ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны тавдугаар сарын 26

Иран улс дайныг зогсоохоор АНУ-тай байгуулах гэж буй хэлэлцээрийн хүрээнд өндөр баяжуулсан ураны нөөцөөсөө татгалзахаар зөвшөөрсөн гэж АНУ-ын хоёр албан тушаалтан Нью-Йорк Таймс сонинд мэдээлжээ. Иран улс нарийн зохион байгуулалтыг даруй тохиролцохын оронд ерөнхий мэдэгдлээр шилжүүлэн өгөхөө амласан байна. Ураныг хэрхэн шилжүүлэх тодорхой нарийвчилсан нөхцөлийг өргөн хүрээний хэлэлцээр албан ёсоор байгуулагдсаны дараа эхлэх албан хэлэлцээний үеэр шийдвэрлэхээр төлөвлөжээ. (Таймс оф Израил)

[АНУ-ын] Нью Жерси мужийн холбооны дээд шүүх пастор Трева Эдвардсыг бэлгийн мөлжлөг, албадан хөдөлмөрийн хэргээр, түүний эхнэр Кристин Эдвардсыг албадан хөдөлмөрийн хуйвалдааны хэргээр яллагдагчаар татаж, 2010–2025 онд тэд сүмээ ашиглан, эмзэг сүсэгтнүүдийг элсүүлж, тусгаарлан, хатуу хяналт, сүрдүүлэг тулган, цалингүй ажиллуулж, хоёр хохирогчийг бие махбодын болон бэлгийн хүчирхийлэлд давтан өртүүлсэн гэж мэдэгджээ. (АНУ-ын Хууль зүйн яам)

Их Британид 2025 онд урт хугацааны цэвэр шилжилт хөдөлгөөн бараг хоёр дахин буурч, 2025 оны 12-р сард дууссан 12 сарын хугацаан дахь шилжилт хөдөлгөөн 171,000 болсон нь өмнөх жилийн 331,000-аас буурсан үзүүлэлт юм. Визийн хатуу журам, цалингийн өндөр босго нь ирэх цагаачдын тоог багасгаснаар засгийн газар ахиц гарч байна гэж мэдэгдсэн бол, ажил олгогчид ажиллах хүчний хомсдолд орж буйг анхааруулж, цагаачлалын бодлогын талаарх улс төрийн маргаан дахин өрнөжээ. (Аль Жазира)

Тавдугаар сарын 20-нд Ойрх Дорнодын 6 сая орчим баррель түүхий нефть тээвэрлэсэн гурван супертанкер Персийн буланд хоёр сар гаруй хугацаанд хүлээсний эцэст Ормузын хоолойгоор нэвтэрчээ. Нийтдээ өдөрт ойролцоогоор 10 хөлөг онгоц хөдөлгөөнд оролцсон хэвээр байгаа нь дайны өмнөх 125–140 хөлөг онгоц хөдөлгөөнд оролцож байсан дундаж үзүүлэлтээс хавьгүй бага байна. Энэ зуур үргэлжилсэн халдлага, Ираны түрэмгий дуудлага, өндөр эрсдэлтэй ажиллагааны нөхцөлөөс болж олон зуун хөлөг онгоц, 20,000 орчим далайчин гацсан хэвээр байна. (Түөй Трэ)

Европын 27 орны хэрэглэгчийн 30 байгууллага Google, Meta, TikTok-ийг Европын Хороонд мэдүүлж, 2025 оны 12-р сараас 2026 оны 3-р сар хүртэл сэжигтэй залилангийн 900 орчим сурталчилгааг шалгахад платформуудад илгээсэн ихэнх мэдээлэлд татгалзсан, эсвэл хариу өгөөгүй байсан тул хэрэглэгчдийг луйврын зар сурталчилгаанаас хамгаалж чадаагүй гэж буруутган, Европын Холбооны Дижитал үйлчилгээний тухай хуулийн журмыг хэрэгжүүлэх, боломжит торгууль ногдуулахыг уриалжээ. (Шведен Херальд)

[АНУ-ын] Калифорни мужийн албаны хүмүүс GKN Aerospace байгууламж дахь шатамхай химийн бодис метил метакрилатын 128,700 литрийн нөөцлүүр сав “идэвхтэй хямралын байдалд” орж, ойрын хугацаанд хэдэн мянган литр бодис асгарч, эсвэл дэлбэрэн, ойролцоох савнуудад гинжин урвал үүсгэж болзошгүй байгааг тогтоосны дараа [АНУ-ын] Гарден Гроув хотод нүүлгэн шилжүүлэх тушаал гаргаж, гал унтраах багууд хөргөх ажиллагааг үргэлжлүүлэхэд хүрчээ. (Фокс Ньюс)

Их Британийн Цог Жавхлант Эзэн Хаан III Чарльз [ИБУИНВУ-ын Умард Ирландын] Даун тойргийн Ньютаунардс хот дахь оршин суугчид хүнсний ногоо тарьдаг нийтийн цэцэрлэгт хүрээлэнд зочилж, сайн дурынхантай уулзан, хэсэг хугацаанд укулеле хөгжим тоглосон бол Цог Жавхлант Хатан Камилла гэр бүлийн хүчирхийллийг даван туулсан хүмүүс, орон нутгийн дэмжлэг үзүүлэгч байгууллагуудтай уулзсаны дараа хосууд [ИБУИНВУ-ын] Британийн Конвей талбайд иргэдтэй мэндчилжээ. (BBC)

АНУ-ын Эрүүл мэнд, хүний үйлчилгээний яамнаас Ерөнхий мэс засалчийн зөвлөмж, хэрэгслийн багцыг нийтэлж, хүүхэд, өсвөр үеийнхний дэлгэцийн хэт их хэрэглээ болон хортой онлайн мэдээлэлд өртөх нь бие, сэтгэцийн эрүүл мэндийн нэмэгдэж буй эрсдэлтэй холбоотойг анхааруулан, гэр бүл, сургууль, бодлого боловсруулагчид, технологийн компаниудад өртөлтийг багасгаж, онлайн аюулгүй байдлын хамгаалалтыг бэхжүүлэх уялдаа холбоотой арга хэмжээ авахыг уриалжээ. (АНУ-ын Эрүүл мэнд, хүний үйлчилгээний яам)

[АНУ-ын] Лос Анжелес тойргийн эрүүл мэндийн албаныхан Brucella melitensis вирусийн дэгдэлт нь Мексикээс импортолсон түүхий бяслагтай холбоотой болохыг мэдээлжээ. Хэдэн хүн халдвар авсан нь одоогоор тодорхойгүй байна. (Фүүд Пойзонин Буллетин)

Их Британи улс Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго улсын зүүн бүсэд гарсан Эбола вирусийн дэгдэлтийг хязгаарлахад туслах зорилгоор 20 сая хүртэлх фунт. Стерлингийн шинэ тусламж олгохоо мэдэгдэж, тандалтыг сайжруулах, тэргүүн шугамын хамгаалалт, халдварын хяналтын арга хэмжээ, хүмүүнлэгийн түншүүдээр дамжуулан БНАКУ [Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсын]-ын удирдсан хариу арга хэмжээнд дэмжлэг үзүүлэх бол Их Британийн байгууллагууд аяллын зөвлөмжөө шинэчилж, буцаж ирж буй ажилтнуудыг хянах схемээ идэвхжүүлэн, Британийн иргэдийг хамгаалахын тулд төрийн байгууллагуудын хамтын ажиллагааг зохицуулж байна. (Gov.uk)

Арьсны эмч нар спиртэн суурьтай гар ариутгагчийг хэт их хэрэглэх, гараа хэт олон угаах нь арьсны хамгаалах тослогийг арилгаж, хуурайшилт, хагарал, экзем үүсгэж болзошгүйг анхаарууллаа. Эрүүл мэндийн ажилтан, цэвэрлэгч, гэрийн эзэгтэй, үсчин, оффисын ажилтнууд илүү өндөр эрсдэлтэйд тооцогдож байна. Эрүүл ахуй зайлшгүй ч мэргэжилтнүүд хооллохын өмнө, эсвэл өвчтэй хүнийг асарсны дараа зэрэг гол мөчүүдэд л гараа угааж, ус байхгүй үед л ариутгагч хэрэглэх, арьсны хамгаалах давхаргыг хадгалахын тулд чийгшүүлэгч тогтмол хэрэглэхийг зөвлөж байна. (Тань Ньень)

Нидерландын судлаачид 10 америк центээс бага үнэтэй зүрхний эм болох бага тунтай дигоксин нь зүрхний дутагдлын улмаас эмнэлэгт хэвтэх тохиолдлыг 25%-иар бууруулдгийг илрүүлжээ. Ургамлаас гарган авсан, хямд үнэтэй уг эм нь доройтолд орсон зүрхний биологийн ачааллыг аюулгүйгээр хөнгөвчилдөг. Nature Medicine, JAMA сэтгүүлүүдэд нийтлэгдсэн түүхэн ач холбогдолтой клиник туршилтууд дэлхийн зүрх судлалын удирдамжийг өөрчилж, эрүүл мэндийн зардлыг бууруулах төлөвтэй байна. (СкайТех Дэйли)

Сингапурт 5-р сарын 10-наас 16-ны хоорондох долоо хоногт КОВИД-19-ийн долоо хоногийн тохиолдол өмнөх долоо хоногтой харьцуулахад бараг 60%-иар өсөж, 12,700 тохиолдол бүртгэгджээ. Эмнэлэгт хэвтэх тохиолдол бага зэрэг өссөн ч эрчимт эмчилгээний тасагт хэвтсэн тохиолдол бага байгаа бөгөөд давамгайлж буй NB.1.8.1 хувилбар илүү хүнд явцтай болох шинж тэмдэггүй байна. Эрүүл мэндийн албаныхан энэ нь хүн амын дархлаа суларсантай холбоотой гэж үзэж байна. (ВнЭкспресс)

Узбекистаны Ус, цаг уурын албаны төв Наманган хотын дээгүүр мөндөр эсэргүүцэх Alazan-6 загварын 57 пуужин харваж, мөсөн талст үүсэх явцыг тасалдуулан, хүчтэй мөндөртэй шуургыг сулруулж, орон нутгийн ургацыг хамгаалжээ. Уур амьсгалын хэв шинж өөрчлөгдөхтэй холбоотой богино хугацаанд орох хүчтэй хур тунадас нэмэгдэж буй энэ үед тус байгууллага цаг агаарт нөлөөлөх ажиллагаагаа өндөр эрсдэлтэй дөрвөн бүсэд өргөжүүлж байна. (Kun.uz)

Сүүлийн өдрүүдэд Афганистан даяар гэнэтийн үер, хүчтэй борооны улмаас дор хаяж 24 хүн амиа алдсаны дотор Баглан мужид 15, Бадахшан мужид 2, Вардак мужид 1 хүн нас барсан байна. Бадахшан мужид үерийн усанд 100 гаруй байшин сүйдсэн бөгөөд цаг агаарын хүнд нөхцөл байдал үргэлжилсээр байна. (Халееж Таймс)

АНУ, Их Британийн эрдэмтэд [АНУ-ын Орегон муж дахь] Ньюберри галт уулын 686 онд болон дунд зэргийн хүчтэй, түүхэн дэлбэрэлтээр үнс нь зүүн чиглэлийн хүчтэй салхинд 5,000 гаруй километр туулж Гренланд хүрснийг анхааруулжээ. Мөсөн цөмд бичил шилэн ширхгүүд илэрсэн нь ийм ширхгүүд онгоцны хөдөлгүүрийг гэмтээж болзошгүй тул эрх баригчдыг Умард Атлантын нисэх хөдөлгөөн болон уур амьсгалын эрсдэлийн талаарх дэлхийн аюулын газрын зургаа дахин авч үзэхэд хүргэсэн байна. (Earth.com)

Энэтхэгийн Андра Прадеш мужид 3-р сараас 5-р сарын дунд үе хүртэл хэт халалтын улмаас 300 гаруй хүн халуунд цохиулсан байж болзошгүй байна. Эрх баригчид оршин суугчдыг үдийн цагаар гадаа ажиллахаас зайлсхийхийг уриалжээ. (Ройтерс)

Их Британийн байгаль орчны тоймд хөдөө аж ахуйн пестицид болгон хэрэглэхийг хориглосон ч гэрийн тэжээвэр амьтан-ардад өргөн хэрэглэгдсээр буй бөөс устгах хорт химийн бодис фипронил, имидаклоприд нь гол мөрөн, цэцэрлэгт хүрээлэн, хамгаалалттай газруудыг усны амьд биет, тоос хүртээгчид, шувуу-хүмүүс, магадгүй хүний эрүүл мэндэд ч ноцтой хохирол учруулах түвшинд бохирдуулж байгааг анхааруулж, засгийн газрыг эдгээр бүтээгдэхүүнийг яаралтай үнэлж, зохицуулахыг уриалжээ. (Гардиан)

Стелла Маккартни (цагаан хоолтон) болон үндэстэн дамнасан хувцасны жижиглэн худалдааны H&M компанийн Stella McCartney H&M коллекц нь веган өндөр гүйцэтгэлтэй материал BioFleax-ийг өргөн хэрэглээний жижиглэн худалдаанд нэвтрүүлж байна. BioFleax ашигласан могойн арьсан хээтэй шинэлэг бомбер хүрэм нь дэлхийн загварын, тогтвортой салбарт томоохон алхам болж байна. (Лийф Био)

Америкийн зохиолч Анжела Прескотт (веган) гэр бүлд зориулсан шинэ ном “Такер, Нонна, Картер нарын веганик тариалангийн адал явдал”-аараа веган органик амьдралыг сурталчилж байна. Уг өгүүллэг нь веган хүнс тариалдаг нэгэн гэр бүлийн тухай өгүүлж, хүүхдийн хүүрнэл, цогц эрүүл мэнд, тогтвортой хөдөө аж ахуй, байгальтай зохицох үзлийг нэгтгэжээ. (Христиан Фэйт Паблишинг)

АНУ-ын The Coffee Bean & Tea Leaf кофены сүлжээ PETA [Амьтдад ёс зүйтэй ханддаг хүмүүсийн нийгэмлэг]-ийн кампанит ажлын дараа 6-р сарын 3-наас эхлэн веган сүүний нэмэлт төлбөрөө цуцлахаар болжээ. Тус сүлжээ сүүн бүтээгдэхүүний орлуулагчид нэмэлт төлбөр авахаа больсон өрсөлдөгчдийн эгнээнд нэгдэж байна. (ПЕТА)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Донгнай аймгийн ойн байгаль хамгаалагчид Донгнайн Байгаль–Соёлын нөөц газрын доторх гэрээт тариалангийн талбайд 3 метрийн гүн нүхэнд унасан 3 настай Азийн зэрлэг зааны тугалыг аварчээ. Бяцхан зулзагыг бараг гурван цагийн дараа чөлөөлж, сүрэгтэйгээ нийлэх хүртэл нь хянаж ажигласан байна. Эрх баригчид зэрлэг амьтан-хүмүүс болон нутгийн оршин суугчдын аль алинд нь аюул учруулж буй орхигдсон олон арван нүх, худгийг битүүлэхээр ажиллаж байна. (Түөй Трэ)

Энэтхэгийн Калькуттагийн Дээд шүүх Ид [Исламын баяр]-ийн үеэр олон нийтийн газар үхэр-хүн нядлахыг хориглосон шийдвэрийг хэвээр үлдээж, үхэр-хүнийг тахилд өргөх нь уг баярын зайлшгүй хэсэг биш гэж тогтоожээ. Амьтан-хүний эрхийг хамгаалах бүлгүүд уг шийдвэрийг сайшааж байна. (CSR Журнал)

[АНУ-ын] Иллиной мужид эх нугас-хүн 12 дэгдээхэй нь борооны ус зайлуулах хоолойд унасны дараа цэцэрлэгийн захирал Лиза Плассман дээр дахин дахин ойртон очиж, тусламж хүсжээ. Эх нугас Лизаг тэдний байгаа газар руу хөтөлсөн байна. Гал унтраах алба шуурхай арга хэмжээ авах боломжгүй хэт завгүй байсан тул хатагтай Плассман ус зайлуулах хоолой руу орж, жиргэж буй, гацсан дэгдээхэйнүүдийг аварчээ. (Tag24)

Төгс Гэгээрсэн Их Багш Чин Хай (веган): Ийм явдал хаа сайгүй хэт олон тохиолддог тул эрх баригчид одоо байгаа том ангал нүхнүүдийг тороор хаах, эсвэл завсар багатай, жижиг нүхтэй ус зайлуулах хоолой хийх зэрэг борооны ус зайлуулах илүү аюулгүй байгууламж хийх хэрэгтэй. Нэг амь аварна гэдэг аврагчийн хувьд асар их буян билээ.

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Виньлонг аймагт 80 настай залуухан тариачин Лэ Ван Чиа 2.6 га цэцэрлэгтээ мянга мянган зэрлэг шувууг бараг хорин жилийн турш хамгаалж байна. Шувуу найзууд нь ургацад хохирол учруулдаг ч тэрээр амьдрах орчныг нь хамгаалж, хууль бус агнуурыг таслан зогсоосноор, мужийн эрх баригчид уг дархан цаазат газарт урт хугацааны хамгаалалтын арга хэмжээ авах асуудлыг хэлэлцэхэд хүрчээ. (Чинь сах & Куок сон)

Өдрийн урам зориг өгөх эшлэл: “Амжилтад хүрэх цор ганц томьёо байдаг гэж би мэдэхгүй. Гэвч олон жилийн турш би манлайллын зарим чанар түгээмэл байдаг бөгөөд энэ нь хүмүүсийг хүчин чармайлт, авьяас, ойлголт, урам зориг, сэдлээ нэгтгэн хамтран ажиллахад нь дэмжих арга замыг олоход ихэвчлэн оршдогийг ажигласан юм.” – Их Британи, Умард Ирландын Нэгдсэн Вант Улсын Цог Жавхлант Хатан хаан II Элизабет (BrainyQuote)

Өмнө нь, Диана Сиккардигийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 1-р хэсэгт Диана 20 минутын мэс ажилбар нь хоёр цаг хагас үргэлжилж, тэрээр биеэ орхисон тухай өгүүлсэн. Тэр тас харанхуй хонгилоор явж, өөрийг нь хүрээлсэн хайрын хүчийг мэдэрч, хурц Гэрэлд орсон бөгөөд тэр нь адуу-хүнээр дүүрэн хөндий рүү нээгдсэн байна. Тэнд түүнийг алдсан өөр нэг морь анд болох Рэйнчайлд нь угтан авчээ.

Тэгээд би Титонкаг исгэрэн дуудахад, Титонка ирсэн. Тэр үед би бодлоороо харилцаж байсан. Учир нь бүх зүйл тодорхой давтамжаар чичирхийлдэг, мөн бидний бодол ч тодорхой давтамжаар чичирхийлдэг гэдэгт би итгэдэг. Сүнсний ертөнцөд бид бодлоороо харилцдаг. Яагаад гэвэл мэдээж бидэнд ам байхгүй. Титонка ирэхэд би түүнийг хараад л үнэхээр их баярласан.

Тэгээд би Титонкаг тэврээд, нуруун дээр нь гарахыг оролдсон ч тэр намайг хамраараа Гэрэл рүү буцаан түлхсээр байсан. Би яагаад гэдгийг ойлгоогүй. Учир нь надад буцах ямар ч бодол байгаагүй. Би тэнд зүгээр л маш их хайрыг мэдэрсэн, энэ бүх газрын үзэсгэлэн нь үнэхээр итгэмээргүй байсан. Үүнийг дэлхий дээрх хайртай харьцуулбал, мэдээж та эцэг эх, нөхөр, эхнэр, хүүхэд, найз гээд хэнийг ч хайрладаг байж болно, гэхдээ тэр хайр нь тэндхийн хайртай харьцуулахад юу ч биш. Надад хамгийн хүчтэй мэдрэгдсэн зүйл бол тэр хайр байсан. Би Титонкагийн нуруун дээр гарах гэж улам оролдох тусам тэр намайг тэр Гэрэл рүү улам түлхсээр байсан. Яагаад гэвэл миний явах цаг хараахан болоогүй байсан байх. Би тэр Гэрлээс гарах гэж үнэхээр хичээсэн бөгөөд эцэст нь тэр намайг нэг хүчтэй түлхэн буцааж, тэр Гэрэл рүү оруулахад миний эргэн тойрон бүхэлдээ харанхуй болсон. Гэнэт би доргилт мэт зүйлийг мэдэрч, бие рүүгээ буцаж орсон бөгөөд бүх зүйл дахин харанхуй болсон. Эцэст нь сэрэхэд маш хачин мэдрэмж, бас гуниг холилдсон байлаа. Учир нь миний цусны даралт нэмэгдэхгүй байсан тул намайг тэр байдлаас гаргах гэж тэд хоёр цаг хагас болсон.

Буцаж ирэх нь баяр гуниг хосолсон зүйл байв. Манарсан хэвээр байсан Диана бүрэн ухаан орохоосоо өмнө ээждээ бүх түүхээ ярьсан бөгөөд өмнө нь аль хэдийн нэг удаа ярьсан байснаа мэдээд гайхжээ. Дараа нь би биедээ буцаж ирсэндээ үнэндээ нэлээд гунигтай байв. Учир нь би буцахыг хүсээгүй. Надад буцаж ирэх ямар ч шалтгаан байгаагүй. Титонка тэнд байсан, тэр үед намайг энэ дэлхийд барьж үлдээх зүйл огт байгаагүй. Харин дахин буцаж ирсэн учраас би олон сарын турш сэтгэл гутралд орсон. Сэтгэл гутралаасаа ангижирсны дараа би бүхнээ үргэлжлүүлж, мөн нөхөртэйгөө танилцсан бөгөөд хойд нас байдаг гэдэгт итгэдэг учраас өөрт тохиолдсон явдлаа ярих ёстойгоо ойлгосон. Харсан, мэдэрсэн зүйлсийнхээ дараа хойд нас, сүнсний ертөнц байдаг гэдэгт эргэлзэх эргэлзээ миний сэтгэлд огт төрөөгүй. Мөн сүнснүүдийг харах чадвар зэрэг тэр бүх явдал нь миний зөн совин болон бусад бүх зүйлийг маш их хүчтэй болгосон тул түүнээс хойш хүмүүстэй илүү амархан холбогдож чаддаг болсон мэт санагдсан. Өмнө нь би үргэлж дотроо хаалттай байсан бөгөөд тэр явдал намайг хүмүүст, ялангуяа үхлээс айдаг, амьдрах шалтгаангүй болсон хүмүүст ойлгуулах хэрэгтэйг ухааруулсан.

Хэрэв та үхлээс айдаг бол тэсэн ядан хүлээх ямар нэг зүйл байдаг гэдэгт би итгэдэг. Учир нь айх шаардлага байхгүй. Магадгүй яаж үхэхээсээ айж болох ч үхлийн үйл явцыг давсны дараа бол үгүй. Өнгөрсөн амьдралд буцаж очих, ховсоор эмчилгээ хийх үедээ би бас үүнийг олж хардаг: үхэх хэсэг нь хамгийн амархан, учир нь та зүгээр л биеэсээ гардаг, тэгээд л болоо. Та бүхэнд Титонкатай холбоотой миний түүх таалагдсан гэж найдаж байна. Тэр миний амьдралд одоо ч оршсоор байгаа. Учир нь би түүнийг миний амьтны сүнслэг хөтөч нарын нэг гэж итгэдэг. Би түүнийг нэлээд их хардаг, гэхдээ ямар нэг байдлаар бясалгал хийхдээ хардаг. Тэр намайг том бор нүдээрээ харж байгааг би хардаг, тэр том бор нүд нь намайг бясалгалд орох бүрд улам бүр өөртөө татаж байгаа мэт санагддаг бөгөөд үүнийг хийхэд маш амархан байдаг. Тэр үргэлж надтай хамт байдаг гэдгийг би зүгээр л мэддэг. (The Other Side NDE)