр 3,800 гаруй га талбайг хамарч, олон зуун оршин суугчийг нүүлгэн шилжүүлэхэд хүргэжээ. Онцгой байдлын багууд галыг унтраахаар ажиллаж байна. (Дэйли Мэйл)

Их Британид агаарын хэм 36°C-д хүрснээр 11 сая гаруй иргэн усны хэрэглээний хязгаарлалтад оржээ. Усан хангамжийн хэд хэдэн компани нөөцийг хамгаалж, ган гачгийн эрсдэлийг бууруулахын тулд хориг тогтоосон бол халалтаас үүдэн дэд бүтцэд ачаалал нэмэгджээ. (Дэйли Мэйл)

Европын түүхэн дээд хэмжээнээс давсан 6-р сарын халуун давлагааны улмаас Германд 5,000 гаруй хүн нас барсан ба хохирогсдын дийлэнх нь 75-аас дээш насны хүмүүс байсан гэж албаны хүмүүс мэдээлжээ. Эрдэмтэд хэт халалтыг хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй уур амьсгалын өөрчлөлттэй шууд холбоотой гэж үзэж байна. (DW)

АНУ-ын Орегон Мужийн Их Сургууль [OSU]-ийн эрдэмтэд тус мужийн зөгийн эрүүл мэндийн анхны иж бүрэн тайланд дурдсанаар 2021 оноос хойш пестицидээс үүдэлтэй зөгийн үхэл бүртгэгдээгүйг мэдээлжээ. Энэ амжилт нь 2013 онд пестицидтэй холбоотойгоор зөгий олноороо үхсэнээс хойш олон жил явуулсан сургалт, мэдээллийн ажлын үр дүн юм. Орегон мужийн хууль тогтоох байгууллага Тоос хүртээгчдийн эрүүл мэндийн ажлын хэсгийг байгуулснаар OSU аж ахуйн нэгж, мэргэжилтнүүдэд зориулсан пестицидийг аюулгүй хэрэглэх сургалтын материал боловсруулжээ. 2018 оны Орегоны зөгий төслөөр дамжуулан 12,000 гаруй цэцэрлэгжүүлэгч, хөдөө аж ахуйн ажилтан сургалтад хамрагдаж, цэцэрлэгээс 12 дугаар анги хүртэлх сургуулиудад материал хүргэн, тоос хүртээгчдэд ээлтэй цэцэрлэг байгуулахад дэмжлэг үзүүлсэн байна. “Орегон муж улсдаа хамгийн хүчирхэг зөгийн судалгаа, боловсролын сүлжээний нэгийг байгуулсан” гэж OSU-ийн тоос хүртээгчдийн эрүүл мэндийн сургалт, сурталчилгаа хариуцсан дэд профессор, доктор Андони Мелатопулос хэлжээ. (Гүүд Ньюс Нетворк)

Германы Im Grünen Eck ресторан олон төрлийн, бүтээлч веган хоол санал болгож байна. Кайзерслаутерн дахь тус гэр бүлийн рестораны веган хоолны цэс байнга шинэчлэгдэж байна. (Старс энд Страйпс)

Веган гутлын Call It Spring брэнд Энэтхэг даяар өргөжин тэлж, Shopper’s Stop их дэлгүүрүүдэд 6 шинэ салбараа нээн, загварлаг, ухамсартай сонголтыг эрхэмлэдэг Z үеийнхэнд зориулсан 2026 оны шинэ цуглуулгаа гаргажээ. (Бизнес Ньюс Дис Уик)

Тансаг зэрэглэлийн Kimirica брэнд Энэтхэгийн дээд зэрэглэлийн эрүүл амьдралын зах зээлийг цэвэр, веган бие арчилгааны цуглуулгаар өргөжүүлж, ёс зүйтэй хэрэглэгчдэд зориулан өндөр зэрэглэлийн үнэртний загвар, амьтан дээр туршилт хийдэггүй хатуу зарчмыг хослуулжээ. (Уан Индиа)

Австрали улс Баруун Умард Алслагдмал Бүсийн Эрүүл мэнд хөтөлбөрөөр дамжуулан Морнингтон аралд үсчний сургалт явуулжээ. Үсчин Жон Жеймсийн ахалсан уг санаачилга нь оршин суугчдад үс засах ур чадвар эзэмшүүлж, мэргэжлийн багаж хэрэгслээр хангадаг. Тус сургалт нь ажил эрхлэх боломж, өөртөө итгэх итгэл, олон нийтийн тэсвэр тэвчээрийг нэмэгдүүлж байна. (Гүүд Ньюс Нетворк)

Хятадын шүхэрчин 800 метрийн өндрөөс сургалтын үсрэлт хийх үеэр шүхрүүд нь орооцолдож, ухаан алдсан багийн нөхрөө аварчээ. Дэд дэслэгч Ван Рүй өөрийгөө суллаж, нөөц шүхрээ дэлгээд, түрүүч Чэнь Сыжег тэвэрсээр хоёулаа аюулгүй газарджээ. Дэслэгч Ваны 6 хавирга, баруун мөр хугарсан бол түрүүч Чэний нурууны нугалам шахагдан гэмтжээ. Дэслэгч Ван хийсэн үйлдлийнхээ төлөө шагнал хүртсэн байна. (ВнЭкспресс)

Голди хэмээх дөрвөн настай одой ямаа-хүн [АНУ-ын] Колорадо мужид дэгдсэн Рок-Крик түймрийг унтраахаар тэмцэж буй гал сөнөөгчдийг дагалдан явж, олны анхаарлыг татжээ. Нөхөрсөг ямаа анд гал сөнөөгчдийг олон цагийн турш дагаж, толгодоос буух замыг нь чиглүүлэн, АНУ-ын баруун хэсэгт аюултай түймрүүд дэгдсэн үед галыг хязгаарлахаар ургамал цэвэрлэхэд нь бут сөөг идэж тусалжээ. (AP)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Өөрийгөө ялах нь анхны бөгөөд хамгийн агуу ялалт юм.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш, гүн ухаантан Платон (цагаан хоолтон) (Campion)

Жон Пол Мартинезийн клиник үхэлд орсон тохиолдлын тухай энэ цувралын эхний хэсэгт Америкийн гэмт бүлэглэлийн гишүүн асан Жон хүчирхийлэлтэй нэгэн шөнө хэрхэн үхлийн ирмэгт хүргэснийг хуваалцана.

Жон Калифорнийн Риалто хотод 5 хүүхдийн отгон нь болон төрж, эмх замбараагүй, салсан гэр бүлд өсжээ. Тэрээр багадаа бэлгийн хүчирхийлэлд өртсөн бөгөөд эцэг эх нь салах үед өдөрт 10–12 цаг ажиллаж, гэртээ бараг байдаггүй аавтайгаа амьдрах болжээ. Хайр халамж, харьяалагдах орчноор цөхрөн дутагдаж байсан Жон гэрээсээ зугтаж, гудамжны дээд хэсгийн хүүхдүүдтэй нийлдэг болов. 11, 12 орчим настайдаа тэрээр үдэшлэг туригдаж, хотын хамгийн том гэмт бүлэглэлүүдийн нэг болох Саутсайд Риалтогийн гишүүдтэй таарчээ. Бүлэглэлийн хоёр гишүүн амиа алдаж, дурсгалын ёслол болсны дараа нэг гишүүн Жоныг тэврээд, түүнийг гэр бүлийнхээ нэг хэсэг гэж хэлжээ. Түүнд ердөө л энэ хангалттай байв. Жон гэмт бүлэглэлийн амьдралд татагдан орж, улмаар дээрэм, автомашины хулгай хийх зэрэг гэмт хэрэг нь даамжирсаар эцэст нь шоронд оржээ. 1997 онд шоронгоос суллагдсаны дараа Жон дахин гудамжинд гарч, үдэшлэгт явж, аюултай амьдралдаа эргэн оров.

Би шоронгоос гарснаа санаж байна. Би найзуудтайгаа уулзаж, бүгдийнх нь сонин сайхныг мэдэхийг хүссэн. Хотын нөгөө талд байдаг хороололдоо очоод, хэдэн найзтайгаа уулзсанаа санаж байна. Тэд намайг тэвэрч, халуун дотноор угтан, “Эргээд тавтай морил. Чи суллагджээ.” гэж хэлсэн. Хажуугийн гудамжинд бас үдэшлэг болж байлаа. Тэгээд би хажуугийн гудамж руу очиж, хүмүүстэй нийлэн цагийг сайхан өнгөрүүлсэн. Тэнд хүмүүстэй нийлж, хөгжилдөж байснаа санаж байна. Эцэст нь шөнийн 1:30-2:00 цагийн үед би тэднээс асуусан. Би: “Та нар намайг гэрт хүргээд өгч болох уу?” гэж хэлсэн. Тэгээд машинд суутал гэнэт нэг хүн бутан дотроос үсрэн гарч ирснийг санаж байна.

Би юу болоод байгааг сайн ойлгоогүй ч хөршүүдийнхээ нэрийг дуудан хашхирч, баахан зүйл хэлснээ санаж байна. Дараагийн агшинд буу миний толгойн хажууд тулчихсан байв. Би машин дотор байсан бөгөөд хажууд минь хоёр охин сууж байсныг санаж байна. Гэтэл би түрхэн зуур эргэхэд буун дуу гарсан. Нэг сум дагзанд минь тусаж, нөгөө нь ачааны машины бүхээгт туссан. Би тэр охины өвөр дээр унаснаа санаж байна. Охид уйлж, хашхирч, сандарч байсан бөгөөд би хөдөлж чадахгүй байсан тул дотроо: “Би мэдээгүй болчхож” гэж бодсоноо санаж байна.

Толгой дотор маш чанга жингэнэн, дүнгэнэх мэт чимээ сонсогдож байсныг санаж байна. Тэр чимээ үнэхээр маш чанга байсан. Би: “Сая юу болов?” гэж дотроо бодож байлаа. Тэгээд тэр охины өвөр дээр хэвтэж байхдаа толинд харсан. Би ачааны машины ард байсан тэр хүнийг харсан. Тэр намайг бүрмөсөн дуусгахаар буугаа дахин цэнэглэх гэж байгаа мэт харагдсан.

Хоёрдугаар хэсэгт Жоныг эмнэлэг рүү авч явах замд амьдралынх нь бүхий л үеийн дүр зураг гэнэт нүднийх нь өмнө жирэлзэн өнгөрч эхэлнэ. Би бага наснаасаа тэр үеийг хүртэлх өөрийгөө харсан. Эдгээр бүх дүр зургийн бүхий л сэтгэл хөдлөл, зугаа цэнгэл, өвдөлт шаналал, мэдрэмжийг би маш богино хугацаанд мэдэрсэн. Жон Пол Мартинезийн клиник үхлийн тохиолдлын хоёрдугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Энтони Чений бүтээл)