ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 1 дүгээр сарын 17

2025 оны 12-р сард [Австралийн] Бонди далайн эрэг дээр болсон халдлагын дараа Австрали улс үзэн ядсан үг хэллэг, зэвсгийн чангатгасан шинэ хуулийг батлах парламентын чуулганыг хоёр долоо хоногийн өмнө зарлалаа. (Франц 24)

Суданы Засгийн газар Суданы боомтод хоёр жил гаруй хугацаанд ажилласны дараа [Суданы] Хартум хотод буцаж иржээ. Суданы ерөнхий сайд Камил Идрис уг шилжилтийг тогтвортой байдал, шинэчлэлийн дохио гэж тодорхойлжээ. (Катарын Мэдээллийн Агентлаг)

Япон улс галын аюулгүй байдлын боловсролыг бүх шатны сургуульд нэвтрүүлж, цэцэрлэгийн наснаас эхлэн хүүхдүүдэд тайван байх, аюулыг таних, таван минутаас доош хугацаанд шилжин нүүх аргачлалыг зааж байна. (VTV)

[АНУ-ын] Нью Жерси муж хичээлийн цагаар төхөөрөмж ашиглахыг хязгаарлах улс даяар өргөжиж буй хөдөлгөөний хүрээнд 2026 оны намраас эхлэн сургуульд сурагчдыг гар утас ашиглахыг хязгаарлах 37 дахь муж болжээ. (Тань Ньень)

Казахстан улс үндсэн хууль батлагдсаны томоохон ойг тохиолдуулан 2,000 гаруй хүнийг шоронгоос суллаж, 7,000 гаруй хүний ялыг хөнгөлөн, өршөөл үзүүлжээ. (Каспийн Пост)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Хо Ши Мин хотын хууль бус гоймон үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанд аж үйлдвэрийн хориотой химийн бодисууд болох боракс, сод, силикат зэргийг ашиглаж байсныг илрүүлсэн нь хүнсний аюулгүй байдлын санаа зовнилыг төрүүлж байна. Албаны хүмүүс хэрэглэгчдэд байгалийн гаралтай өнгөтэй, хэвийн зөөлөн, шошго нь тодорхой, муудах хэв маяг нь урьдчилан таамаглахуйц гоймонг сонгохыг уриалж байна. (ВьетнамНет)

Төв мэдрэлийн тогтолцоо (ТМТ)-нд нөлөөлдөг антипсихотик, бензодиазепин, зарим антидепрессант зэрэг сэтгэцийн өвчний эмүүд нь уналт, будилуу байдал нэмэгдэх, эмнэлэгт яаралтай хэвтэх тохиолдол ихсэхтэй холбоотой ч АНУ-д сая сая ахмад настан эдгээр эмийг одоо ч хэрэглэсээр байна. АНУ-ын үндэсний эмийн жорын практикийн талаарх судалгааны ахлах зохиогч нэгний хэлснээр, “Эдгээр эмийн жорыг бичүүлсэн өвчтөнүүдийн гуравны хоёрт нь 2021 онд, судалгааны хугацаа дуусахад, баримтжуулсан клиникийн заалтгүй байсан нь болзошгүй зохист бус, хөнөөлтэй эмийн жорын түвшин өндөр байгааг харуулж байна.” гэжээ. (СкайТех Дэйли)

[Австралийн] Флиндерсийн Их Сургуулийн шинэ судалгаагаар шөнийн гэрэлд өртөх нь зүрхний өвчний аюулыг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдгийг анхааруулжээ. 89,000 хүн оролцсон судалгаагаар шөнийн хурц гэрэл нь зүрхний дутагдалд өртөх эрсдэлийг 56%-иар, зүрхний шигдээсэнд өртөх эрсдэлийг 47%-иар нэмэгдүүлдэг болохыг тогтоожээ. Мэргэжилтнүүд үүнийг хоногийн хэмнэл алдагдсантай холбож, зүрхний эрүүл мэндийг урт хугацаанд хамгаалахын тулд гэрлийг бүрэн хаадаг хөшиг ашиглах, гэрлийг бүдгэрүүлэх, унтахын өмнө ухаалаг гар утасны дэлгэцээс зайлсхийхийг зөвлөж байна. (Экспресс)

Бөөрний дутагдлын болзошгүй шинж тэмдгүүд: -Шагай, эсвэл хөлийн хаван: Бөөр шингэнийг зөв шүүж чадаагүй үед биед шингэн хуримтлагдсанаас үүсдэг. -Шээсний байдал өөрчлөгдөх: Хөөсөрсөн шээс гарах, шөнө олон удаа шээх, шээсний гарц мэдэгдэхүйц буурах. -Нурууны доод хэсгийн өвдөлт: Бүсэлхийн орчимд нэг, эсвэл хоёр талд бүдэг өвдөлт мэдрэгдэнэ. -Тасралтгүй өвдөлт: Цусанд хорт бодис хуримтлагдсанаас цусны эсийн тоо багасна. -Металл амтагдах, амны эвгүй үнэр: Хаягдал бодис (аммиак) хуримтлагдсанаар хоолны амт, амьсгалын үнэр өөрчлөгддөг. (Бөөрний дутагдалд орсон байж магадгүй 5 шинж – nourishnest)

[Израилын] Иерусалим хотод өвлийн шуурганд нэг эмэгтэй амь насаа алдаж, өсвөр насны хүүхэд сураггүй болж, үерийн улмаас тээврийн хэрэгсэл гацаанд орж, хүчтэй салхинд зам хаагдан, улс даяар хохирол учирчээ. (Израилын цаг үеийн мэдээ)

Германы давхар даатгагч Munich Re-ийн мэдээлснээр 2025 оны байгалийн гамшгууд нь үер, хээрийн түймэр, шуурганаас үүдсэн дэлхий дахины даатгалын нөхөн төлбөрт 108 тэрбум ам.долларын түүхэн дээд хэмжээний хохирол учруулжээ. Уур амьсгалын эрсдэл нэмэгдэхийн хэрээр АНУ-д хамгийн их зардал гарсан байна. (RNZ)

Их Британийн судалгаагаар үерийн улмаас олон хүн орон гэрээ орхиход хүрч, сэтгэцийн эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлдөг бол ихэнх хохирогчид нь дэмжлэг тусламж бага авдаг тул гэр бүл, хөршүүд нь гол тусламж үзүүлэгч болж буй нь тусламж хурдан үзүүлэх уриалгыг өдөөж байна. (Мираж Ньюс)

[ИБУИНВУ-ын] Эссексийн нэг эр 21 нохой-ард, нэг муур-хүнтэй холбоотой амьтан-хүмүүст харгис хэрцгий хандсан, мөн 11 залилангийн хэрэгт буруутайгаа хүлээн зөвшөөрчээ. Цагдаа болон RSPCA [Амьтдад харгис хэрцгий харьцахаас урьдчилан сэргийлэх Хааны нийгэмлэг] [Их Британийн] Биллерикей дахь аврах төв хэмээн сурталчилж байсан өмчөөс нь үхсэн 37 нохой-хүнийг илрүүлсэн байна. (Yahoo UK)

Нэн ховордсон урт сүүлт макак сармагчин-хүн [АНУ-ын] Коннектикут дахь лаборатори руу тээвэрлэх явцад нас барсан бөгөөд PETA [Амьтдад ёс зүйтэй ханддаг хүмүүсийн нийгэмлэг] нь USDA [АНУ-ын Хөдөө аж ахуйн яам]-ны ерөнхий байцаагчид макака-хүн хүргэлтийн үед амьд байсан гэж мэдэгдсэн тээвэрлэгч болон эсрэгээр мэдэгдсэн лаборатори хоорондын зөрчилтэй баримтуудыг мөрдөн шалгахыг уриалжээ. (PETA)

Панамад хийгдсэн урт хугацааны, томоохон хээрийн судалгаагаар халуун орны залуу ойд нэмэлт азот өгөх үед дахин ургалт нь бараг хоёр дахин хурдсаж, эхний шатанд нүүрстөрөгч шингээх чадвар нь эрс нэмэгддэгийг тогтоожээ. (Phys.org)

Хятад улс [Хятадын] Фүжянь мужийн эргийн ойролцоо 20 мегаваттын хүчин чадалтай далайн салхин турбиныг суурилуулсан нь одоогоор дэлхийд ашиглагдаж буй хамгийн өндөр хүчин чадалтай далайн турбин болж байна. (Сонирхолтой инженерчлэл)

АНУ-ын Impossible Foods веган брэнд нь АНУ-ын EQUII гарааны компанитай хамтран, өндөр уурагтай талх, гоймон бүтээж, амтыг нь алдагдуулахгүйгээр өдөр тутмын хоол хүнсэнд уургийг түгээж байна. (Вежкономист)

ИБУИНВУ-ын судалгаагаар [ИБУИНВУ-ын Шотландын] Эдинбург хот нь өндөр эрэлт, хотын бодлогын дэмжлэгийн ачаар, [ИБУИНВУ-ын] Бристоль хотыг ардаа орхиж, тус улсын хамгийн олон веган хоолны газартай веган нийслэл болжээ. (Дэйли Мэйл)

[Германы Мюнхен хотын] Аллианз Арена цэнгэлдэх хүрээлэн 1-р сард ухамсартай хооллолтыг дэмжих зорилгоор цэнгэлдэх хүрээлэнгийн одоогийн Веган шаржигнуур дог, Веган шаржигнуур бургер зэрэг веган хоолны сонголтыг өргөжүүлж, Веган савлагаатай кебаб болон Грек маягийн веган шницельтэй хуурга гэсэн нэмэлт хоёр шинэ веган хоолыг Вегануарийн цэсэд нэвтрүүлжээ. (Аллианз Арена)

Puppy Bowl XXII 2-р сарын 8-нд анх удаа зохиогдож, АНУ-ын 72 амьтны асрах газрын аврагдсан 150 нохой-хүнийг оролцуулна. Тус телевизийн арга хэмжээнд Супер Боул [Америк хөл бөмбөгийн аварга шалгаруулах тэмцээн]-ий үрчлэхэд төвлөрсөн элэглэл хэлбэрээр харуулсан бөгөөд АНУ-ын Анимал Планет ТВ сувгаар дамжуулж, Руфф, Флафф багууд “Хамгийн алдартай гөлөг” цолын төлөө өрсөлдөж, санал хураалт 2-р сарын эхэн хүртэл үргэлжилнэ. Оролцсон бүх нохой-ардыг үрчилж авах боломжтой. (Грийн Маттерс)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп технологийн аварга Microsoft компани эрчим хүч ихээр зарцуулдаг дата төвүүд нь Америк хэрэглэгчдийн цахилгааны төлбөрийг нэмэгдүүлэхгүй байх үүднээс томоохон өөрчлөлт хийх ба Түүний засаг захиргаа энэ асуудлаар бусад технологийн компаниудтай ч хамтран ажиллаж байна гэж мэдэгджээ. (Ройтерс)

АНУ-ын цагдаа нар Хойд Нью-Йорк мужийн шатаж буй малын амбаараас гацаанд орсон 9 үхэр-хүнийг байгууламжийн хаалганы гинжийг тасалж, авран гаргажээ. Галын шалтгааныг тогтоох мөрдөн шалгалт үргэлжилж байна. (Хойд Нью-Йорк муж)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Амар амгалан бол хамаг төрөлтний мөн чанар юм.” Кришна Бурхан (цагаан хоолтон) (Дэйли Жагран)

Тэгээд тэд үүнээс гарахын өмнөхөн надад: Үлдэхийг хүсэж байна уу? Буцаж явмаар байна уу? гэсэн сонголтыг өгсөн. Канадын анагаагч Женнифер Рурка ухаан алдан унаж, уудам цагаан орон зайд орсон тухайгаа өгүүлж байна. Тэнд Бурханлаг хоолойнууд түүний гэр бүлийнхэн ямар их санаа зовниж байгааг илчилж, түүнийг өөрчлөгдөхийг уриалжээ.

Женнифер олон жилийн турш шөнө бүр архи хэтрүүлэн хэрэглэж, өөрийн ухаангүй болтлоо мансуурч явжээ. 2005 оны нэгэн өглөө тэрээр урьдын адил дассан, самуурсан бодолтойгоо сэржээ. Гэхдээ энэ удаад ямар нэг зүйл өөр байлаа — Эгэмнээс нь эхлэн, цээжээр нь дамжиж, бэлхүүс хүртэл нь асар хүчтэй өвдөлт доошлов. Тэр архи тусална гэж бодоод хэдэн балга дарс уусан ч даруй бөөлжиж буцаан гаргажээ. Босох гэж оролдоход бие нь буйданд цементлэгдсэн мэт, ойролцоогоор 300 фунт [136 кг] жинтэй даралт цээжийг нь дарж байгааг мэдэрсэн байна. Тэр утсандаа ч хүрч чадсангүй.

Тэр мөчид би өөртөө: “Би зүрхний шигдээс тусаж байна.” гэж бодсон. Ингэж бодогдсон бараг л тэр агшинд “Тийм ээ, энэ зүгээр” гэх нэг хоолой сонсогдсон. Тэр мөчид би асар их чөлөөлөлтийг мэдэрч, зүгээр л бүрэн тавьж явуулан, бууж өгсөн мэт санагдсан. Миний мэддэг байсан сууцны манаь бүх зүйл цагаан болон хувирсан. Миний бие, байшин барилгууд, гудамжны блокууд бүхэлдээ, бүх зүйлс цагаан болсон. Тэгээд тэр хоромд би үнэхээр энэ өргөн уудам цагаан дунд байсан. Гэвч надад бие байгаагүй. Харах нүд, сонсох чих, хүрэх гар байгаагүй ч энэ бүхэн миний дотор байсан. Яг л би тэр цагаан өнгө, эсвэл тэр цагаан өнгө нь би байсан мэт. Би түүнийг, түүний амьд байгааг мэдэрч чадсан.

Цагаан орон зайд Женнифертэй нэг эрэгтэй, нэг эмэгтэй хоёр дуу хоолой ярьжээ. Тэр агшинд, тэрээр үүнийг Бурхан гэдгийг мэдсэн ч олон жилийн дараа тэдгээрийг нэг бүхэл болсон Тэнгэрлэг эрэгтэй, эмэгтэй энерги гэдгийг ойлгожээ. Тэгэхэд тэр хоёр дуу хоолой надтай ярьж эхлэхэд зүгээр л бүрэн амар амгалан мэдрэгдсэн. Тэрхүү цагаан гэрэлд, хэдийгээр тэд нэг байсан ч, тэдгээр дуу хоолойтой хамт байх мэдрэмжийг хамгийн сайн илэрхийлэх үг бол бүрэн дүүрэн байдал юм. Надад үнэхээр бүрэн болсон мэт санагдсан. Түүнээс өмнө надад бүрэн дүүрэн санагдаж байгаагүй. Надад маш бутарсан, мэдээж тун эмх замбараагүй санагддаг байв. Тийм учраас би олон жилийн турш ухаангүй болтлоо архинд живсэн. Учир нь өвдөлт маш их байсан. Тиймээс тэр агшинд бүх зүйл бүрэн дүүрэн болсон. Хэдийгээр надад харах нүд байгаагүй ч тэдгээр дуу хоолой ойрын гэр бүлийн гишүүд маань намайг архиар өөрийгөө хөнөөж байсан тул миний төлөө удаан хугацаанд санаа зовж байсныг харуулсан. Тиймээс тэд санаа зовж буй дүр эсгэхэд би: “Юу нь болохгүй байна гэж?” гэж боддог байсан. “Бүх зүйл зүгээр ээ. Тайвшир.” гэж боддог байлаа. Гэхдээ тэр мөчид би тэдний санаа зовнилыг зүгээр л хараад зогсохгүй, мэдэрч байсан. Энэ нь миний өөрийнх мэт бүх зүйл надаар дамжин урсах мэт байсан.

Тэгээд тэд үүнээс гарахын өмнөхөн надад: Үлдэхийг хүсэж байна уу? Буцаж явмаар байна уу? гэсэн сонголт өгсөн. Энэ нь заналхийлэл ч юм уу тиймэрхүү маягаар байгаагүйг би санаж байна. Тэд үүнийг маш элэгсэг байдлаар хэлсэн ч энэ тодорхой нөхцөл байдлаас, архитай холбоотой асуудлаас намайг гаргахад тусалж буй сүүлчийн тохиолдол гэдгийг ч бас ойлгуулсан. Тэгээд би буцаж очихыг хүссэн.

Женнифер биедээ буцаж ирснээ санадаггүй. Олон жилийн дараа нэгэн зүү эмчилгээний эмч түүний нүүрний баруун тал цахилгаан өдөөлтөд огт хариу үзүүлэхгүй байгааг анзаарсан нь ихэвчлэн цус харвалтыг илтгэдэг зүйл байсан бөгөөд энэ нь түүнд тохиолдсон явдлыг ойлгоход тусалжээ. Энэ явдлын дараа Женниферийн амьдрал эрс өөрчлөгдсөн байна. Тэр архи уухаа больж, хортой харилцаагаа тасалж, бясалгал хийж эхэлжээ. Тэр байнга аз жаргалын агшнуудыг мэдэрч, хүмүүсийн талаарх зүйлсийг мэддэг болж эхэлж, гэнэт л зөн совинтой ойлголтууд төрөх болсон байна.

Иймээс КҮТ [клиник үхлийн тохиолдол] буюу миний нэрлэдэгчлэн гэнэтийн сэхээрэл нь миний амийг аварч, амьдралын минь бүх чиг хандлагыг өөрчилсөн. Замын туршид олон өгсөлт, уруудалт байсан ч, тийм ээ, энэ нь намайг дэмжиж байгаа гэдгийг санахад тусалсан суурь байсан. Учир нь би тэр мөчид оршихуйнхаа бүхий л өчүүхэн хэсэг бүрээр Бурхантай хамт байгаа гэдэгт итгэж байсан. Тиймээс тэдгээр жилүүдэд би хэчнээн доош уналаа ч, хэчнээн их салж бутарсан мэт санагдсан ч энэ орчлонгийн цавуугаар нөхцөл болзолгүй хайр, дэмжлэгийн энэ биеллээр намайг хамтад нь тогтоон барьж байгаа гэсэн бодол миний сэтгэлийн гүнд үргэлж байсаар ирсэн. (КҮТ-ийг нэвтлэн гарахуй)