ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 4-р сарын 2

АНЭУ [Арабын Нэгдсэн Эмирт Улс]-ын ерөнхийлөгчийн ахлах зөвлөх Персийн булангийн орнуудын иргэний бүс нутаг болон чухал дэд бүтцэд саяхан гарсан халдлагад Ираныг нөхөн төлбөр төлөхийг олон нийтийн өмнө мэдэгдэн, бүс нутгийн хурцадмал байдал даамжрахын хэрээр Ираныг түрэмгийлэл, хууран мэхлэлтэд буруутгалаа. (ВнЭкспресс)

Саудын Араб, АНЭУ, Катар, Кувейт зэрэг Персийн булангийн орнууд Ираны пуужин, дроны халдлага ширүүссэнтэй холбоотойгоор АНУ-тай илүү ойртож, аюулгүй байдлын уялдаа холбоогоо гүнзгийрүүлэн, бүс нутагт хийж буй Ираны түрэмгийллийг хамтран буруушаав. (Фокс Ньюс)

Өмнөд Солонгос Ливанд өсөн нэмэгдэж буй дотоодын дүрвэгчдийг дэмжин, хүндэрч буй хүмүүнлэгийн нөхцөл байдалд хариу үзүүлэхийн тулд KOИКА-гийн РАПИД хөтөлбөрөөр дамжуулан төрийн бус байгууллага [ТББ]-ууд, хувийн компаниудтай хамтран 2 сая ам.долларын яаралтай хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхээ амлаж, хямралын үед эв санааны нэгдлээ дахин илэрхийллээ. (NNA)

Их Британи Украин (Урейн)-д зориулсан 100 сая фунт стерлингийн агаарын довтолгооноос хамгаалах яаралтай багцыг зарлаж, сүүлийн хоёр сарын нийт дэмжлэгээ 600 сая фунт стерлинг болголоо. Оросын Украин (Урейн)-д хийж буй халдлага үргэлжилж байгаа энэ үед Финландын Хельсинки хотод болсон Хамтарсан экспедицийн хүчний уулзалтаар Их Британийн Ерөнхий сайд Кейр Стармер, Батлан хамгаалахын сайд Жон Хили нар хотууд, фронтын хүч, чухал дэд бүтцийн хамгаалалтыг шуурхай бэхжүүлэх тогтвортой дэмжлэгээ амлав. (Gov.uk)

[Саудын Арабын] Тайф дахь Боловсролын газар 3-р сарын 29-нд эхэлж, хоёр долоо хоног үргэлжлэх 2026 оны Дэлхийн сарнай, анхилуун ургамлын форумд оролцож, хотын сарнайн өвийг тэмдэглэх арга хэмжээнд 250,000 гаруй сурагчийг хамруулж байна. (Араб Ньюс)

Япон улс 4-р сараас иргэншил олгох журмаа чангатгаж, ихэнх гадаад өргөдөл гаргагчийг тус улсад дор хаяж 10 жил оршин суусан байхыг, татвар болон нийгэмд нэгтгэгдсэн байдлын өргөтгөсөн шалгалт өгөхийг шаарддаг болох ажээ. Эрх баригчид шалгуураа чангаруулж байгаа ч тохиолдлыг тус бүрээр нь үнэлэх ажлыг үргэлжлүүлнэ. (VTV)

Халуун орны Нарелле хар салхины нөлөөгөөр үүссэн асар хүчтэй шороон шуурга 3-р сарын 27-нд Австралийн баруун хэсгийн тэнгэрийг цус мэт гүн улаан өнгөтэй болгож, өдрийн гэрэл түрхэн зуур аймшигтай бүрэнхий мэт үзэгдэл болон хувирч, оршин суугчдыг цочирдуулав. (Znews)

Туршлагатай сансрын нисгэгч Майк Финке нэгэн ярилцлагадаа 2026 оны 1-р сард АНУ-ын НАСА-гийн нислэгийн үеэр гэнэт 20 минутын турш учир битүүлгээр хэл яриагаа алдаж байсан тухайгаа дэлгэн ярив. Энэхүү анагаахын тайлагдаагүй тохиолдол тойрог замд хүний биед үлдсээр буй эрсдэлийг тодотгож, шинжээчдийг сансрын нислэг дэх хүний хязгаар, аюулгүй байдлыг дахин үнэлэхэд хүргэж байна. (Channel News Asia)

Гүн нойрыг дэмжиж, биеийн үндсэн температурыг оновчтой байлгахын тулд агааржуулагчийг 25°C-27°C-ийн хооронд тохируулахыг мэргэжилтнүүд зөвлөж байна. Толгой өвдөх, хоолой хатах, арьс хуурайшихаас сэргийлэхийн тулд шууд салхинд өртөхөөс зайлсхийж, чийгшүүлэгч ашиглаарай. Унтлагын цагийн хэмжүүр ашиглах нь биеийн хоногийн хэмнэлтэй нийцдэг бөгөөд төхөөрөмжөө тогтмол арчлах нь зуны турш эрүүл, сэргэг орчныг бүрдүүлдэг. (Тань Ниень)

Healthline.com сайтын мэдээлснээр 50 наснаас хойш буруу дасгал хийх нь тамир тэнхээг хурдан бууруулдаг. Халаалт хийхгүй, сэргэлтээ үл тоомсорлох нь кортизолыг огцом нэмэгдүүлж, булчин суухын оронд алдагдахад хүргэнэ. Үе мөчний гэмтлээс сэргийлж, булчингийн массыг хадгалахын тулд хүмүүс зөвхөн энгийн зүрх судасны дасгалаар хязгаарлах учиргүй. Мэргэжилтнүүд ясны тогтолцоог хамгаалж, биеийн төрөлх сэргэлтийн чадварыг оновчтой болгохын тулд хүчний бэлтгэлийг хослуулан, амралтыг эн тэргүүнд тавихыг зөвлөж байна. (Тань Ниень)

АНУ-ын Стэнфордын Их Сургуулийн шинэ судалгаагаар нүүрстөрөгчийн ялгарал дэлхийн эдийн засагт хэдэн их наяд ам.долларын хохирол учруулж байгааг тогтоожээ. Хэдэн арван жилийн өмнөх бохирдуулагч бодисууд дэлхийг одоо ч халаасаар байгаа бөгөөд зөвхөн АНУ-ын ялгарал л гэхэд 10 их наяд ам.доллароос давсан хохирол учруулсан гэж эрдэмтэд анхааруулан, хамгийн хүнд зардлууд ирээдүйд гарна гэж мэдэгдэв. (Earth.com)

Халуун орны Нарелле хар салхи байж байгаад оргил үедээ цагт 250 км хүрсэн 4-р зэрэглэлийн салхи Австралийн Эксмут хотыг сүйтгэж, нисэх буудлыг нь эвдэн, айлуудыг усанд автуулж, хотыг гадаад ертөнцөөс тусгаарлав. Сэргээн босголтод яаралтай тусламжийг дайчилжээ. (Дэйли Мэйл)

3-р сарын дунд үеэр дараалан болсон Кона нам [цаг агаарын нам даралтат давхарга] АНУ-ын Хавай дахь 300 гаруй жижиг аж ахуйг сүйтгэж, 9 сая ам.доллароос давсан хохирол учруулан, орон нутгийн хүнсний аюулгүй байдалд заналхийллээ. Үерийн ус ургац, тоног төхөөрөмжийг сүйтгэснээр тариаланчид урт хугацааны сэргээн босголттой нүүр тулаад байна. (Гуардиан)

Аргентины Сальта мужийн эрх баригчид Пуэрто Чаланасын ойролцоо скочоор битүүмжилсэн барааны хайрцагт хууль бусаар тээвэрлэж явсан таван сармагчин-хүнийг аварч, зэрлэг амьтныг хамгаалах журмыг хэрэгжүүлэн, шүүхийн мөрдөн шалгалт эхлүүлжээ. Албаныхан энэ хэрэг Аргентин улс зэрлэг амьтны хууль бус наймаатай тэмцсээр буйг харуулж байна гэж мэдэгдэв. (Noticias Ambientales)

Саудын Араб Саудын Ногоон санаачилгын томоохон үе шатыг тэмдэглэж, доройтсон газрын эхний 1 сая гектарыг сэргээн, 159 сая гаруй мод тарьжээ. Энэ нь улс даяар 40 сая гектар газрыг нөхөн сэргээхтэй тэнцэх 10 тэрбум мод тарих урт хугацааны төлөвлөгөөг урагшлуулж, ногоон бүрхэвчийг нэмэгдүүлж байна. (Араб Ньюс)

Их Британи 2025 онд нэг удаагийн электрон тамхи худалдаалахыг хориглосон ч долоо хоног бүр 6 саяас олон электрон тамхи, капсул хаягдсаар байна. Учир нь нөөцөлсөн болон хууль бусаар борлуулсан төхөөрөмжүүд хог хаягдлын урсгалд орсоор байгаа бөгөөд хог боловсруулалтын компаниуд электрон тамхины нийт худалдан авалт буурч байгаа ч нуугдмал литийн зайнууд одоо ч гал түймэр үүсгэж, дахин боловсруулах системд ачаалал өгсөөр байгааг анхаарууллаа. (Гуардиан)

Бразилын веган сүүн бүтээгдэхүүний зах зээл 2026 онд 145 сая ам.долларт хүрчээ. Шим тэжээл болон лактоз үл тэвчих байдлын талаарх ойлголт нэмэгдэж буй нь өсөлтөд нөлөөлж байна. Хотын тогтвортой хөгжлийн чиг хандлага 2032 он гэхэд үнэлгээг нь 215 сая ам.долларт хүргэнэ гэж төсөөлж байгаа ажээ. (Вянса мэдээ)

Мехико хот 2026 оны тако өдрийг веган урсгал хүчтэй хөгжиж буй үед тэмдэглэж байна. Рома, Кондеса дүүргийн шинэлэг таконы газрууд ургамал, нутгийн амтлагч ашиглан тогтвортой аргаар аль пастор, суадеро зэрэг сонгодог төрлүүдийг шинээр тодорхойлж байна. (Мехико Дэйли Пост)

[Филиппиний] Давао хотод нутгийн уламжлалт филиппин хоолны өвийг онцолсон ургамлын гаралтай хоолны сургалт болж байна. Үүнийг OneVeg, Gulay Nai! байгууллагууд MASIPAG Mindanao-тай хамтран зохион байгуулж байгаа юм. Тасалбар нь бүрэн зарагдсан энэ арга хэмжээ Христийн шашны Ариун долоо хоногийн үеэр тогтвортой, олон нийтэд суурилсан хүнсний тогтолцоог сурталчилж байна. (Минда Ньюс)

Стефани Галлоуэй [Их Британийн] Лийдс хотод Армли Зэрлэг амьтан аврах төвийг ажиллуулж, гэмтсэн тагтаа-хүмүүсийг эмчлэн тэнхрүүлдэг. Тэрээр шаардлагатай асаргааг хийж, байгальд нь амжилттай сулласнаар эдгээр шувуу-ардыг “хортон” хэмээн гутаан доромжлохыг эсэргүүцэж, цэвэрч, тэсвэртэй зэрлэг амьтан-хүн гэж үнэлэхийг олон нийтэд уриалж байна. (LeedsLive)

АНУ-ын Иллинойс мужийн Лейк-Форестэд явган аялагчид хүйтэн жавартай үед модонд гацсан дөрвөн муурын зулзагыг аварчээ. Олон цагийн турш шат ашигласан ажиллагааны дараа тэднийг аюулгүй буулгасан байна. Аврагчид тэдэнд дулаан орчин, асаргаа үзүүлсний дараа дөрвөн зулзагыг бүгдийг нь албан ёсоор үрчлэн авчээ. (Chicago Tribune)

[Өмнөд Африкийн] Ньюкасл хотын аврагчид борооны ус зайлуулах хоолойд урсан орсон Зама нэртэй гөлгийг аварлаа. Орон нутгийн нэгэн оршин суугчийн мэдээллээр Ньюкаслын АХХУСН [Амьтдад хэрцгий хандахаас урьдчилан сэргийлэх нийгэмлэг] болон орон нутгийн гал сөнөөгчид аюултай хоолой дундуур орж, бяцхан амьтныг аюулгүй гарган авсан нь олон нийтийн амьтан-хүний сайн сайхны төлөөх чармайлт ямар чухал болохыг харуулав. (Какстон Нэтуорк Ньюс)

Өдрийн мэргэн үг: “Тэр дараа үеийнхэнд ашиг тус хүртээх гэж мод тарьдаг.” – Кельт гаралтай Ромын хошин найрагч Цецилий Стаций (BrainyQuote)

Өмнө нь доктор Дэвид Клийн клиник үхэлд орсон явдлууд (КҮОЯ)-ын 2-ын 1-р хэсэгт Дэвид шүдний ширүүн эмчилгээ түүнийг анхны клиник үхэлд нь оруулж, шүдний эмч болон туслах нь түүнийг сэхээхийг оролдож байх үед тэрээр биеэсээ гарч ухамсрын тайван байдалд орсон тухайгаа өгүүлсэн билээ. Олон жилийн дараа хүндэрсэн зүрхний хэм алдагдал нь түүнийг хоёр дахь клиник үхэлд хүргэж, тэрээр тайван, хоосон орон зайд байсан ч эргэн ирэхдээ сэхээн амьдруулахаар бэлтгэж буй эмч нараар дүүрэн өрөөнд байгаагаа мэдсэн байна.

Түүний гурав дахь клиник үхэл 1980-аад оны дунд үед гэрт нь тохиолдсон агаад энэ удаа хоёр бага хүүтэй нь холбоотой гэнэтийн хямралаас болжээ. Хоёр хүү нь хоорондоо зодолдож байгаад нэг нь нөгөөгийнхөө толгой руу цохиж, гүн шарх үүсгэсэн байна. Дэвидийг туслахаар босоход зүрх нь дахин зогсож, эхнэр нь хүүхдүүддээ туслахын оронд түүнд яаралтай туслахаар очжээ.

Эхнэр маань надад туслахыг оролдоход хоёр хүү маань үүнийг сонсоод тэр дороо уйлахаа болиод зүгээр л харж байсан нь бүр хөгжилтэй байсан. Эхнэр маань намайг эргүүлж хэвтүүлэхээр оролдсон ч дахин судасны цохилт мэдрэгдээгүй. Тэгээд хэдэн минутын дараа судасны цохилт маань буцаад ирсэн. Би сэрлээ. Харин үүний хамгийн хөөрхөн нь хоёр жаахан хүү маань намайг дахиад зүгээр болсныг мэдмэгцээ дахиад уйлж эхэлсэн.

Дэвидийн дөрөв дэх клиник үхэл олон жилийн дараа Айова мужид, түүний Буэна Виста Их Сургуульд багшилж байх үед тохиолджээ. Шөнө дунд бие засахаар босоход нь зүрх нь зогсож, тэр даруй шалан дээр хүчтэй унасан байна. Эхнэр нь 911 рүү залгасны дараа яаралтай тусламжийнхан хэдхэн минутын дотор ирж, судасны цохилт нь мэдрэгдэхгүй байгааг тогтоосон ч ЗУСА [зүрх, уушгийг сэргээх арга] хэрэглэхээр бэлтгэж эхлэх яг тэр мөчид Дэвид дахин сэргэжээ.

Олон удаа нас барж, буцаж ирсэн ч Дэвид эдгээр тохиолдлуудаа бараг 30 жилийн турш нууцалсан байна. 1978 онд тэрээр клиник үхлийн талаар огт сонсож байгаагүй бөгөөд хүүхэд насныхаа турш туулсан асар их дээрэлхүүлэлт, хүчирхийллээс болж хүмүүс шоолж, үл тоомсорлох вий гэж айж байв. Би ажил, амьдралдаа үүнийг даван туулахыг олон жил хичээсэн ч энэ зүйл дотор маань байсаар, энэ бүх эргэлзээ одоо ч төрдөг.

Анхны клиник үхлийнхээ дараа Дэвид дотроосоо байнга “сургуульдаа эргэж оч” гэсэн мессеж сонсдог байв. Тэрээр бага насны хүчирхийллээс болж өөрийгөө үнэ цэнгүй гэж мэдэрч, ахлах сургуулиа дөнгөж C үнэлгээтэй төгссөн байлаа.

Би Жоржиа мужийн Мэйкон хотод байсан. Тэнд нэгэн гайхалтай их сургууль байсан болохоор энэ мессеж надад “Очоод шалгуул. Зүгээр байх болно.” гэж хэлж байсан тул би очиж шалгуулсан. Би шалгууллаа. Тэгээд тэд надад урьд нь өгч байсан хамгийн том хөгжмийн тэтгэлгүүдийн нэгийг өгч, мөн асар том академик тэтгэлэг олгосон. Би маш их сандарч, бүр тэдэнд миний сурлагын амжилт тийм ч сайн байгаагүй, би үүнийг хүртэх эрхтэй эсэхээ мэдэхгүй байна гэж хэлсэн. Тэдний өгсөн хариултыг би хэзээ ч мартдаггүй. Тэд “Чи зүгээр байна. Маш сайн явна гэдэгт бид бүрэн итгэлтэй байна.” гэж хэлсэн. Тэгээд би сургуульдаа буцаж ороод төгсөхдөө, итгэнэ үү байна уу, B+ дундаж үнэлгээтэй төгсөж, улирал бүр деканы жагсаалтад орж байлаа. Дахиад л би тэр зүйлтэй тэмцэх хэрэгтэй болсон. Учир нь надад өгсөн шалгалт бүрдээ уначих юм шиг санагддаг байлаа. Гэхдээ “Зүгээр ээ, чи даваад гарна.” гэсэн мессежийг байнга авсаар байсан. Тэгээд үнэхээр би чадсан.

Үүнтэй зэрэгцэн эдгээр тохиолдол түүний амьдралын бусад салбарт ч нөлөөлж эхэлсэн байна. Эдгээр тохиолдол Дэвидийн хөгжим, сүнслэг байдлын харилцааг асар их өөрчилж, түүнийг бүх зүйлд илүү мэдрэмтгий болгосон төдийгүй тоглолтын үеэр тэрээр ихэвчлэн огт өөр газарт байгаа мэтээр мэдэрдэг болжээ.

Би бүх зүйлд, тэр дундаа хөгжимдөө хамаагүй илүү мэдрэмтгий болсон. Хөгжим тоглож байх үедээ би орон зайн хувьд бүрэн өөр газар байдаг нь миний хувьд ер бусын зүйл биш. Би дэлхий дээр байхаа больчихдог. Би тэнд байдаг. Тэр л би. Би үүнд хэдэн цагаар ч уусаж чадна.

2000-аад оны эхээр 30 гаруй жил үргэлжилсэн зүрхний хэм алдагдлын дараа Дэвид дахин эмнэлэгт хэвтэх үедээ туйлын цэгтээ хүрчээ. Дахиад миний зүрхний хэм алдагдаж, тэд намайг эмнэлэг рүү авч явсан. Тэгээд би эмнэлэгт байлаа. Эхнэр маань дөнгөж эргэж ирээд явсан байсан юм. 30 гаруй жил зүрхний хэм алдагдалтай явсны эцэст би Бурхантай ярьж, “Би хангалттай зовлоо. Би үүнийг цаашид дааж чадахгүй нь.” гэж хэлсэн. Тэгээд би гараа өргөөд “Би үүнийг Таны гарт даатгая. Би үүнийг дийлэхгүй нь.” гэж хэлсэн. Тэр бол миний хэм алдагдалд орсон хамгийн сүүлчийн тохиолдол болсон.

Зүрхний хэм алдагдал ихэвчлэн алга болохоосоо илүүтэй цаг хугацааны явцад дорддог тул Дэвидийн зүрхний эмч энэ эдгэрлийг тайлбарлаж чадаагүй юм. Эдгээр тохиолдол олон арван жил үргэлжилсний дараа Дэвидийн үхэл болон өөрийн амьдралын талаарх үзэл бүрэн өөрчлөгджээ.

Би үхлээс айхаа больсон. Би үүнийг аяллынхаа дараагийн алхам гэж хардаг. Бид бүгд энд тодорхой зорилгын төлөө байгаа гэдэгт би итгэдэг. Энэ бол бидний хувийн аялал. Заримдаа энэ аяллаа туулж байх үед зовлон болон түүнтэй төстэй зүйлс тухайн үедээ ойлгоход хэцүү байж болох ч дараа нь утга учир нь тайлагдаж, та түүнд буй зорилгыг нь олж харна. Миний бодлоор бага насандаа амссан бүх хүчирхийлэл маань ижил төстэй асуудалтай тулгарч буй залууст туслах гайхалтай багш болоход минь нөлөөлж, би олон жилийн турш хэдэн зуун оюутанд тусалж чадсан. Би энэ чиглэлийн мэргэжлийн хүн биш. Миний докторын зэрэг энэ салбарынх биш. Надад сэтгэцийн эмчийн зэрэг байхгүй. Гэхдээ би сонсож чадна, чиглүүлж чадна, мөн тэднийг мэргэжлийн тусламжийн эх сурвалж руу хөтөлж чадна. Олон жилийн турш би үүнийг хийсэн. Учир нь би энэ хүүхдүүдэд “Үүнийг хэзээ ч бүү хүлээн зөвшөөр. Энэ бол чиний буруу биш. Энэ чамтай огт хамаагүй. Энэ бол тэдэнтэй холбоотой. Ямар нэг шалтгаанаар тэд өөрсдийн асуудалтай байсан, тэгээд өөрсдийгөө дээрдүүлэхийн тулд бусдыг дээрэлхэх хэрэгтэй болсон” гэж хэлдэг. (AJ Parr сүнслэг сэтгүүлч КҮТ подкаст)