ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны есдүгээр сарын 27

Аулак (Вьетнам)-ын Кханьхоа мужийн Фанранг хотод 2026 оны 9-р сарын 17-19-нд зохиогдсон гурван өдрийн Веган Намрын дунд сарын баяр олон мянган зочин татлаа. Тус баярт том хэмжээний веган буфет, веган хоолны бүхээг, урлагийн үзэсгэлэн, уламжлалт соёлын арга хэмжээнүүд багтжээ. Буфетэд 1,000 гаруй хүн оролцож, 16 асарт веган хүнс, хөдөө аж ахуйн бүтээгдэхүүн, нутгийн онцлог бүтээгдэхүүн, гар урлал, байгальд ээлтэй бараа дэлгэжээ. Зохион байгуулагчид мөн нутгийн тусламж хэрэгтэй иргэдэд 3,000 веган хоол, 3,000 гаруй “Өөрөөр амьдарцгаая” танилцуулгыг үнэ төлбөргүй тараажээ. Урлагийн үзэсгэлэнд Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай (веган)-н Диваажингийн Урлагийн 70 шахам бүтээлийг дэлгэжээ. Суприм Мастер ТВ Максыг баярын турш гаргасны зэрэгцээ, нарны эрчим хүчээр ажилладаг 300 MP3 тоглуулагч, зүүдэг аудио төхөөрөмжөөр “Өдөр тутмын хамгийн хүчирхэг залбирал”-ыг сонсгон, оролцогчдод сүнслэг урам зориг хайрлажээ. Амьтан-хүмүүсийг хамгаалах жагсаал бүх амьдралыг хайрлан хүндэтгэх уриаг түгээхэд тусалжээ. Зочид мөн саран боов хийх, бань чынг буюу дөрвөлжин наалдамхай будааны боов, бань тэт буюу цилиндр хэлбэрийн наалдамхай будааны боов боох, Аулак (Вьетнам)-ын уран бичлэгээр бичих зэрэг уламжлалт үйл ажиллагаанд оролцсон байна. Веган хоол, соёл, буяны үйлс, амьтан-хүмүүсийн эрхийг хамгаалах ажил, байгаль орчны мэдлэг, оюун санааны агуулгыг хослуулсан тус баяр хүн төрөлхтөн, амьтан-ард, эх дэлхийгээ энэрэх сэтгэлийг түгээн дэлгэрүүллээ. (Аулак (Вьетнам)-ын Веган Нийгэмлэг)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 9-р сарын 23-нд [АНУ-ын] Мэрилэнд дэх агаарын цэргийн баазад Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жиньпинийг биечлэн угтан авлаа. Ноён Ши хүрэлцэн ирснээр Хятадын төрийн тэргүүний [АНУ-ын] Вашингтон хотод сүүлийн 10 гаруй жилд хийж буй анхны төрийн айлчлал эхэллээ. Айлчлалын үеэр 2 удирдагч худалдаа, хиймэл оюун ухаан болон санал зөрөлдөөнтэй бусад асуудлыг хэлэлцэхээр төлөвлөжээ. (The Washington Post)

Ираны ерөнхийлөгч Масуд Пезешкиан 9-р сарын 23-нд Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Ерөнхий Ассамблейд хэлсэн үгэндээ Иран улс дипломат харилцаа, хэлэлцээрт бэлэн байгааг мэдэгдлээ. (Fox News)

Ираны дроны халдлагын эрсдэл байгаа ч Америкийн цэргүүд газрын тос тээвэрлэгч хөлгүүдийг Ормузын хоолойгоор нэвтрэхэд тусалж байна гэж АНУ-ын Сангийн сайд Скотт Бессент хэллээ. Мөргөлдөөнөөс өмнө тус хоолойгоор өдөрт ойролцоогоор 20 сая баррель газрын тос тээвэрлэдэг байсан бол одоо 10-17 сая баррель газрын тос тээвэрлэж байна гэж тэрээр мэдэгджээ. (Fox News)

Их Британийн Далайн худалдааны ажиллагааны албаны мэдээлснээр, 9-р сарын 23-нд Ормузын хоолойд ачааны хөлөг онгоц үл мэдэгдэх суманд оногдож, галд автан, жолоодлогогүй хөвж үлджээ. Багийн 1 гишүүн амиа алдсан нь батлагдаж, бусад 27 хүнийг нүүлгэн шилжүүлжээ. Эрх баригчид уг халдлагыг шалгаж байна. (Fox News, Anadolu Ajansı)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын Майами дахь гольфын клубт 2026 оны 12-р сарын 14-15-нд болох Их 20-ийн дээд хэмжээний уулзалтад АНУ ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путинийг урьжээ. Төрийн нарийн бичгийн дарга Марко Рубио 9-р сарын 23-нд урилгын талаар мэдэгдэж, энэ нь ноён Путинд дэлхийн бусад удирдагчтай уулзах боломж олгоно гэж хэлжээ. Орос улс урилгыг авч хэлэлцэнэ гэдгээ мэдэгдлээ. (The Guardian, Reuters)

9-р сарын 23-нд Оросын цэргийн нисдэг тэрэг [Оросын] Калининградын хилийн ойролцоо Польшийн агаарын орон зайд 300 орчим метрт ойролцоогоор 42 секунд нэвтэрсний дараа Польш улс сөнөөгч онгоцнуудаа яаралтай хөөргөжээ. Польшийн цэргийн албаны хүмүүс Уг зөрчил нь агаарын довтолгооноос хамгаалах бэлэн байдлыг нь шалгасан үйлдэл байж болзошгүй гэж мэдэгджээ. (euronews)

Украин (Урейн) улсын Батлан хамгаалах яамны мэдээлснээр, тус улсын цэргүүд 2026 он гарснаас хойш Оросын 350,000 гаруй дроныг аюулгүй болгожээ. (The New Voice of Ukraine)

ЕХ [Европын Холбоо] Оросын Украин (Урейн)-д хийж буй дайнтай холбоотой 3,000 орчим хүн, байгууллагын эсрэг авч буй хориг арга хэмжээг 2029 оны 9-р сар хүртэл сунгалаа. (The Kyiv Independent)

Бельгид төвтэй байгаль орчны “Тээвэр ба хүрээлэн буй орчин” бүлгийн тооцоогоор, Ираны дайн эхэлснээс 9-р сарын 6 хүртэл авто тээврийн түлшний үнийн өсөлт ЕХ-нд 53 тэрбум орчим еврогийн нэмэлт зардал учруулжээ. Энэ нь өдөрт дунджаар 270 сая еврогийн нэмэлт зардалтай тэнцэх бөгөөд нэмэлт зардлын ихэнх нь дизель түлштэй холбоотой байна. (euronews)

Nature Communications сэтгүүлд нийтлэгдсэн, 40-69 насны 270,000 гаруй хүний мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийсэн судалгаагаар ганцаардал, нийгмийн тусгаарлагдмал байдал нь өвчингүй амьдрах хугацааг 6 орчим жилээр богиносгож болзошгүйг тогтоожээ. 50 насандаа энэ 2 байдлыг хоёуланг нь туулж байсан хүмүүсийн эрүүл амьдрах хугацаа богино байжээ. Эрүүл амьдралын хэв маяг нь нийгмийн тусгаарлагдмал байдлын нөлөөг бууруулсан ч ганцаардлын нөлөөг нөхөж чадаагүй байна. (euronews)

АНУ-ын FDA [Хүнс, эмийн захиргаа] Бакхед махны компаниас АНУ-ын 5 мужид нийлүүлсэн 150 гаруй килограмм туна загасыг эрүүл мэндэд түр зуурын, эсвэл эмчилгээгээр арилгах боломжтой сөрөг нөлөө үзүүлэх эрсдэл байгааг илтгэх эргүүлэн татах II ангиллын шийдвэр гаргажээ. Бактерийн нөлөөгөөр муудсан, хангалттай хөргөөгүйгээс скомбротоксины хэмжээ ихэссэн нь илэрсний дараа уг арга хэмжээг авчээ. Скомбротоксины хордлогын үед харшилтай төстэй шинж тэмдэг хурдан илэрч, амьсгалахад хүндрэл учирч болзошгүй юм. (People)

Их Британид хийсэн судалгаанд инвазив бус шээсний шинжилгээ нь 964 өвчтөний давсгийн хорт хавдрыг өндөр нарийвчлалтай илрүүлжээ. ГАЛЕАС Бладдер шинжилгээ 77 хорт хавдрын 71-ийг, үүнд булчинд нэвчсэн 17 тохиолдлыг бүгдийг нь, хожуу үе шатны 36 хавдрын 35-ыг илрүүлсэн бөгөөд сөрөг хариуны 99 гаруй хувь нь давсгийн хорт хавдаргүйг зөв тогтоожээ. (Good News Network)

Одоогийн уур амьсгалын бодлого хэвээр үргэлжилбэл Европт 2025 онд төрсөн хүүхдүүд насан туршдаа 1950 онд төрсөн хүмүүсээс 84%-иар илүү олон удаа түймрийн аюул нэн өндөртэй цаг агаартай тулгарч болзошгүйг шинэ судалгаагаар тооцоолжээ. (Anadolu Agency)

“Супер” Эль Ниньо үзэгдлийн улмаас 2026 оны 6-р сараас 2027 оны 2-р сар хүртэл дэлхий даяар халуунтай холбоотой нас баралт 451,000-аар нэмэгдэж болзошгүй байна гэж АНУ-д төвтэй Чикагогийн Их Сургуулийн Уур амьсгалын нөлөөллийн лабораторийн судлаачид тооцоолжээ. Үүнээс 2026 оны 9-р сараас 2027 оны 2-р сарын хооронд 239,000 хүн нас барах төлөвтэй байгаа бөгөөд тооцоолсон алдааны хязгаар 11,000 байна. Нигери, Индонез, Судан улсуудад хамгийн олон хүн нас барах төлөвтэй байгаа бол Ау Лак (Вьетнам), Филиппин, Тайланд, Камбож улсуудад нийт 19,400 хүн нас барж болзошгүй байна. (Reuters)

Индонезийн ой, хээрийн түймрийн утаа амьсгалын замын өвчлөлийг нэмэгдүүлсээр байна. Эрүүл мэндийн яаманд 8-р сарын эхнээс 9-р сарын 21 хүртэл түймрийн утаанд өртсөн бүс нутгуудад амьсгалын замын цочмог халдварын 174,694 тохиолдол бүртгэгдсэн ба энэ нь 9-р сарын 9-ний байдлаар бүртгэгдсэн 113,000 гаруй тохиолдолд нэмэгдсэн үзүүлэлт юм. Эдгээрээс 40,000 гаруй тохиолдол нь 3 хүртэлх насны хүүхдүүд байжээ. Эрх баригчид агаарын чанар муудах үед гадаа хийх үйл ажиллагаагаа хязгаарлаж, амны хаалт зүүж, хангалттай шингэн уухыг баригчид зөвлөж байна. (Channel News Asia)

Эль Ниньо үзэгдлээр үүссэн ховор бороо дэлхийн хамгийн хуурай газруудын нэг Чилийн Атакама цөлийг өнгө өнгийн цэцгийн хивс болгон хувиргажээ. Чийг хуурай хөрсөн дор унтаа байсан үрийг сэрээж, уугуул ургамлууд хурдан урган, цэцэглэснээр олон жуулчин, гэрэл зурагчны анхаарлыг татаж байна. (Dân Trí / euronews)

Амьтан-хүмүүсийн мөлжлөгийн талаар олон нийтэд мэдээлж, веган амьдралын хэв маягийг дэмждэг үндэсний хэмжээний Веган Энэтхэг хөдөлгөөн 9-р 21-нд [Энэтхэгийн] Дехрадунд эсэргүүцлийн жагсаал хийжээ. Идэвхтнүүд амьтан-хүмүүсийг хоол хүнс, хувцас, зугаа цэнгэл, судалгаанд ашиглахыг эсэргүүцэн үг хэлсэн байна. Тэд мөн сүүний үйлдвэрлэлд тугалуудыг эхээс нь салгадаг, шувуу-хүмүүсийн аж ахуйд эр дэгдээхэйнүүдийг хөнөөдөг тухай дүрс бичлэг үзүүлжээ. (The Times of India)

Францын судлаачид хэдэн арван жилийн өмнө Атлантын далайн зүүн хойд хэсэгт хаясан цацраг идэвхт хаягдалтай 200,000 гаруй торхны зарим нь зэвэрч, доторх бодис нь далайн ёроолд асгарсныг тогтоожээ. Тэд ойр орчмоос нь уг хаягдалтай холбоотой цацраг идэвхт бодис илрүүлсэн ч эдгээр бодис далайн амьд биетүүдэд хуримтлагдаж байгаа эсэх, ямар хор хөнөөл учруулж болохыг судалсаар байна. (VnExpress)

Импоссибл Фүүдс компани шинэчилсэн найрлагатай, гем агуулаагүй веган бүтээгдэхүүнүүдээ Их Британийн Теско хүнсний дэлгүүрүүдэд борлуулж эхлэн, шинэ бургер, тахианы бүхэл булчин махны хэсэг, үхрийн махан кофта, савхан хэлбэрт шарсан тахианы махыг улс даяар нэвтрүүллээ. (Green Queen)

Данийн Реакт Фүүдс гарааны компани газар тариалан шаардахгүй хөрөнгийн уургийн үйлдвэрлэлээ өргөжүүлэхээр Биоинновацийн хүрээлэнгээс 560,000 еврогийн санхүүжилт авч, 2 үе шаттай исгэлтээр веган шахмал, өндөг, сүүн бүтээгдэхүүн орлуулагчид зориулсан тогтвортой түүхий эд нийлүүлэхээр болжээ. (Vegconomist)

Оскарын шагналт Америкийн жүжигчин Ким Бейсингер (веган) сахар, боловсруулсан хүнс агуулаагүй, цэвэр веган хоолны дэглэм баримталдаг бөгөөд эрүүл мэндээ дэмжих дэглэмийнхээ хажуугаар ПЕТА [Амьтадтай ёс зүйтэй харьцдаг хүмүүс] зэрэг байгууллагатай хамтран дэлхий даяар амьтан-хүмүүсийг хамгаалах ажиллагаанд идэвхтэй оролцож байна. (VegNews)

[АНУ-ын] Флорида мужийн Панама-Ситид гэмтсэн хотон-хүн тусламж эрэн АНУ-ын Далай, агаар мандлын үндэсний удирдах газар [NOAA]-ын судалгааны байгууламжийн шилэн хаалгыг тоншжээ. Судлаачид түүний далавчинд загасны уургын утас, дэгээ шигдэж, хөлд нь кактусын өргөс зоогдсоныг тогтоожээ. Эрдэмтэд шувуун найзынхаа гэмтлийг эмчилсэн байна. (VnExpress)

Аадар борооны үеэр [Мальтагийн] Гар Лапсигийн ойролцоо явган аялж яваад хүндрэлтэй тулгарсан 5 хүнийг аварчээ. Онцгой байдлын газар, Иргэний хамгаалалтын газар, Цагдаагийн багууд эрлийг хамтран зохион байгуулж, аялагчдыг олж, хатуу их биетэй хийлдэг завь руу дагуулан хүргэсэн байна. Тэднийг [Мальтагийн] Зуррик рүү нүүлгэн шилжүүлж, үзлэгт оруулахад гэмтэлгүй байжээ. (Malta Today)

Вахине нэртэй үнээ-хүн Пиренейн нуруунд шаварт гацаж, өөрөө доош буух тэнхэлгүй болтлоо сульджээ. Аюултай газрын тогтцоос шалтгаалан аврах машинууд түүнд хүрч чадаагүй тул аврагчид Вахинег нисдэг тэргээр аюулгүй газарт хүргэсэн байна. Уг ер бусын нислэгийн дараа үнээ-хүн уулын бэлд эсэн мэнд хүрч, тэнхэрчээ. (Daily Mail)

Өдрийн дэвшүүлэх эшлэл: “Сэтгэл нь сайн санаа, энэрлээр дүүрэн хүмүүс бусдыг өрөвдөн ойлгож, тэдний зовж байгааг харах бүрдээ туслахад бэлэн байдаг”. – Тайландын 9 дэх Цог жавхлант Эзэн Хаан Их Бхумибол Адульядет (IX Рама Хаан) (TruePlookPanya.com)

Филип Роизын клиник үхлийн тухай энэхүү 2 хэсэгт цувралд Филип хоолны хордлогын ноцтой хүндрэлийн үеэр өөрийн шүршүүрт живж, ухаангүй байхдаа нас барагсдын хачирхалтай хүлээлгийн өрөөнд очиход, 2 оршихуй түүнийг буцаан явуулсан тухайгаа хуваалцана. 2012 оны 12 дугаар сард Филип АНУ-ын Техас мужийн Далласын ойролцоох Маккинни хотод амьдарч байв. Тэр үед хоол хүнсээр дамжих өвчний дэгдэлтийн тухай орон нутгийн мэдээнээс сонссоноо тэр дурсдаг. Тэр хэдэн өдрийн турш хүнсний дэлгүүрээс авсан савласан салат идэж байжээ. Ямар бактери өвчлүүлснийг мэдэхгүй ч тэр салатнаас болж өвдсөн гэж бодож байв. Түүний дотор муухайрч, бөөлжин, гэдэс нь маш хүчтэй өвдөж байсан тул 15 минут тутамд эргэж хөрвөөхгүйгээр бараг хэвтэж чадахгүй байв. Тэрээр туйлдан, сульдаж, үхэх байгаа мэт санагджээ. Нэг шөнө ямар ч тэнхэлгүй болсон тэр жижиг, битүү шилэн шүршүүртээ орж, усыг нь хамгийн халуун дээр нь тохируулжээ. Халуун ус түүнийг тайвшруулж байв. Гэнэт Филип бөөлжиж, толгойгоо плитанд цохиод, шүршүүрийн гүехэн ванн руу гулсан унажээ. Түүний бие ус зайлуулах нүхийг тагласнаар эргэн тойронд нь ус нэмэгдэж эхлэв.

Тэгээд би нүүрээрээ хэвтэж байсан. Би шүршүүрийн ванн, хромон хэсгийг хараад, “Бүү унт. Чи живэх гэж байна.” гэж бодсоноо санаж байна. Гэвч надад үүнийг эсэргүүцэх тэнхэл байгаагүй. Тэгээд би өөртөө: “Өө, чи зүгээр дээ.” гэж хэлсэн. Дараа нь тэр ухаан алджээ. Ухаан ороход тэр огт өөр газар, өөрийнх нь угаалгын өрөөний шалтай, жижиг унтлагын өрөөний хэмжээтэй тусгаарласан хэсэгт байжээ. Тэр тус тусдаа орон зайд буй бусад хүмүүсийг харсан бөгөөд тэдгээр орон зайг бөөгнөрсөн хөөснүүдтэй зүйрлэсэн байна. Баруун талд нь нэг эрэгтэй дөрвөн хөллөн, бас л хоолны хордлого авсан мэт ёолж, огиулж байв. Филип ойрхон нэг эмэгтэй ёолохыг сонсож, бодлыг нь ямар нэгэн байдлаар шууд мэдэрч байлаа. Тэр эмэгтэй дөнгөж нас барж, орхихыг хүсээгүй бяцхан хүүхдүүдээ үлдээснээсээ болж гашуудаж байв. Тэд бүгд нэгэн зэрэг ирсэн бөгөөд сүнсний ертөнц байж магадгүй гэж түүний төсөөлсөн газар руу чиглэсэн дараалалд орсон мэт Филипт санагджээ. Дараа нь хүн төрхтэй 2 оршихуй ойртон ирж, түүн рүү доош харав.

Тэгээд тэр хоёр дээшээ хүрч ирээд, над руу харж байлаа. Баруун талынх нь зүүн талынхдаа: “Тэр энд юу хийж байгаа юм бэ? Тэр энд байх ёсгүй. Түүнийг шүршүүрт нь буцаа.” гэж хэлсэн. Тэр даруй тусгаарласан хэсгээс дээш хөөрч, эргэж хараад, Гэрлийн хонгилоор буцсан гэж Филип ярьсан юм. Тэр цагаан Гэрэл байгаагүй. Олон өнгийн Гэрэл шиг байсан. Тэр дүр зургийн тухай дурсамж нь үүгээр дуусжээ. Дараагийн санаж буй зүйл гэвэл шүршүүрт өвдөглөн, нүдээ аниад, халуун усанд таашаал авч байсан мөч байлаа. Ухаан алдахаас өмнө мэдэрч байсан өвдөлт нь арилжээ. Тэр бие махбодоосоо гарснаа хараахан ухаараагүй байсан ч ус хавирганы завсраар нь нэвтэрч, дотор эрхтнүүд дээгүүр нь урсахыг мэдэрч байв.

Тэгээд би энергийн талбайнуудыг харсан. Тэнд таны төсөөлж чадах бүх өнгө, түүнээс ч олон өнгө байсан. Тэр гараа нүд мэт ашиглан гадаргуугийн бүтэц, температурыг мэдэрч, эргэн тойрныхоо хэлбэр дүрс, хээг харж байв. Түүний дүрсэлснээр, эргэлдэж, давтагдах хээнүүд нь амёбын хэлбэртэй төстэй бөгөөд ойртуулж харах тусам дахин гарч ирдэг, Мандельбротын хээ хэмээн нэрлэдэг зүйлтэй төстэй байжээ. Усны дуслууд ванны гадаргуу дээр буухад тэр үсний өчүүхэн уутанцар мэт хэлбэртэй цацалтууд, тэдгээрээс гарч буй энергийг харжээ. Ийм байдалд 20-25 минут болсон мэт санагдсаны дараа Филип гэнэт өөрийгөө хийж байгаагаа зүйлээ гайхав. Тэр нүдээ нээж, доош хараад доор нь, шүршүүрийн шалан дээр толгойгоо плитанд наан, усанд хагас живсэн, эвхрэн хэвтэх биеийг олж харжээ. Тэр үүнийг сүнсний хөндий сониуч байдлаар ажиглав.

2 дугаар хэсэгт Филип доороо буй биеийг таньж, гэр бүлийнхэн нь өөрийг нь хэдэн өдөр олохгүй байж магадгүй гэж айсан тухай гарна. Би нүүрийг нь хараад, “Тийм ээ, надтай адилхан юм. Тийм ээ, тэр чинь би байна. Тэр би байна шүү дээ.” гэж бодсон. Филип Роизын клиник үхлийн тухай энэхүү 2 хэсэгт цувралын 2 дугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Хөшигний цаана YouTube суваг)