ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 2-р сарын 21

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трамп Иран улстай удахгүй хийх цөмийн хэлэлцээрт шууд бусаар оролцоно гэж мэдэгдлээ. Хэлэлцээрт оролцогчид уран баяжуулалт, алга болсон нөөц, боломжит гэрээний хамрах хүрээ зэрэг шийдэгдээгүй маргаантай асуудлуудтай тулгарч байна. (Ройтерс)

Италийн ерөнхий сайд Жоржиа Мелони Үндсэн хуулийн хязгаарлалтаас шалтгаалан Итали улс АНУ-ын Ерөнхийлөгч Трампын байгуулсан шинэ “Энхийн зөвлөл”-д зөвхөн ажиглагчаар оролцоно гэж мэдэгдлээ. (Евроньюс)

Шинэ дүн шинжилгээгээр Мексикт сүүлийн арван жилд хүн алга болох явдал 200 гаруй хувиар өсжээ. Гэмт бүлэглэлүүд тэлж, төрийн байгууллагууд доройтож, хар тамхины картелууд ял завших байдал газар авснаар 130 мянга гаруй хүн сураггүй алга болсон байна. (Гардиан)

Камбож улс бага сургуулийн хичээлээс завсардах түвшин түүхэн доод хэмжээнд хүрснийг мэдээллээ. Элсэлт арван жил дараалан өсөж, сургуулийн өмнөх боловсролын хөтөлбөрүүд бэхжиж, сургалтын үр дүн сайжирсан нь боловсролын тогтолцоонд тогтвортой ахиц авчирч байна. (Кхмер Таймс)

Судлаачид 2025 онд Украин (Урейн) улсад энгийн иргэдийн золгүй явдал 26%-иар өссөн гэж анхаарууллаа. Орос улсаас хот, дэд бүтэц рүү чиглэсэн довтолгоо эрчимжсэнээр амь үрэгдэгсдийн тоо нэмэгдсэн нь дэлхийн хэмжээнд дайн тулаанд хязгаарлалт суларч буйн илрэл гэж тэд мэдэгджээ. (Гардиан)

Аюулгүй байдлын мэргэжилтнүүд ХОУ [хиймэл оюун ухаан] луйврын схемүүдийг түргэсгэж, өргөжин тэлж байна гэж анхаарууллаа. Залилагчид автомат бот, deepfake гэгддэг ХОУ-аар бүтээсэн дуу, дүрсний дуураймлыг ашиглан итгэл төрүүлдэг байгууллагуудыг дуурайн, хохирлыг өсгөж, банк болон хэрэглэгчдийг илүү хурдан, илүү сэрэмжтэй хамгаалалт хэрэгжүүлэхэд хүргэж байна. (Бостон 25 Ньюс)

[Их Британийн] Ланаркшир мужийн эрх баригчид хуурамч мөрдлөгийн нэрээр нэг эмэгтэйг мөнгө татуулахад хүргэсний дараа оршин суугчдад цагдаагийн офицер болж жүжиглэн залилдаг этгээдүүдийн талаар сэрэмжлүүлжээ. Энэ нь албаны хүмүүс олон нийтэд “цагдаа хэзээ ч мөнгө шилжүүлэх, бэлэн мөнгө татах эсвэл банкны мэдээлэл асуухгүй” гэж сануулахад хүргэжээ. (Дэйли Рекорд)

Их Британийн ерөнхий сайд Стармер хууль эрх зүйн цоорхойг хааж, хүүхдийн онлайн хамгаалалтыг бэхжүүлэхийн тулд ХОУ [хиймэл оюун ухаан]-т чатботуудын талаар шинэ журам гаргахаа мэдэгдлээ. Үүнд Цахим аюулгүй байдлын хуулийг чатбот үйлчилгээ үзүүлэгчдэд хамааруулж, насны хязгаар, платформын дизайн, өгөгдөлд нэвтрэх дүрмийг чангатгах арга хэмжээ багтжээ. Энэ нь үүсгэгч ХОУ-г буруугаар ашигласан талаарх сүүлийн мөрдөн шалгалтуудын дараа хэрэгжиж байна. (UPI)

Хятадын идэж болдог одон гоньд [Illicium verum] нь түгээмэл амтлагч бөгөөд ерөнхийдөө аюулгүй юм. Японы одон гоньд [Illicium anisatum, мөн Illicium religiosum буюу “ариун гоньд” гэгддэг] нь бараг ялгагдахааргүй харагддаг ч хортой. Учир нь энэ нь мэдрэлийг хүчтэй хордуулагч [анисатин болон түүнтэй төст нэгдлүүд]-ыг агуулдаг бөгөөд таталт, хий зүйл харах, дотор муухайрах, хангалттай хэмжээгээр хэрэглэвэл үхэлд хүргэж болзошгүй юм. (Шаун Гроус)

Японы хуйхны мэргэжилтэн Ацүя Цүжи шампунийг буруу хэрэглэх нь үс унах, эрт бууралтахад хүргэдэг гэж үзэж байна. Тэрээр дараах хоёр үе шаттай аргыг зөвлөжээ: 38°C-тай бүлээн усаар 60 секунд зайлж, дараа нь хуйхыг 1–5 минутын турш зөөлөн илнэ. Энэ арга нь цусны эргэлт, шим тэжээлийн хүргэлтийг сайжруулж, стресс болон UV [хэт ягаан] туяанд өртөлтөөс үүдсэн үсний уутанцрын доройтлыг бууруулдаг. (Фү нү со)

Ка Мау мужийн эрүүл мэндийн албаны хэд хэдэн хоол идсэн хүн эмнэлэгт хэвтсэний дараа далайн бүтээгдэхүүнээс хордсон хэргийг мөрдөн шалгаж байна. Хохирогчид эмгэн хумс, цустай хясаа, тах хэлбэрт хавч идсэний дараа хэл, уруул бадайрах, хэвлийгээр өвдөх, дотор муухайрах шинж илэрсэн гэж мэдэгджээ. (Кафебиз)

Хүчтэй шуурга Францын Атлантын эргийг дайрч, 200 гаруй салхич шувуу-хүн үхэж, туйлдсан амьд үлдэгсэд эрэг дээр шидэгдэн гарч иржээ. Зэрлэг амьтдыг аврах төвүүд энэ ачааллыг даван гарах гэж тэмцэж байна. (Ли Монде)

Гренланд улсад түүхэн дэх хамгийн дулаан 1-р сар бүртгэгдлээ. Нийслэл Нуук хотын температур хэвийн хэмжээнээс дунджаар 7.8°C-ээр өндөр байж, 11.3°C-т хүрч, Европ, Хойд Америкт хүйтрэлт ажиглагдсан ч зуун жилийн өмнөх дээд амжилтыг эвдсэн байна. (ВьетнамПлас)

[Индонезийн] Төв Ачехийн Пондок Балик тосгонд хөрсний үе шаттай нуралтын талбай гурван гектарт хүрэн өргөжиж, айл өрх, дэд бүтцэд заналхийлж байна. Эрх баригчид бороо эсвэл газар хөдлөлтийн нөлөөгөөр дахин хөрсний гулгалт үүсэж болзошгүйг анхааруулжээ. (Уотчерс)

Байгаль хамгаалагчид [Аргентины] Патагония Азул мужийн цэцэрлэгт хүрээлэнд анх удаа цэнхэр халим-хүмүүсийг бүртгэжээ. Энэ ховор тохиолдол нь ховордсон далайн зүйлүүдэд аюулгүй нүүдлийн коридор болох тус газрын ач холбогдол өсөн нэмэгдсэнийг харуулж байна. (Нотишиас Амбиенталес)

[Австралийн] эргийн Викториа мужид далайн эргээр амрагчдыг Бакли Парк Форшор нөөцөт газар болон Бриймлиа дахь үүрээ засдаг эмзэг газруудад дөнгөж өндөгнөөс гарсан юүдэнт пловерийн 6 ангаахайг хамгаалахад туслахыг эрх баригчид уриаллаа. Ирэх хэдэн долоо хоногт олон нийтийн зан байдлаас ховордсон эргийн шувуу-хүмүүс нас биед амжилттай хүрэх эсэх шалтгаална гэж онцолжээ. (Мираж Ньюс)

Хятадын хэд хэдэн технологийн компанийн хүн дүрст роботууд Хятадын төв телевизийн Хаврын баярын гала тоглолтод хүн бүжигчидтэй хамт тулааны урлагийн дэглэлттэй үзүүлбэр үзүүллээ. Ингэхдээ зэрэгцсэн хөдөлгөөн, зэвсэгт үзүүлбэр, акробатын нарийвчлалыг харуулсан нь уламжлал болон дэвшилтэт робот техникийг өндөр анхаарал татахуйц хэлбэрээр хослуулан үзүүлсэн байна. (ВнЭкспресс)

Эрүүл веган хооллолт сэтгэцийн тодорхой байдал, сэтгэл санааг мэдэгдэхүйц сайжруулдаг. Судалгаагаар самар, мөөг зэрэг бүхэл хүнс хэрэглэх нь сэтгэл гутралын эрсдэлийг бууруулдаг бол өнгөлөг жимс, хүнсний ногоо нь Альцгеймерийн өвчин, сэтгэцийн доройтлын магадлалыг багасгаж болохыг тогтоожээ. (ВежНьюс)

Канадын тогооч Вил Ён Сар шинийн баярын энгийн веган жоруудыг танилцууллаа. Түүний Буддагийн баясал ногоотой хоол, Халуун чинжүүний тос болон няцалсан дүпүтэй банш, Чоу фан маягийн хуурсан гоймон нь даруухан орцоор ч Морин жилийн баярт тохирох, рестораны түвшний зоог хийж болохыг харуулж байна. (Плант Бэйсд Ньюс)

Веган хот-догийн зах зээл 2035 он гэхэд 2.6 тэрбум ам.долларт хүрэхээр эрчимтэй өсөж байна. Жил бүр нийлмэл 8.7%-ийн өсөлтөөр тэлж буй энэ салбар нь эрүүл мэнддээ анхаардаг хэрэглэгчдийн амьтан-хүний махыг орлуулах бүтээгдэхүүний эрэлт, амт ба тогтвортой байдлын шинэчлэлд тулгуурлан хөгжиж байна. (OpenPR)

[АНУ-ын] Вашингтон мужийн Стивенс тойргийн Дүүргийн гал унтраах хэлтсийн гал сөнөөгчид Лүүн нуурын хөлдсөн мөсөнд гацан, хүч нь барагдсан буга-хүнийг амжилттай аварчээ. Тэд дамнуурга ашиглан, болгоомжтой арга хэмжээ авч, нэг гал сөнөөгч амьтан найзыг тэврэн барьж, эрэг дээр аюулгүйгээр гаргасан байна. (Сторифүл Ньюс & Уитер)

Хошууч Доан Ким Хай болон Да Нанг хотын замын цагдаагийн алба хаагчид 1-р хурдны зам дээр мотоцикл унаж яваад таталт өгсөн 18 настай сурагчийг аварлаа. Тэд яаралтай анхны тусламж үзүүлж, эмнэлэгт даруй хүргэсэн бөгөөд одоо түүний биеийн байдал тогтворжжээ. (Түөй Трэ)

[Германы] Бремен хотын нэгэн эмнэлгийн яаралтай тусламжийн тасгийн хаалгыг шархадсан баклан шувуу-хүн тоншиж, хошуунд нь тээглэсэн загасны дэгээнээс болж тусламж эржээ. Эмч нар болон гал сөнөөгчид гурвалсан дэгээг авч, шувуу найзыг эмчлээд, ойролцоо газарт суллан тавьжээ. (HuffPost)

Их Британид дулаан мэдрэгч дронууд M4 хурдны зам руу зугтаасан, хоёр настай такса нохой-хүн Мэйбелийг аварчээ. Сайн дурын ажилтнууд шөнөжин дулааны ул мөрөөр мөшгөж, маргааш өглөө нь Чиппенхэмийн ойролцоо нохой-иргэнийг асран хамгаалагчтай нь эсэн мэнд уулзуулсан байна. (BBC)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Өвдөлтийн хугацааг адислал хэмээн хар. Учир нь өвдөлт, таашаалын аль аль нь Эзэнээс Өөрөөс нь ирдэг.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш Баба Жаймал Сингх (цагаан хоолтон) (Оюун санааны захидлууд, Захидал 9)

Өмнө нь Конни Фуселлагийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 1-р хэсэгт зөн билгийн дамжуулагч тэрээр хоёр дахь удаа үхэлтэй тулах үедээ биеэсээ дээш хөвөн гарч, эмч нар өөр дээр нь ажиллаж буйг ажигласныхаа дараа гэрэл, баяр баясгалан, гэртээ харьж буй мэт мэдрэмжээр дүүрэн нарийн цагаан хонгил руу татагдсан тухай ярьсан. Төгсгөл дэх гялалзсан гэрэлд хүрмэгцээ тэр гэнэтхэн дахин биедээ буцаан татагджээ. Одоо 2-ын 2-р хэсэгт Конни дараагийн клиник үхлийн үеэр юу болсон талаар хуваалцаж байна. Энэ нь арав гаруй жилийн дараа мэс заслын дараах нөлөөнөөс үүдэн тохиолдсон аж.

Гэнэтхэн л би орон дээр эдгэрэн хэвтэж байснаа, дараагийн мөчид энэ хуйлрах үүлс дунд орж, тэгээд үүлс зайлан холдсон. Тэгээд энэ сайхан ногоон нуга, үзэсгэлэнтэй цэцэгс гарч ирсэн. Нар хурц гэрэлтэж байсан. Бүх зүйл өндөр нягтралтай өнгөтэй, ##зүгээр л үнэхээр үзэсгэлэнтэй байв. Эдгээр балчир хүүхдүүд над руу гүйж ирэхэд тэд цэцэрлэгийн насны хүүхдүүд шиг байсан бөгөөд хоёр талд гараас минь бариад, бид тойрог үүсгэн, бүгд аз жаргалтай, баяр хөөрөөр дүүрэн тойрон, дуулж, бүжиглэж эхэлсэн. Би ямар нэг өөр хэлээр энэ дууг дуулж байлаа. Энэ бол би дэлхий дээр сурсан хэл биш байсан. Гэхдээ би түүнийг мэдэж байсан, би аз жаргалтай, баяр хөөртэй, дуулж бүжиглэж байсан. Тэгээд гэнэтхэн хүүхдүүд зогсож, хоёр талаар минь ирж зогсоод, урагш харахад, би нэг Хүн над руу алхаж ирэхийг харсан. Би Ромын католик шашнаар хүмүүжиж, 1–8-р ангидаа католик сургуульд сурсан тул энэ Хүнийг Есүс гэдгийг ухаарсан. Тэр над руу алхаж ирээд, миний өмнө зогсоход энэ явдлаас миний хамгийн ихээр авч үлдсэн зүйл бол Түүний над руу харсан харц байсан. Түүний нүд үнэхээр гайхамшигтай байсан. Энэ нь хэн нэгэн ширтэх, эсвэл чамайг нэвт харж байгаатай адилгүй, харин Тэр над руу харахад Түүний нүд өнгөө далай шиг өөрчилж байлаа. Цэнхэр, ногоон, ногоон-цэнхэр, алтлаг, бор гээд л тасралтгүй өөрчлөгдөж байв. Гэхдээ би хайрлагдаж байгаагаа мэдсэн. Мөн Есүс намайг энэ амьдрал дахь хүн гэдгээр минь биш, харин сүнс гэдгээр минь, сүнсний минь түвшин бүрээр, тал бүрээр таньдаг гэдгийг би мэдсэн. Тэгээд энэ бүхэн намайг дүүргэж байгаа мэт байсан. Би мэдэрсэн хайраа, түүний эрчмийг бүр тайлбарлаж ч чадахгүй.

Тэр надаас: “Энд байх таалагдаж байна уу?” гэж асуусан. Би: “Тийм ээ, энд байх үнэхээр надад таалагдаж байна.” гэж хэлсэн. Гэхдээ энэ үед сүүлийн 10 жилд хийх шаардлагатай байсан бүх ажлын улмаас би одоо хоёр бага насны хүүтэй ганц бие ээж болсон байв. Би эргэн тойрноо хараад, “Миний хүүхдүүд хаана байна?” гэж асуусан. Харин Тэр: “Тэдний цаг нь хараахан болоогүй байна.” гэлээ. Би “За.” гэж хэлсэн. Дараа нь миний эргэн тойронд байсан балчир хүүхдүүд гараас минь бариад, дуулж, бүжиглэж эхлэхэд би дахин жаргалтай болов. Тэгээд тэд дахиад л зогслоо. Тэгтэл Есүс надаас дахин: “Энд байх таалагдаж байна уу?” гэж асуулаа. “Энд байхад үнэхээр таалагдаж байна. Гэвч хүүхдүүд минь хаана байна?” гэлээ. Харин Тэр: “Тэдний цаг болоогүй, чиний цаг ч бас болоогүй. Чи байх ёстой хүн хараахан болоогүй байна.” гэсэн. Тэгээд л би сэрчихсэн.

Конни одоо өөрийн гурван удаагийн клиник үхэл нь түүнийг сэрээх, зөвхөн авьяас чадвараар бус, харин хайр, зорилго, өөрийгөө хэн болох ёстойгоо илүү гүн ойлгуулах зорилготой байсан гэж итгэдэг. Тэрээр өөрт нь хамгийн их үлдсэн зүйл нь хайрын бялхсан мэдрэмж байсан гэж ярьж байна. Нөгөө ертөнцийн хайр. Би зүгээр л хайр, амар амгалан, баяр хөөрийг мэдэрсэн. Тиймээс айдасгүй болсон. Би бол хүн, би нас барахыг хүсэх үү? Үгүй. Би гэр бүлтэйгээ хамт байхыг хүсдэг. Тиймээс гэр бүлээ орхих айдас бол жам ёсны зүйл, харин хойд наснаас айх айдас надад байхгүй. Мөн өөр нэг зүйл гэвэл клиник үхлийн тохиолдлуудаар дамжуулан дараахыг ойлгосон: Сүнсний чинь баг, миний хэлснээр, Орчлон ертөнц хэрэв энэ нь таны сүнсний дуудлага бол тэр дахин дахин дуудсаар байдаг. Тиймээс үүнд нээлттэй байж, илэрч буй тэмдэг, давхцалуудыг таньж, амьдралаа эргэн харж, “Ээ Бурхан минь, тийм ээ, би тэр аймшигтай үеийг туулсан. Гэхдээ юу болсныг хараач. Би энд ирэхдээ би өөрөө хэмээх энэ хүн болохын тулд тэр муу үеийг заавал туулах ёстой байжээ.” гэж хэлэх нь чухал. Тэгэхээр энэ нь таныг, миний хэлснээр, өөрийгөө хохирогч гэж үзэх сэтгэлгээнээс гаргаж, эдгээр туршлага нь амьдралын сургамж гэдгийг, хэцүү байсан ч бүгд бидэнд зориулсан сургамж гэдгийг ойлгуулдаг.

Тиймээс би амьдралын тухай боддог. Мөн би “life /амьдрал/” гэдэг үгийг ##товчлол болгон ашигладаг. Тэгэхээр амьдрал “L” “look /хараач/”, “I” “Inwards /дотогш/”, “F” “for /төлөө/”, “E” “everything /бүх зүйлс/”. Бүхний төлөө дотогшоо хар. Та сүнс рүүгээ үнэхээр гүн харж, “Надад юу баяр хөөр авчирдаг вэ?” гэж өөрөөсөө асуух зоригтой байх хэрэгтэй. Олон хүн бусдын таашаалын төлөө амьдардаг. Тэд бүгдэд туслахыг хүсдэг, эсвэл юм хийхийг хүсдэг, эсвэл хүн бүрийн түшиглэх тэр хүн нь байхыг хүсдэг, тэгээд өөрийн гэсэн “би”-гээ алдаж орхидог. Яг л би тэр сонгиныг хальслах ёстой болсон шиг. Би илүүдэл жинтэй, дооглуулдаг, ичимхий, маш дотогшоо, найз нөхөдгүй охин байсан. Надад хэдхэн найз л байсан. Амьдралынхаа ихэнх хугацааг би тэгж өнгөрөөсөн. Гэвч энэ бол миний жинхэнэ “би” биш байсан. Гэвч би энэ бүх зүйлсээр, эдгээр хүчин зүйлсээр, гадаад хүчин зүйлс, гаднын хүмүүсээр хүлэгдсэн байсан. Би өөрийгөө жинхэнэ хэн болохыг олж мэдэхийн тулд тэндээсээ гарч, хүлээсээ таслах хэрэгтэй болсон. Би амьдралын зарим хатуу сонголтыг хийх хангалттай зоригтой байх ##ёстой болсон. Та харж, “Надад юу баяр хөөр авчирдаг вэ?” гэж өөрөөсөө асуух хэрэгтэй. Тэгээд түүнийг өөртөө шингээсэн амьдралаар амьдрах хэрэгтэй. (IANDS [Олон улсын клиник үхлийн судалгааны холбоо] Подкаст)